Punësimi në rënie, pensionistët mbajnë tregun

Tregu i punës në Shqipëri për vitin 2025 po zhvendoset drejt një modeli të pazakontë: vendet bosh nuk po plotësohen nga të rinjtë, por nga pensionistët.

Të dhënat zyrtare të INSTAT tregojnë se numri total i të punësuarve ka rënë me 4,886 persona krahasuar me vitin 2024, ose -0.4%. Në të njëjtën kohë, rritja e vetme pozitive vjen nga grupmosha mbi 64 vjeç, e cila është zgjeruar me 8.7%, duke shtuar mbi 10 mijë pensionistë në tregun e punës brenda një viti.

Në kontrast, grupmosha aktive 15–64 vjeç ka pësuar rënie të fortë me 15,298 persona. Rënia është edhe më e theksuar te të rinjtë 15–29 vjeç, me -4.3% në një vit, e lidhur drejtpërdrejt me emigracionin dhe uljen e lindjeve.

Nëse përjashtohen pensionistët nga statistikat, punësimi në Shqipëri do të rezultonte në rënie të ndjeshme, duke ekspozuar një boshllëk strukturor në tregun e punës.

Ky zhvillim tregon një zhvendosje demografike të shpejtë: forca e re e punës po tkurret, ndërsa bizneset po mbështeten te mosha e tretë si rezervë pune. Në praktikë, ekonomia po mbështetet tek një brez që duhet të ishte jashtë tregut aktiv.

Efektet fiskale janë të drejtpërdrejta. Tkurrja e popullsisë aktive me mbi 18 mijë persona në vit po deformon raportin midis kontribuuesve dhe përfituesve në skemën e sigurimeve shoqërore. Barra financiare po përqendrohet mbi një bazë gjithnjë e më të vogël të të rinjve.

Në afat të shkurtër, punësimi i pensionistëve sjell të ardhura shtesë për buxhetin përmes kontributeve. Por në afat të gjatë, ky model nuk është i qëndrueshëm: brezi i vjetër po punon për të financuar veten, ndërsa mungon zëvendësimi nga forca e re që po largohet nga vendi.

Ky trend sinjalizon një ekonomi që po përshtatet me mungesën e fuqisë punëtore, jo me zgjerimin e saj. Në këto kushte, presioni mbi financat publike pritet të rritet, duke shtyrë drejt masa si rritja e moshës së pensionit ose rritja e taksave mbi popullsinë aktive.