Paradoksi! “Balluku & Co” të lirë, nëna me foshnjën 4-muajshe në burg

Në një kohë kur ish-drejtues institucionesh të përfshirë në hetime për tendera publikë me vlera miliona euro paraqiten në SPAK dhe më pas rikthehen në banesat e tyre, një tjetër realitet shfaqet në rastin e Greta Gjocit (Pepa), nënë e një foshnjeje vetëm 4-muajshe.

Gjoci ndodhet në burgun e Pojskës bashkë me fëmijën e saj, pasi Apeli i GJKKO-së ka lënë në fuqi dënimin me 6 vjet e 8 muaj burg për mashtrim kompjuterik dhe pjesëmarrje në grup të strukturuar kriminal.

Rasti ka hapur një debat të fortë mbi mënyrën se si zbatohet drejtësia dhe mbi proporcionalitetin e masave të marra ndaj personave që përballen me procedime penale.

Të pandehur për tendera, por jashtë qelisë

Kontrasti bëhet veçanërisht i dukshëm nëse krahasohet situata e Greta Pepës me atë të disa ish-drejtuesve të institucioneve publike që janë nën hetim për procedura tenderimi.

Ish-kreu i ARRSH-së, Gentian Gjyli, është marrë i pandehur për shkelje të barazisë së pjesëmarrësve në tendera, e kryer dy herë dhe në bashkëpunim. Ai u paraqit sërish këtë të mërkurë në SPAK, ndërsa ndaj tij vijon të jetë në fuqi masa e sigurisë “detyrim për paraqitje”.

Më herët, GJKKO i kishte zëvendësuar masën “arrest në shtëpi”, duke e lënë jashtë izolimit.

Në të njëjtën situatë ndodhet edhe ish-drejtuesi i KESH-it, Erald Elezi, i cili është përfshirë në hetime lidhur me procedura tenderimi dhe aktualisht nuk ndodhet në qeli.

Në qendër të debatit është edhe Belinda Balluku, ndaj së cilës zhvillohen hetime të lidhura me çështje të tenderave dhe procedurave publike.

Kjo diferencë në trajtimin e rasteve ka ngritur pikëpyetje mbi mënyrën se si funksionon sistemi i masave të sigurisë dhe nëse standardet e aplikuara janë të njëjta për çdo person që përballet me drejtësinë.

Greta Gjoci, nga arresti në shtëpi në burg me foshnjën

Rasti i Greta Gjocit është krejt tjetër në natyrë dhe ka marrë vëmendje për shkak të rrethanave familjare në të cilat po ekzekutohet dënimi.

Gjoci kishte punuar si operatore call center-i dhe, sipas të dhënave të bëra publike, jetonte me qira. Që prej korrikut 2023 ajo kishte qenë në masën e arrestit në shtëpi.

Pas vendimit të Apelit të GJKKO-së, ajo duhet të vuajë një dënim prej 6 vjetësh e 8 muajsh burg për veprat penale për të cilat është dënuar.

Por në burg nuk ndodhet e vetme.

Fëmija i saj është vetëm 4 muajsh dhe po qëndron bashkë me të ëmën gjatë vuajtjes së dënimit.

Ky fakt e ka bërë çështjen edhe më të ndjeshme, pasi në qendër të debatit nuk është vetëm dënimi i vendosur ndaj të dënuarës, por edhe pasojat që ky ekzekutim prodhon për një foshnjë që nuk është subjekt i asnjë procedure penale.

Ligji parashikon shtyrjen e ekzekutimit të dënimit

Një nga çështjet kryesore të ngritura rreth këtij rasti lidhet me mundësinë që ligji i jep gjykatës për shtyrjen e ekzekutimit të dënimit.

Kodi i Procedurës Penale parashikon mundësinë e shtyrjes së ekzekutimit kur personi i dënuar është nënë e një fëmije nën moshën një vjeç.

Një vendim i tillë nuk nënkupton pafajësi dhe as anulim të dënimit. Bëhet fjalë për një mekanizëm që mundëson shtyrjen e ekzekutimit, duke marrë në konsideratë rrethanat konkrete dhe interesin e fëmijës.

Pikërisht këtu qëndron edhe një nga pikëpyetjet më të mëdha të këtij rasti: pse një mundësi e tillë nuk ka prodhuar të njëjtin rezultat për Gretën Gjoci dhe foshnjën e saj?

Dy standarde që kërkojnë përgjigje

Përballë këtij rasti, debati nuk lidhet vetëm me fajësinë ose pafajësinë e personave të përfshirë.

Çështja kryesore është mënyra se si drejtësia vendos masat e sigurisë dhe se si ekzekutohen dënimet në rrethana të veçanta familjare.

Në njërën anë janë ish-drejtues institucionesh publike të marrë të pandehur për çështje që lidhen me tendera dhe procedura me vlera të konsiderueshme financiare, të cilët vazhdojnë të qëndrojnë jashtë qelisë dhe paraqiten periodikisht pranë organeve të drejtësisë.

Në anën tjetër është një grua që ka punuar si operatore call center-i dhe që sot po e vuan dënimin në një burg, duke pasur pranë vetes një foshnjë vetëm 4-muajshe.

Foshnja nuk është pjesë e asnjë dosjeje penale, nuk është dënuar nga asnjë gjykatë dhe nuk mund të mbajë përgjegjësi për veprimet që i atribuohen nënës së saj.

Megjithatë, në praktikë, ajo po përjeton drejtpërdrejt pasojat e vendimit gjyqësor.

Pikërisht ky është paradoksi që kërkon një përgjigje të qartë nga sistemi i drejtësisë: nëse ligji parashikon mekanizma për të marrë në konsideratë interesin e një fëmije nën një vjeç, përse në këtë rast rezultati ka qenë që një nënë dhe foshnja e saj të qëndrojnë pas dyerve të burgut?

Debati për “drejtësinë e re” nuk mund të matet vetëm me numrin e dosjeve të hapura apo me personat që paraqiten në SPAK. Ai matet edhe me mënyrën se si ligji zbatohet në rastet konkrete dhe nëse standardi është i njëjtë për të gjithë.