Kontrollet, telefonat e sekuestruar dhe pikëpyetjet mbi biznesin e armëve

Kontrollet e BKH-së te Ron Yeffet, Arjeta Puca, Ardi Veliu dhe në Ministrinë e Mbrojtjes e kanë futur në një fazë të re hetimin mbi KAYO-n. Pas audiove të publikuara nga Arben Ahmetaj, në fokus janë partneritetet shtet-privat, kontratat dhe mënyra se si është ngritur industria e re shqiptare e mbrojtjes.

KAYO u krijua nga shteti shqiptar si pjesë e përpjekjes për të rikthyer industrinë vendase të mbrojtjes, por modeli i zgjedhur për zhvillimin e saj mbështetet në partneritete me kompani private.

Tashmë ky model është nën vëmendjen e SPAK.

Më 2 tetor, Byroja Kombëtare e Hetimit kreu kontrolle në kuadër të një procedimi që lidhet me aktivitetin e KAYO-s, kompanive private të përfshira në partneritetet me të dhe kontratave me institucionet shtetërore. Sipas raportimeve, janë kontrolluar banesa dhe ambiente që lidhen me biznesmenin Ron Yeffet, sipërmarrësen Arjeta Puca dhe administratorin e KAYO-s, Ardi Veliu, ndërsa në Ministrinë e Mbrojtjes janë sekuestruar dokumente.

Në vijim të veprimeve hetimore, është raportuar edhe sekuestrimi i telefonave të disa prej personave në fokus të hetimit. Ky informacion është raportuar mbi bazën e burimeve jozyrtare dhe nuk është konfirmuar publikisht nga SPAK apo BKH.

Hetimi lidhet me materialet e bëra publike nga ish-zëvendëskryeministri Arben Ahmetaj, përfshirë audio që, sipas pretendimeve të tij, ngrenë pikëpyetje mbi aktivitetin e disa kompanive në sektorin e mbrojtjes dhe tregtisë së armëve.

Në këtë fazë, ajo që pritet të përcaktojë drejtimin e çështjes janë dokumentet, kontratat, komunikimet dhe provat që po administrohen nga hetuesit.

KAYO, kompania shtetërore në qendër të modelit të ri

KAYO u krijua në vitin 2024 si kompani shtetërore me objekt aktivitetin në industrinë e mbrojtjes. Ajo trashëgoi kapacitetet e ish-ndërmarrjeve ushtarake të Mjekësit, Gramshit dhe Poliçanit dhe u konceptua si një nga instrumentet kryesore për ringritjen e prodhimit vendas.

Vetë Ministria e Mbrojtjes e ka përshkruar KAYO-n si pjesë të strategjisë për zhvillimin e industrisë së mbrojtjes dhe ka bërë të ditur se kompania ka krijuar disa sipërmarrje të përbashkëta me sektorin privat.

Në vitin 2025, sipas Ministrisë së Mbrojtjes, u krijuan gjashtë sipërmarrje të përbashkëta për fusha që përfshijnë armët e lehta, municionet, mjetet e blinduara, uniformat, dronët dhe sisteme të tjera të lidhura me mbrojtjen.

Pra, modeli nuk është një industri që funksionon vetëm me ndërmarrje shtetërore. Ai është ndërtuar mbi një kombinim të kapitalit publik, partnerëve privatë dhe porosive shtetërore.

Pikërisht ky model është tashmë pjesë e pyetjeve që duhet të sqarojë hetimi.

Si u ndanë aksionet mes shtetit dhe privatëve?

Një element i rëndësishëm i skemës është struktura e pronësisë në shoqëritë e përbashkëta.

Në disa prej tyre, KAYO zotëron pakicën e aksioneve, ndërsa partneri privat ka shumicën.

Ky model është përdorur edhe te Timak Defence, sipërmarrja e përbashkët mes KAYO-s dhe TIMAK-ut, e cila merret me mjete dhe pajisje të specializuara për nevojat e Forcave të Armatosura.

Ministria e Mbrojtjes e ka paraqitur këtë partneritet si një prej projekteve konkrete të industrisë së re të mbrojtjes. Në korrik 2026, ministria njoftoi dorëzimin e 40 mjeteve taktike të prodhuara nga Timak Defence për Forcat e Armatosura, ndërsa bëri të ditur se deri në fund të vitit priteshin edhe 50 mjete të tjera.

Në këtë pikë, pyetja që shtrohet nuk është nëse partneriteti publik-privat është i lejueshëm në vetvete.

