Kush ia bëri “golin” Edi Ramës me informacione të pasakta?

Prezantimi i të dhënave për protestuesit nga kryeministri Edi Rama ka hapur një debat të ri mbi saktësinë e informacionit që mbërrin në zyrën e tij dhe mënyrën se si përdoren të dhënat për personat e shoqëruar nga policia.

Gjatë një daljeje publike, Rama paraqiti fotografi, iniciale, mosha dhe informacione mbi të kaluarën penale të disa personave, duke argumentuar se mes individëve të përfshirë në incidentet gjatë protestave kishte edhe persona me precedentë për vepra të ndryshme penale.

Kryeministri deklaroi se pretendimet e tij mbështeteshin në fakte dhe dokumente. Por, pas publikimit të materialeve, dy prej rasteve të përmendura u kundërshtuan publikisht, duke ngritur pikëpyetje mbi saktësinë e të dhënave dhe procesin e verifikimit përpara se ato të bëheshin publike.

Çështja tashmë nuk lidhet vetëm me identitetin dhe të kaluarën e personave të përmendur, por edhe me përgjegjësinë institucionale për informacionin që përdoret nga kreu i qeverisë në një moment të tensionuar politik.

Jon Sinoymeri kundërshton të dhënat e paraqitura nga Rama

Një nga rastet e përmendura nga kryeministri ishte ai i një 20-vjeçari me inicialet J.S., të cilin materiali i prezantuar e përshkruante si jo student dhe me precedent për prodhim e shitje të lëndëve narkotike.

Pas daljes publike të Ramës, i riu u shfaq përpara kamerave dhe u identifikua si Jon Sinoymeri, student i Universitetit të Mjekësisë.

Sinoymeri kundërshtoi informacionin e paraqitur për të, duke deklaruar se është student dhe duke treguar rezultatet e tij universitare, për të cilat pretendoi se kishte arritur mesataren 10.

Ai sqaroi gjithashtu se, sipas versionit të tij, e vetmja herë që ishte shoqëruar në polici kishte qenë pas pjesëmarrjes në protestë. I riu pretendoi se ishte mbajtur për rreth shtatë orë e gjysmë dhe më pas ishte liruar.

Deklaratat e Sinoymerit vënë në diskutim të paktën një pjesë të informacionit të paraqitur publikisht për të. Megjithatë, për të përcaktuar nëse të dhënat mbi precedentët penalë janë të sakta apo jo, nevojitet verifikimi i dokumentacionit zyrtar përkatës.

Ergys Llanaj dhe versioni i Adriatik Lapajt

Rasti i dytë i përmendur në debat është ai i Ergys Llanajt, të cilin Rama e përfshiu në materialet e tij për personat me precedentë penalë.

Për këtë rast reagoi edhe Adriatik Lapaj, i cili publikoi një version tjetër të historikut të Llanajt. Sipas Lapajt, arrestimi i tij i mëparshëm ishte shpallur i paligjshëm nga gjykata, ndërsa procedimi ishte pushuar me arsyetimin se fakti penal nuk ekzistonte.

Lapaj e përshkroi Llanajn si ish-ushtarak me 18 vite angazhim, doktor shkencash dhe person që kishte marrë ndër vite certifikata sigurie të NATO-s.

Këto deklarata ngrenë pikëpyetje mbi mënyrën se si është interpretuar historiku i tij në materialin e paraqitur nga kryeministri. Për të sqaruar plotësisht çështjen, nevojiten vendimet gjyqësore dhe dokumentet zyrtare që lidhen me arrestimin dhe procedimin e përmendur.

Një arrestim, një procedim penal dhe një dënim i formës së prerë nuk janë e njëjta gjë. Për këtë arsye, çdo informacion mbi të kaluarën penale të një personi duhet të paraqitet me saktësi dhe në përputhje me statusin e tij ligjor.

Kush e përgatiti dosjen që iu paraqit kryeministrit?

Përtej dy rasteve konkrete, çështja kryesore mbetet origjina e informacionit të përdorur nga Rama.

Sipas burimeve të cituara në raportimin mediatik, materialet për protestuesit janë përgatitur nga disa persona brenda kabinetit të kryeministrit, në bashkëpunim me struktura ligjzbatuese. Po sipas këtyre burimeve, pas kundërshtimeve publike, në Kryeministri ka pasur kërkesa për sqarime rreth saktësisë së të dhënave.

Identiteti i personave që kanë mbledhur dhe përpunuar informacionin nuk është bërë publik në materialin e raportuar, ndërsa nuk ka një konfirmim zyrtar që të përcaktojë se ku ka ndodhur gabimi, nëse është bërë gjatë mbledhjes së të dhënave, verifikimit apo paraqitjes së tyre.

Kjo e bën të rëndësishëm një sqarim nga institucionet përkatëse: cilat dokumente janë përdorur, kush i ka verifikuar dhe mbi çfarë baze janë lidhur emrat e personave me pretendimet për precedentë penalë.

Fakti që dy raste janë kundërshtuar publikisht nuk provon se i gjithë materiali i paraqitur nga kryeministri është i pasaktë. Por mjafton për të ngritur pikëpyetje që kërkojnë përgjigje konkrete, veçanërisht kur të dhënat përdoren për të karakterizuar publikisht persona të përfshirë në protesta.

Protestuesit, të dhënat personale dhe përgjegjësia e institucioneve

Debati zhvillohet në një kohë kur protestat kundër qeverisë dhe përplasjet mes protestuesve e policisë kanë shtuar tensionet politike në vend.

Në këtë kontekst, përdorimi publik i të dhënave mbi historikun penal të individëve kërkon kujdes të veçantë. Përveç saktësisë së informacionit, rëndësi ka edhe dallimi mes personave të dënuar, atyre ndaj të cilëve është zhvilluar një procedim dhe personave të shoqëruar nga policia gjatë një proteste.

Përgjegjësia për saktësinë e materialeve nuk mund të zëvendësohet me deklarata politike. Nëse të dhënat e paraqitura rezultojnë të pasakta, duhet të sqarohet se si kanë kaluar filtrat e verifikimit dhe nëse është cenuar padrejtësisht reputacioni i personave të përmendur.

Në të kundërt, nëse institucionet disponojnë dokumente që mbështesin pretendimet, ato duhet të sqarojnë statusin ligjor të secilit rast pa ngatërruar arrestimin me fajësinë.

Deri në një sqarim zyrtar, pyetjet kryesore mbeten të hapura: kush e përgatiti dosjen, kush e verifikoi dhe a u kontrollua çdo e dhënë përpara se kryeministri ta paraqiste si fakt përpara publikut?