A është “suksesi” që trumbeton Rama një realitet i deformuar?

Publikimi i Indeksit të Performancës Mjedisore (EPI 2026) nga Yale University u prezantua nga kryeministri Edi Rama si një arritje domethënëse për Shqipërinë, duke theksuar renditjen në vendin e 46-të në botë dhe të parin në Ballkanin Perëndimor. Në pamje të parë, ky pozicionim krijon idenë e një progresi të qëndrueshëm në politikat mjedisore.

Megjithatë, një analizë më e thelluar e treguesve të detajuar të raportit tregon një realitet më kompleks. Pesha kryesore në këtë renditje duket se lidhet me prodhimin e energjisë nga burime hidrike, një avantazh natyror i vendit, ndërsa në shumë sektorë të tjerë Shqipëria paraqet rezultate shqetësuese.

Bujqësia: Renditje në fund të listës globale

Në sektorin e bujqësisë, Shqipëria renditet ndër vendet më problematike në botë. Me një vlerësim të ulët, treguesit evidentojnë menaxhim të dobët të azotit dhe nivele të larta të fosforit, që lidhen drejtpërdrejt me përdorimin e pakontrolluar të plehrave kimike. Rreziku nga pesticidet është rritur krahasuar me një dekadë më parë, duke shtuar shqetësimet për sigurinë ushqimore dhe ndotjen kimike.

Ujërat e ndotura: Infrastrukturë e pamjaftueshme

Trajtimi i ujërave të zeza mbetet një nga pikat më të dobëta. Shumica e ujërave urbane vazhdojnë të derdhen pa trajtim në lumenj dhe në det, duke ndikuar drejtpërdrejt në cilësinë e mjedisit dhe zhvillimin e turizmit.

Cilësia e ajrit: Rrezik për shëndetin publik

Ajri në Shqipëri vijon të jetë problematik për shkak të ndotjes nga mikro-grimcat. Faktorë si automjetet e vjetra, ndërtimet pa standard dhe djegia e mbetjeve kontribuojnë në përkeqësimin e situatës. Rritja e emetimeve të disa ndotësve gjatë viteve të fundit e përforcon këtë trend negativ.

Biodiversiteti: Pasuri në rrezik

Megjithëse Shqipëria ka një potencial të lartë natyror, treguesit për mbrojtjen e biodiversitetit janë të dobët. Habitatet janë të fragmentuara, zonat e mbrojtura nuk kanë lidhje funksionale mes tyre dhe shumë specie rezultojnë në rrezik në rritje. Indikatorët kryesorë tregojnë regres në krahasim me vitet e mëparshme.

Një renditje që kërkon interpretim

Pozicionimi i Shqipërisë në Environmental Performance Index nuk duhet parë i shkëputur nga konteksti i plotë i treguesve. Ndërsa disa faktorë natyrorë ndikojnë pozitivisht në renditje, shumë sektorë që varen drejtpërdrejt nga politikat publike shfaqin dobësi serioze.

Debati mbi këtë raport nxjerr në pah nevojën për një qasje më transparente dhe të balancuar në interpretimin e të dhënave, duke shmangur theksimin selektiv të rezultateve dhe duke adresuar problemet reale që ndikojnë në mjedisin dhe shëndetin e qytetarëve.