Nga Telegrami te shpërthimi në rrjet

Në pak orë, disa video intime nisën të shpërndahen masivisht në rrjetet sociale dhe aplikacionet e komunikimit. Materialet kaluan nga një telefon te tjetri, u shfaqën në grupe të ndryshme dhe shumë shpejt u kthyen në një nga temat më të diskutuara në rrjet.

Por, pas valës së parë të reagimeve, po lind një tjetër histori që nuk lidhet me atë që shihet në pamje, por me rrugëtimin e tyre përpara publikimit.

Sipas të dhënave që qarkullojnë, disa prej këtyre materialeve kanë qenë të disponueshme më herët në një kanal Telegram. Nëse kjo konfirmohet, atëherë pyetja ndryshon: kush i kishte videot përpara se ato të shpërndaheshin masivisht në Shqipëri?

Gjurmët nisin përpara publikimit

Një video që shfaqet papritur në rrjet nuk krijohet në momentin kur bëhet virale. Ekziston një histori dixhitale pas saj: pajisja ku është ruajtur, personi që e ka ngarkuar, kanali ku është publikuar fillimisht dhe përdoruesit që e kanë shkarkuar apo rishpërndarë.

Pikërisht këto gjurmë mund të jenë vendimtare për të kuptuar se si materialet kanë kaluar nga një hapësirë e kufizuar në një shpërndarje masive.

Nëse videot kanë qarkulluar më herët në Telegram, një hetim i mundshëm do të duhet të përcaktojë kohën e publikimit të parë, burimin e materialeve dhe zinxhirin e shpërndarjes.

Deri tani nuk ka prova publike që tregojnë se ndonjë institucion shqiptar ose i huaj i ka pasur këto materiale përpara se ato të bëheshin publike. Për këtë arsye, çdo pretendim për dijeni institucionale duhet të trajtohet si pistë për verifikim dhe jo si fakt i provuar.

Çfarë roli mund të ketë policia?

Një tjetër element që është futur në diskutim lidhet me mënyrën se si strukturat e specializuara ndjekin përmbajtjet online.

Policia nuk monitoron në mënyrë automatike çdo kanal apo çdo material që publikohet në Telegram. Hapësirat online mund të bëhen pjesë e vëmendjes hetimore kur lidhen me një procedim, një vepër penale ose një informacion konkret që kërkon verifikim.

Në raste të tilla, hetuesit mund të analizojnë materialet, pajisjet, llogaritë dhe komunikimet që lidhen me një ngjarje, në përputhje me procedurat ligjore.

Nëse një material ngre dyshime për një vepër penale, ai mund të shërbejë si indicie për hetime të mëtejshme, ndërsa identifikimi i personave dhe vendndodhjeve kërkon verifikim nga autoritetet kompetente.

INTERPOL nuk është “policia e Telegramit”

Në këtë pikë është e rëndësishme të ndahet roli i INTERPOL-it nga ai i policive kombëtare.

INTERPOL nuk zhvillon vetë hetime penale në vendet anëtare. Organizata shërben si mekanizëm bashkëpunimi ndërkombëtar, përmes të cilit policitë shkëmbejnë informacion, të dhëna dhe kërkesa në kuadër të hetimeve.

Një nga sistemet e njohura të INTERPOL-it është databaza ICSE, e cila përdoret për hetimin dhe identifikimin e materialeve që lidhen me abuzimin seksual të fëmijëve. Ajo u mundëson hetuesve të vendeve të ndryshme të krahasojnë materiale dhe të lidhin raste që mund të kenë elemente të përbashkëta.

Kjo nuk do të thotë se videot intime të personave madhorë që qarkullojnë në Telegram futen automatikisht në këtë databazë.

Prandaj, çdo pretendim se videot shqiptare janë identifikuar apo administruar nga INTERPOL kërkon prova konkrete dhe nuk mund të nxirret vetëm nga fakti se ato kanë qarkulluar online.

Një tjetër pikëpyetje: informacioni që mund të ketë kaluar kufijtë

Nëse një material dixhital identifikohet gjatë një hetimi në një vend tjetër dhe ka lidhje me persona apo ngjarje në Shqipëri, informacioni mund t’u përcillet autoriteteve shqiptare përmes mekanizmave të bashkëpunimit policor.

Kjo është arsyeja pse, nëse vërtetohet se videot kanë qarkulluar prej kohësh jashtë Shqipërisë, një nga pyetjet që kërkon përgjigje është nëse autoritetet shqiptare kanë marrë ndonjëherë informacion për ekzistencën e tyre.

Por kjo mbetet aktualisht një pyetje e hapur.

Nuk ka të dhëna publike që të provojnë se një institucion shqiptar ka pasur dijeni paraprake për videot apo se ndonjë material i tillë i është përcjellë zyrtarisht nga një strukturë e huaj.

Pse shpërthyen pikërisht tani?

Koha e publikimit është një tjetër element që ka tërhequr vëmendjen.

Videot u bënë virale në një moment kur në Shqipëri po zhvillohej një debat i fortë rreth çështjeve të sigurisë dhe informacionit sensitiv, përfshirë zhvillimet që lidhen me ish-drejtuesen e SHISH, Vlora Hyseni.

Kjo përputhje në kohë ka ngritur pyetje nëse ekziston ndonjë lidhje mes dy historive.

Por një lidhje e tillë nuk është provuar publikisht.

Për këtë arsye, ajo që mund të thuhet me siguri është vetëm se dy zhvillimet kanë ndodhur në të njëjtën periudhë. Çdo lidhje e drejtpërdrejtë mes tyre kërkon prova dhe verifikim.

“Do të dalin edhe të tjera”

Pikëpyetjet janë shtuar edhe nga paralajmërimet për publikimin e materialeve të tjera.

Në hapësira të ndryshme online janë hedhur pretendime se ekzistojnë video të tjera dhe se në to mund të shfaqen edhe persona me profile politike.

Deri tani, këto janë vetëm pretendime dhe nuk ka konfirmim publik për ekzistencën apo përmbajtjen e materialeve të tjera.

Megjithatë, nëse dikush ka akses në një numër më të madh videosh, kjo ngre një tjetër pyetje: nga e ka marrë këtë arkiv dhe prej sa kohësh e disponon?

Hetimi që duhet të ndjekë gjurmën

Përtej kuriozitetit publik mbi personat që shfaqen në video, thelbi i çështjes është mënyra se si materialet private janë nxjerrë dhe shpërndarë.

Nëse ato janë publikuar fillimisht në Telegram, gjurma duhet ndjekur nga pika e parë e publikimit: kush e ngarkoi materialin, kur ndodhi kjo, kush e mori dhe si kaloi më pas në rrjete të tjera.

Nëse ekzistojnë të dhëna se materialet kanë qarkulluar jashtë Shqipërisë, duhet verifikuar gjithashtu nëse ndonjë autoritet ka pasur dijeni për to dhe nëse informacioni është përcjellë përmes kanaleve zyrtare.

Deri atëherë, mbetet një pyetje që nuk mund të zëvendësohet me spekulime:

Kush i kishte videot përpara se ato të bëheshin publike dhe çfarë e përcaktoi momentin kur ato dolën nga Telegrami për t’u shpërndarë masivisht?