Prej ditësh, debati publik është orientuar rreth një procedure të nisur nga kryetari i Gjykata e Lartë e Shqipërisë, Sokol Sadushi, me fokus mbledhjen e Kolegjeve të Bashkuara më 9 prill. Në thelb, kjo nismë është paraqitur si një reflektim mbi nivelin e paraburgimit në Shqipëri dhe nevojën për një qasje më të balancuar ndaj kësaj mase sigurie.
Megjithatë, analiza e të dhënave zyrtare nuk mbështet narrativën mbi një mbipopullim apo përdorim të tepruar të paraburgimit. Në vitin 2025, numri i të paraburgosurve rezulton në nivelin më të ulët të dekadës së fundit, rreth 2,744 persona. Brenda këtij totali, rastet që lidhen me hetimet e SPAK për krim dhe korrupsion përbëjnë vetëm 3.35%, një përqindje që bëhet edhe më e papërfillshme kur krahasohet me numrin total të të dënuarve në sistem.
Argumenti se kjo nismë buron nga kërkesa apo standarde të Këshilli i Europës nuk qëndron në aspektin formal. Vetë ekspertët që kanë kontribuar në raportet përkatëse kanë sqaruar se ato nuk përfaqësojnë qëndrime zyrtare institucionale, duke rrëzuar kështu pretendimin për një detyrim ndërkombëtar.
Problematika më e theksuar mbetet në planin procedural. Ritmi i përshpejtuar i ndjekjes së kësaj iniciative, mungesa e kohës për një debat të thelluar dhe tentativa për të rihapur një çështje të konsideruar të konsoliduar juridikisht, ngrenë pikëpyetje serioze mbi standardet e një procesi të rregullt dhe të paanshëm.
Në këtë kontekst, ajo që prezantohet si një diskutim teknik mbi statistikat dhe politikat penale, krijon një perceptim tjetër në planin publik: një ndërhyrje e sforcuar, me prapavijë të mundshme politike. Nëse hiqen elementët e retorikës dhe interpretimet selektive të të dhënave, mbetet një dyshim i artikuluar qartë në diskursin publik — se po ndërtohet një terren juridik dhe narrativ për të justifikuar lirimin nga paraburgimi të një individi të vetëm, Erion Veliaj.