Pyetja është si janë përcaktuar vlera e kontributit shtetëror, përqindja e aksioneve, detyrimet e palëve dhe mënyra se si përfitimet ndahen mes tyre.

Kjo bëhet veçanërisht e rëndësishme kur shteti nuk është vetëm aksionar, por edhe blerës i produkteve të kompanive ku ka pjesëmarrje.

Timak Defence dhe lidhja me Ron Yeffet

Një nga nyjet kryesore të kësaj strukture është lidhja mes TIMAK-ut, Timak Defence dhe biznesmenit Ron Yeffet.

Sipas të dhënave të paraqitura në materialet që kanë shoqëruar këtë çështje, Yeffet ka marrë pjesë në strukturën e pronësisë së TIMAK-ut dhe më pas kjo kompani është bërë partner privat në sipërmarrjen e përbashkët me KAYO-n.

Kjo e vendos aktivitetin e Yeffet në një pikë të rëndësishme të modelit të ri të industrisë shqiptare të mbrojtjes.

Kontrolli i banesës së tij më 2 tetor dhe sekuestrimi i pajisjeve elektronike janë pjesë e veprimeve që po kryhen nga hetuesit. Raportimet për këto veprime i lidhin ato me procedimin ku po verifikohen edhe kontrata dhe marrëdhënie të lidhura me KAYO-n.

Por kontrolli apo sekuestrimi i një pajisjeje nuk përbën në vetvete provë faji. Përgjigjen do ta japë analiza e materialeve të administruara gjatë hetimit.

Advanced Arms Technology dhe M.K.D.

Modeli i njëjtë është përdorur edhe në fusha të tjera.

Advanced Arms Technology është krijuar për aktivitet në prodhimin, montimin dhe tregtimin e armëve të kalibrave të ndryshëm dhe teknologjive të lidhura me industrinë e mbrojtjes, ndërsa M.K.D. është orientuar drejt prodhimit dhe tregtimit të municioneve.

Në këto struktura, sipas të dhënave të paraqitura në materialin fillestar, partneri privat zotëron shumicën e aksioneve, ndërsa KAYO mbetet aksionar në pakicë.

Kjo strukturë e bën të rëndësishme transparencën mbi dy elemente: sa është kontributi real i shtetit dhe sa është kapitali i investuar nga partnerët privatë.

Në rastin e kompanive që furnizojnë institucionet publike, rëndësi ka edhe mënyra se si përcaktohen kontratat, çmimet dhe kriteret e përzgjedhjes.

Guna Tactical dhe ndryshimi i raportit të aksioneve

Një tjetër rast është Guna Tactical, e krijuar për prodhimin e uniformave dhe pajisjeve ushtarake.

Ministria e Mbrojtjes e ka paraqitur projektin si një prej investimeve të rëndësishme të industrisë së mbrojtjes dhe ka deklaruar se objekti do të prodhojë uniforma për Forcat e Armatosura, strukturat e sigurisë dhe tregjet e huaja. Sipas ministrisë, në gusht 2026 në këtë industri punonin më shumë se 290 persona dhe synohej që numri të kalonte 1 mijë pas funksionalizimit të plotë të kapaciteteve.

Struktura e pronësisë së kësaj kompanie ka ndryshuar gjatë rrugës, duke e bërë të rëndësishme të kuptohet se si është vlerësuar kapitali publik dhe privat në çdo fazë të marrëveshjes.

Kjo nuk do të thotë automatikisht se ka pasur shkelje. Por pikërisht këto janë elementet që duhet të jenë të dokumentuara dhe të kontrollueshme në një partneritet ku njëra palë është shteti.

Shteti ortak dhe shteti klient

Këtu ndodhet një prej veçorive më të rëndësishme të modelit KAYO.

Shteti shqiptar është në të njëjtën kohë ortak në kompani dhe klient i produkteve të saj.

Ky mekanizëm nuk është i paligjshëm në vetvete dhe partneritetet publik-private mund të përdoren për zhvillimin e industrive strategjike. Por ai kërkon mekanizma të fortë transparence, sepse interesi i shtetit si pronar dhe interesi i shtetit si blerës duhet të ndahen qartë.

Në rastin e KAYO-s, pyetjet lidhen me mënyrën se si janë përcaktuar kontratat, vlerat e pasurive të vëna në dispozicion, investimet e privatëve dhe përfitimet e secilës palë.

Këto janë pikërisht elementet që mund të verifikohen përmes dokumentacionit të sekuestruar nga hetuesit.

40 mjetet që u dorëzuan Forcave të Armatosura

Më 31 korrik 2026, Ministria e Mbrojtjes njoftoi dorëzimin e 40 mjeteve taktike të prodhuara nga Timak Defence.

