Shqipëria në rënie për demokracinë dhe shtetin e së drejtës

Renditet e 91-ta në botë

Shqipëria renditet në vendin e 91-të në botë për shtetin e së drejtës, sipas të dhënave të raportit të World Justice Project (WJP), të bëra publike nga analisti Afrim Krasniqi. Rezultati e vendos vendin pas Kosovës, Malit të Zi, Maqedonisë së Veriut dhe Bosnjë-Hercegovinës, ndërsa sipas analizës së Krasniqit, treguesit pasqyrojnë probleme që kërkojnë reflektim dhe masa konkrete.

Analisti kritikon mënyrën se si, sipas tij, mazhoranca u përgjigjet vlerësimeve dhe kritikave të jashtme, duke përdorur deklarata propagandistike në vend që të përqendrohet te problematikat e evidentuara nga institucionet ndërkombëtare.

“Ku janë provat? Përse kritikoni? Jemi më mirë se kurrë. Po ia kalojmë edhe Gjermanisë. Ne bëjmë shtet. Po bëjmë histori. Askush më mirë se ne.” Kështu e përshkruan Krasniqi retorikën që, sipas tij, përdorin zyrtarët e mazhorancës kur përballen me kritika.

Ai argumenton se kjo qasje ushqen një klimë ku vlerësimet kritike trajtohen si sulme politike, ndërsa raportet që evidentojnë mangësi nuk shndërrohen në pikënisje për reforma dhe përmirësime institucionale.

Duke iu referuar renditjes ndërkombëtare, Krasniqi thekson se Shqipëria paraqitet me rezultate negative në treguesit e shtetit të së drejtës dhe e krahason situatën me vendet e tjera të rajonit.

Sipas tij, Serbia mbetet në një nivel të krahasueshëm me Shqipërinë për disa prej treguesve problematikë, ndërsa Kroacia është shkëputur nga grupi i vendeve të rajonit me performancë më të dobët dhe matet me standardet e vendeve të Bashkimit Europian.

Analisti nënvizon se raportet e përgatitura nga ekspertë dhe organizata ndërkombëtare duhet të shërbejnë si bazë për analizë, debat publik dhe përgjegjësi politike.

“Kur ka raporte të tilla, të hartuara nga grupe ekspertësh ndërkombëtarë dhe institucione prestigjioze, çdo elitë politike dhe vendimmarrësit përgjegjës i analizojnë, i komentojnë, reflektojnë, marrin përgjegjësi dhe projektojnë masa përmirësuese e reformuese për të ardhmen”, argumenton Krasniqi.

Paralajmërimi për kufizimin e të drejtave kushtetuese

Përtej renditjes ndërkombëtare, Krasniqi shpreh shqetësim për propozimet e fundit të kryeministrit, të cilat i interpreton si masa ndëshkuese ndaj qytetarëve që kundërshtojnë qeverinë.

Sipas analistit, kufizimi i të drejtave sociale, i lëvizjes dhe i aksesit në shërbime publike, si edhe penalizimi i familjarëve pa një vendim gjyqësor, do të përbënin cenim të parimeve themelore të shtetit të së drejtës.

Ai e krahason këtë qasje me modele autoritariste, duke përmendur Bjellorusinë si shembull dhe duke paralajmëruar për rrezikun e përdorimit të institucioneve shtetërore kundër kundërshtarëve politikë.

Këto janë vlerësimet dhe interpretimet e analistit për propozimet qeveritare. Zbatueshmëria dhe pasojat juridike të masave të përmendura varen nga përmbajtja konkrete e tyre dhe nga kuadri kushtetues e ligjor.

Apeli për reforma demokratike dhe luftë kundër korrupsionit

Në përfundim të analizës së tij, Krasniqi kërkon ndryshime që, sipas tij, duhet të përfshijnë forcimin e institucioneve, transparencën, llogaridhënien, drejtësinë dhe luftën kundër korrupsionit.

Ai argumenton se Shqipëria duhet të largohet nga modelet politike që i cilëson si autoritariste, familjare dhe klienteliste, duke kërkuar standarde më të larta të demokracisë funksionale dhe të shtetit të së drejtës.

“Ky vend ka nevojë jetike për frymëmarrje demokratike, reforma, transparencë, llogaridhënie, drejtësi dhe antikorrupsion”, thekson analisti, duke kërkuar që ndryshimet të nisin sa më shpejt.

Renditja e Shqipërisë në raportin e World Justice Project rikthen në vëmendje debatin mbi funksionimin e institucioneve, pavarësinë e drejtësisë, kontrollin e pushtetit dhe garantimin e të drejtave të qytetarëve. Sfidë mbetet që vlerësimet ndërkombëtare të shërbejnë jo vetëm si objekt debati politik, por edhe si pikënisje për reforma të matshme.