Haga sot dënoi çlirimtarët, por historia nuk gjykohet me pranga

Ka ditë kur drejtësia jep një vendim.

Dhe ka ditë kur një vendim gjykate hap një plagë shumë më të madhe se vetë dosja që është gjykuar.

Sot është një prej atyre ditëve.

Haga dënoi Hashim Thaçin me 25 vite burg, Jakup Krasniqin me 25 vite, Kadri Veselin me 18 vite dhe Rexhep Selimin me 13 vite.

Katër emra që sot gjenden në një aktgjykim.

Por katër emra që për Kosovën nuk janë thjesht pjesë e një procesi gjyqësor.

Janë pjesë e historisë së saj.

Dhe këtu nis absurditeti i madh i kësaj dite.

Sepse mund të gjykosh një njeri për përgjegjësinë e tij individuale. Mund të analizosh prova, dëshmi, dokumente dhe rrethana. Kjo është detyra e një gjykate.

Por kur përballë teje qëndron historia e një populli që luftoi kundër një regjimi shtypës, çdo përpjekje për ta reduktuar atë histori në një dosje kriminale rrezikon të humbasë pamjen e madhe.

Kosova nuk lindi nga një aktgjykim i Hagës.

Kosova lindi nga rezistenca e shqiptarëve, nga sakrificat e familjeve, nga gjaku i mijëra njerëzve dhe nga lufta e UÇK-së.

Dhe ata që sot u dënuan nuk ishin kalimtarë të rastësishëm në atë histori.

Hashim Thaçi ishte një prej figurave kryesore politike të luftës dhe më pas një prej arkitektëve politikë të shtetit të Kosovës.

Kadri Veseli ishte një prej figurave qendrore të strukturave të UÇK-së dhe më vonë një prej politikanëve më të rëndësishëm të Kosovës.

Jakup Krasniqi ishte zëri publik i UÇK-së, ndërsa Rexhep Selimi ishte një prej figurave të njohura të luftës dhe të organizimit politik të saj.

Këta njerëz mund të gjykohen si individë. Por nuk mund të gjykohet përmes tyre një popull që luftoi për liri.

Kjo është ajo që sot nuk mund të pranohet lehtë në Prishtinë, në Tiranë apo kudo ku kujtesa e luftës së Kosovës është ende e gjallë.

Sepse është e pamundur t’i kërkosh një populli të harrojë se nga erdhi liria e tij vetëm sepse një gjykatë ka vendosur që disa prej figurave të saj kryesore të kalojnë dekada pas hekurave.

Një aktgjykim mund të dënojë një person. Nuk ka fuqinë të dënojë një ideal.

Nuk ka 25 vite burg për lirinë.

Nuk ka 18 vite burg për sakrificën.

Nuk ka 13 vite burg për një popull që kërkoi të jetonte i lirë në tokën e vet.

Mund të dënohen Thaçi, Veseli, Krasniqi e Selimi.

Por nuk mund të dënohet Kosova.

Nuk mund të burgoset kujtesa e saj.

Nuk mund të zhduket UÇK-ja nga historia me një vendim gjykate.

Dhe mbi të gjitha, nuk mund të rishkruhet historia vetëm nga perspektiva e një salle gjyqi.

Sot, ata që për vite kanë ndjekur këtë proces mund të debatojnë mbi provat, mbi dëshmitë, mbi mënyrën se si është ndërtuar aktakuza dhe mbi standardet e përdorura nga gjykata.

Ky debat do të vazhdojë.

Por ekziston një e vërtetë që nuk mund të relativizohet: Kosova është sot shtet sepse një brez shqiptarësh refuzoi të pranonte se duhej të jetonte përgjithmonë nën një pushtet që nuk e konsideronte të barabartë.

Dhe në atë histori UÇK-ja ka një vend që nuk mund t’ia heqë askush.

As Beogradi.

As politika.

As propaganda.

As Haga.

Sot mund të ketë festë në disa kancelari për këto vendime.

Mund të ketë tituj, deklarata dhe analiza që do të përpiqen t’i japin kësaj dite kuptimin e tyre.

Por në Kosovë sot kujtohet diçka tjetër.

Kujtohen ata që ranë.

Kujtohen ata që luftuan.

Kujtohen ata që u dëbuan.

Kujtohen ata që u kthyen.

Dhe kujtohen ata që e çuan Kosovën nga një territor i shtypur drejt një shteti të pavarur.

Prandaj sot, më shumë se kurrë, duhet thënë qartë: një gjykatë mund të shkruajë dënimin e katër burrave, por nuk mund të shkruajë historinë e Kosovës nga e para.

Historia nuk është pronë e Hagës.

Historia është kujtesë.

Dhe kujtesa e Kosovës nuk mbahet peng nga asnjë aktgjykim.

Sot Haga dha verdiktin e saj. Kosova nuk e dorëzon historinë e saj./PublikMedia