Ministri i atëhershëm Ermal Nufi e paraqiti projektin si dëshmi të krijimit të kapaciteteve vendase në industrinë e mbrojtjes. Sipas tij, bëhej fjalë për 35 mjete të vogla 4+1 dhe pesë kamionë vetëshkarkues, të cilët iu dorëzuan Forcave të Armatosura përpara afatit të parashikuar.

Kjo është pjesë e dokumentuar e projektit.

Por mbetet një dallim i rëndësishëm mes prodhimit, montimit dhe përshtatjes së mjeteve. Për të vlerësuar realisht kapacitetin industrial të krijuar në Shqipëri, duhet parë se cilat komponentë prodhohen në vend, cilat importohen dhe çfarë vlere të shtuar krijohet nga procesi vendas.

Ky është një element ekonomik dhe industrial, jo domosdoshmërisht një tregues i ndonjë shkeljeje penale.

Audiot e Arben Ahmetajt dhe dyshimet për armët

Çështja mori një tjetër dimension pas publikimit të audiove nga Arben Ahmetaj.

Sipas pretendimeve të bëra publike prej tij, në disa prej këtyre materialeve diskutohen armë, furnizime dhe mundësi për aktivitet ndërkombëtar në këtë sektor.

Këto pretendime nuk mund të konsiderohen të provuara vetëm nga publikimi i audiove. Autenticiteti, konteksti dhe përmbajtja e tyre duhet të verifikohen nga autoritetet.

Por pikërisht për këtë arsye kontrollet e BKH-së marrin rëndësi: hetuesit kanë tashmë mundësinë të krahasojnë pretendimet e bëra publikisht me kontrata, dokumente, komunikime elektronike dhe të dhëna financiare.

Nëse materialet e sekuestruara konfirmojnë ose rrëzojnë këto pretendime, kjo do të përcaktojë edhe drejtimin e mëtejshëm të hetimit.

Çfarë duhet të zbardhë hetimi?

Në qendër të hetimit nuk është vetëm një kompani apo një biznesmen.

Janë disa hallka që duhet të verifikohen:

• si u përzgjodhën partnerët privatë të KAYO-s;
• si u përcaktuan përqindjet e aksioneve;
• çfarë pasurish publike u vunë në dispozicion;
• sa investuan realisht partnerët privatë;
• cilat janë kontratat mes kompanive dhe institucioneve shtetërore;
• si u përcaktuan çmimet e produkteve dhe shërbimeve;
• nëse ka pasur procedura konkurruese aty ku ligji i kërkon;
• nëse detyrimet kontraktuale janë përmbushur nga të gjitha palët;
• dhe nëse komunikimet e administruara nga hetuesit lidhen me vendimmarrjen e zyrtarëve publikë.

Këto janë pyetje faktike që mund të marrin përgjigje vetëm nga dokumentet dhe provat e procedimit.

Nga projekti strategjik te prova e SPAK

Qeveria e ka prezantuar ringritjen e industrisë së mbrojtjes si një projekt strategjik për sigurinë kombëtare, punësimin dhe zhvillimin ekonomik. Ministria e Mbrojtjes ka deklaruar se synimi është krijimi i kapaciteteve prodhuese vendase dhe integrimi i tyre në zinxhirët ndërkombëtarë të furnizimit.

Madje, KAYO ka nënshkruar edhe marrëveshje me kompaninë italiane Fincantieri për prodhimin e mjeteve lundruese në Pashaliman.

Por ndërsa qeveria e sheh këtë si një sektor të ri strategjik, hetimi i SPAK ka vendosur nën lupë pikërisht mekanizmin përmes të cilit po ndërtohet ky sektor.

Nëse dokumentet tregojnë se partneritetet janë ngritur dhe administruar sipas rregullave, hetimi do të duhet ta sqarojë këtë.

Nëse gjenden shkelje, konflikte interesi apo favorizime të paligjshme, atëherë çështja merr një dimension krejt tjetër.

Për momentin, kontrollet dhe sekuestrimet tregojnë se SPAK po mbledh prova. Ajo që ende nuk është provuar është nëse pas modelit KAYO ka një skemë kriminale apo një partneritet shtet-privat që po hetohet për mënyrën se si është zbatuar.

Dhe pikërisht këtu qëndron pesha e hetimit: jo te zhurma politike rreth industrisë së mbrojtjes, por te dokumentet që do të tregojnë se kush solli kapitalin, kush dha pasurinë, kush mori shumicën dhe kush pagoi faturën.