Pse nuk hetohet Mirela Kumbaro nga SPAK për skandalin e mbetjeve të KURUM

Prokuroria pranë Gjykatës së Shkallës së Parë për Juridiksionin e Përgjithshëm në Durrës ka lëshuar sot 33 urdhër-arreste dhe masa sigurie për zyrtarë dhe biznesmenë të përfshirë në skandalin e kontrabandimit të mbetjeve të rrezikshme që u kapën në Portin e Durrësit, në lidhje me kompaninë “Kurum International” dhe eksportin e 102 konteinerëve me mbetje drejt Tajlandës. 

Nga këto masa, 26 janë “arrest me burg” dhe 7 janë “arrest shtëpie”, duke përfshirë drejtues të kompanive private, punonjës doganash, specialistë të mjedisit dhe zyrtarë të Agjencisë Kombëtare të Mjedisit.

Mes personave të përfshirë në vendimet e fundit janë ndër të tjerë:
• Drejtues dhe administratorë të kompanive Kurum dhe Sokolaj sh.p.k.;
• Punonjës të Doganave të Durrësit;
• Inspektorë dhe zyrtarë të Autoritetit Portual në Durrës;
• Ish-drejtoresha e Agjencisë Kombëtare të Mjedisit, Arta Dollani (masa “arrest shtëpie”).

Por në mes të hetimit kryesor mungon emri që ngre dyshime të forta

Megjithë provat që lidhen me skandalin e mbetjeve të rrezikshme dhe kontratat e eksportit të mbetjeve të klasifikuara si të rrezikshme, **Prokuroria e Durrësit nuk ka përfshirë në dosjen hetimore ish-ministren e Turizmit dhe Mjedisit, Mirela Kumbaro.

Sipas dokumenteve publike që qarkullojnë në media, ajo ka firmosur një dokument për kompaninë “Sokolaj” sh.p.k., për t’i lejuar transportin dhe eksportin e mbetjeve, të cilat më pas rezultuan të rrezikshme dhe u bllokuan nga autoritetet ndërkombëtare.

Dokumenti në fjalë është i njohur si Akt-Miratimi nr. 3732, datë 22 prill 2022, i firmosur nga Mirela Kumbaro, me të cilin i është dhënë kompanisë leje mjedisore për transportin dhe eksportin e mbetjeve të rrezikshme — provë kjo që, sipas ekspertëve ligjorë, e bën atë subjekt të drejtpërdrejtë përgjegjësie penale. 

Megjithatë, në vend që çështja t’i kalonte për kompetencë Strukturës së Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK), hetimi është kufizuar në vartësit dhe zbatuesit e procedurave, duke lënë jashtë vetë ish-ministren që ka autorizuar zyrtarisht lejen.

Dyshim për standarde të dyfishta dhe mungesë të peshës së ligjit

Ky lëmsh hetimesh ka ngjallur reagime të forta në opinionin publik dhe nga analistë ligjorë:
• Përse nuk është përfshirë neni kryesor që autorizoi dokumentet?
• Pse hetimi mbetet në nivelin e vartësve dhe jo të atyre që morën vendimin?
• A ka standarde të dyfishta në ndjekjen penale të skandaleve mjedisore?

Analistët theksojnë se, sipas Kodit të Procedurës Penale, leja për eksportimin e mbetjeve të rrezikshme është një akt zyrtar që mund të mbajë përgjegjësi penale kur rezulton e dëmshme për mjedisin dhe shëndetin publik. Përveç kësaj, hetimi në mungesë të elementëve kyç ngrit pyetjen nëse po trajtohen me të njëjtat kritere nivelet e larta dhe nivelet e ulëta të përgjegjësisë. 

Një skandal me impakt ndërkombëtar

Skandali i konteinerëve me mbetje të rrezikshme ka ngjallur shqetësime jo vetëm në nivel kombëtar, por edhe ndërkombëtar, pasi organizata mjedisore Basel Action Network raportoi sasi të mëdha mbetje që u nisën drejt Tajlandës nga Shqipëria, duke shkelur konventat ndërkombëtare mbi trajtimin e mbetjeve të rrezikshme.

Ky zhvillim vë në qendër të debatit publik jo vetëm problemet mjedisore, por edhe nivelin e përgjegjësisë ligjore të autoriteteve dhe qasjen e sistemit të drejtësisë ndaj rasteve me ndikim të lartë kombëtar dhe ndërkombëtar.