Licencat nuk do jepen deri në fund të vitit 2027

Ligjet janë në fuqi, por licencat jo: bastet online dhe kanabisi mbeten pa akte nënligjore

Ligjet për legalizimin e basteve online dhe kultivimit të kanabisit kanë hyrë në fuqi gjatë viteve 2023–2024, por procesi i licencimit vazhdon të jetë i bllokuar për shkak të mungesës së akteve nënligjore zbatuese.

Sipas informacioneve të Publik.al, ministritë përgjegjëse nuk kanë nxjerrë aktet zbatuese brenda afateve të përcaktuara në ligj, duke penguar hapjen e procedurave për dhënien e licencave.

Afatet ligjore që nuk u respektuan

Ligji për bastet online hyri në fuqi më 1 prill 2024. Sipas parashikimeve të tij:

• Ministria e Financave duhej të nxirrte aktet nënligjore brenda korrikut 2024 dhe t’i paraqiste për miratim në qeveri;
• Qeveria duhej t’i miratonte ato brenda shtatorit 2024;
• Brenda tetorit 2024, Ministria e Financave duhej të përzgjidhte dhe pajiste me licencë 10 kompani për ushtrimin e aktivitetit të basteve online.

Ndërkohë, ligji për lejimin e kultivimit të kanabisit hyri në fuqi më 21 korrik 2023. Sipas këtij ligji:

• Ministria e Shëndetësisë duhej të përgatiste aktet nënligjore dhe t’i dorëzonte për miratim brenda tetorit 2023;
• Brenda dhjetorit 2023 duhej të nisnin procedurat e licencimit dhe të jepeshin licencat përkatëse.

Asnjë nga këto afate nuk është respektuar.

Vendime për komisione, por jo për licenca

Më 22 maj 2024, pa u miratuar aktet nënligjore, kryeministri Edi Rama firmosi tre vendime:

• një për krijimin e Agjencisë Kombëtare të Kanabisit;
• dy vendime për krijimin e komisioneve të licencimit për bastet online dhe për aktivitetin e kanabisit.

Komisioni për licencimin e kompanive të basteve përbëhet nga:

• Ministri i Financave;
• një përfaqësues nga Ministria e Ekonomi-Inovacionit;
• një përfaqësues nga Ministria e Shëndetësisë dhe Çështjeve Sociale;
• një përfaqësues nga Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit.

Komisioni për licencimin e kanabisit përbëhet nga:

• Ministri i Shëndetësisë dhe dy vartës të tij;
• një përfaqësues nga Ministria e Brendshme;
• dy përfaqësues nga Ministria e Bujqësisë;
• një përfaqësues nga Ministria e Ekonomi-Inovacionit.

Anëtarët e këtyre komisioneve paguhen me 300 euro bonus për çdo mbledhje, deri në 12 mbledhje në vit, ndërsa kryetarët përfitojnë 350 euro për mbledhje. Sipas informacionit që disponon “Pamfleti”, mbledhjet deklarohen çdo muaj dhe pagesat përkatëse kryhen rregullisht, ndonëse procedurat konkrete të licencimit nuk janë hapur.

Dy tregje ilegale në terren

Pavarësisht se ligjet janë në fuqi, mungesa e akteve nënligjore ka lënë tregun e basteve online dhe atë të kanabisit në një situatë faktike pa licencim.

Sipas burimeve të cituara, tregu i basteve online dhe lojërave të fatit po kontrollohet nga grupe kriminale të lidhura me Durrësin dhe Elbasanin, ndërsa aktiviteti i kanabisit vijon të ushtrohet jashtë një kuadri të plotë të licencuar.

Në Shqipëri, bastet online dhe kanabisi po funksionojnë si dy sektorë ku aktiviteti ushtrohet nga grupe kriminale të lidhura me kupolën e qeverisë, duke qenë de facto të paprekshëm nga strukturat e rendit.

Përgjegjësitë politike

Prej tre vitesh, sipas informacionit të disponuar, procesi i nxjerrjes së akteve nënligjore nuk ka avancuar, fillimisht gjatë mandatit të ish-Ministres së Financave Anila Denaj dhe ish-Ministres së Shëndetësisë Albana Koçiu, ndërsa aktualisht përgjegjësia bie mbi ministrat Petrit Malaj dhe Evis Sala.

Burime konfidenciale nga Ministria e Financave dhe Ministria e Shëndetësisë pretendojnë se ekziston një urdhër verbal i kryeministrit Edi Rama që licencat për bastet online dhe kanabisin të mos jepen deri në fund të vitit 2027.

Është folur shpesh se në biznesin e basteve ilegale është i përfshirë Olsi Rama dhe grupe pranë tij e pranë disa ministrave, ndërsa në aktivitetin ilegal të kanabisit përmendet Tomë Doshi dhe grupe të tjera kriminale, të cilat konsiderohen si lidhje të errëta me Edi Ramën.

Debati mbi buxhetin dhe shtetin ligjor

Sipas burimeve të cituara, nëse do të ishin dhënë licencat dhe do të ishte formalizuar tregu, buxheti i shtetit do të përfitonte rreth 110 milionë euro në vit.

Mungesa e akteve nënligjore dhe pezullimi faktik i licencimit ka ngritur debate mbi:

• zbatimin e ligjit;
• ndikimin në të ardhurat buxhetore;
• vazhdimin e aktiviteteve të palicencuara;
• dhe përgjegjësinë politike për moszbatimin e akteve të miratuara nga vetë Parlamenti.

Qeveria nuk ka dhënë një sqarim zyrtar për vonesat në nxjerrjen e akteve nënligjore dhe për mosnisjen e procedurave të licencimit. Çështja mbetet në qendër të polemikave politike dhe publike.