SPAK me dy standarde: Balluku “e nënës”, Meta “i njerkës”

Hetimi ndaj zëvendëskryeministres Belinda Balluku vijon të jetë në qendër të debatit për mënyrën se si SPAK po e trajton çështjen dhe, mbi të gjitha, për ritmin me të cilin po ndërmerren masat ndaj një zyrtareje të nivelit të lartë.

Kur Prokuroria e Posaçme kërkoi masën e sigurimit ndaj Ballukut në dhjetor 2025, Kuvendi nuk dha autorizimin e kërkuar. Që prej asaj kohe, sipas materialeve të bëra publike, hetimi është zgjeruar me elementë të tjerë, ndërsa janë raportuar edhe veprime të reja hetimore, përfshirë sekuestrime pasurish.

Megjithatë, deri tani debati mbetet i fokusuar te një pyetje: pse, pavarësisht zhvillimeve të reja të hetimit, SPAK nuk ka ndërmarrë një tjetër hap për kërkimin e heqjes së imunitetit të Ballukut?

Kjo situatë po krahasohet me raste të mëparshme, ku Prokuroria e Posaçme ka kërkuar masa të forta sigurie ndaj zyrtarëve dhe politikanëve të niveleve të larta.

Një prej rasteve më të përmendura është ai i ish-presidentit Ilir Meta.

Rasti Meta, nga kërkesa te arresti brenda pak ditësh

Në rastin e Ilir Metës, dokumentet zyrtare të SPAK tregojnë se më 9 tetor 2024 Prokuroria e Posaçme iu drejtua GJKKO-së me kërkesën për caktimin e masave të sigurimit. Më 20 tetor 2024, gjykata vendosi “arrest në burg” ndaj Metës, ndërsa masa u ekzekutua më 21 tetor.

Meta hetohej për “Korrupsionin pasiv të funksionarëve të lartë shtetërorë ose të zgjedhurve vendorë”, në disa raste, si edhe për “Pastrimin e produkteve të veprës penale ose veprimtarisë kriminale” dhe “Refuzimin për deklarim, mosdeklarimin, fshehjen ose deklarimin e rremë të pasurive”.

Më pas, në gusht 2025, SPAK njoftoi se kishte përfunduar hetimet dhe e kishte dërguar çështjen për gjykim, duke përcaktuar edhe akuzat ndaj Metës.

Pikërisht ky precedent po përdoret në debatin publik për çështjen Balluku: jo domosdoshmërisht për të thënë se dy dosjet janë identike, por për të ngritur pyetjen nëse kriteret dhe ritmi i përdorimit të masave të sigurimit kanë qenë të njëjta.

Ku qëndron debati për “standardet”?

Kritika ndaj SPAK lidhet me faktin se masat e sigurimit nuk përcaktohen vetëm nga lloji i akuzës, por nga rrethanat konkrete të çdo procedimi dhe nga vlerësimi gjyqësor mbi rrezikun e ikjes, pengimit të hetimit, prishjes së provave apo përsëritjes së veprës.

Vetë statistikat e SPAK për vitin 2024 tregojnë se “arresti në burg” nuk është masa automatike në çështjet e korrupsionit. Sipas raportit vjetor, gjatë atij viti 31 persona nën hetim për vepra korrupsioni iu nënshtruan kësaj mase, ndërsa në një numër të konsiderueshëm rastesh u përdorën masa alternative ose nuk u vendos masë sigurimi.

Për këtë arsye, krahasimi mes Ballukut dhe Metës kërkon të shihet përtej emrave dhe funksioneve politike: çfarë provash janë administruar, çfarë rreziku procedural është konstatuar dhe cilat kanë qenë arsyet konkrete të prokurorisë dhe gjykatës për masat e kërkuara apo të vendosura.

Pyetja që mbetet në qendër të debatit publik është nëse këto kritere po aplikohen në mënyrë të njëtrajtshme për të gjithë zyrtarët që hetohen për vepra të ngjashme.