2 Mars 1444 – Kuvendi historik që bashkoi shqiptarët në Lezhë

Më 2 mars 1444, në katedralen e Shën Kollit në qytetin e Lezhës – aty ku sot ndodhet edhe memoriali i heroit kombëtar Gjergj Kastrioti Skënderbeu – u zhvillua një nga momentet më vendimtare të historisë shqiptare: Besëlidhja e Lezhës. Ky kuvend shënoi krijimin e një bashkimi politik dhe ushtarak të fisnikëve shqiptarë për t’i bërë ballë zgjerimit të Perandorisë Osmane në Ballkan.

Si u arrit bashkimi i princërve shqiptarë

Para mbledhjes së kuvendit, Skënderbeu zhvilloi takime të shumta me bujarët dhe sundimtarët e principatave shqiptare. Ai i bindi se vetëm përmes bashkimit mund të përballonin rrezikun e përbashkët që kërcënonte tokat e tyre.

Në këtë kuvend morën pjesë përfaqësues të familjeve më të rëndësishme feudale të kohës, ndër të cilët:

• Gjergj Arianiti dhe familja e tij

• Lekë Dukagjini dhe principata e Dukagjinëve

• familja e Balsha

• familja e Karl Topia

Në kuvend morën pjesë edhe përfaqësues nga territore të tjera të rajonit, duke e shndërruar këtë mbledhje në një aleancë të gjerë politike dhe ushtarake kundër osmanëve.

Skënderbeu në krye të ushtrisë së bashkuar

Kuvendi vendosi që komandanti i përgjithshëm i forcave të përbashkëta të ishte Skënderbeu, duke njohur autoritetin dhe aftësitë e tij strategjike. Nën udhëheqjen e tij u organizua një strukturë ushtarake më e koordinuar, e cila përfshinte:

• forcat e përhershme të sundimtarëve shqiptarë

• trupat që mobilizoheshin në rast lufte

Kjo organizim i ri ushtarak i dha mundësi shqiptarëve të zhvillonin një rezistencë të qëndrueshme për rreth 25 vite kundër Perandorisë Osmane.

Pse u zgjodh Lezha për mbajtjen e kuvendit

Zgjedhja e Lezhës nuk ishte rastësore. Qyteti ndodhej në një pozicion strategjik dhe ishte nën administrimin e Republika e Venedikut. Kjo situatë shmangte rivalitetet mes princërve shqiptarë për vendin e mbledhjes dhe krijonte një terren neutral për arritjen e marrëveshjes.

Në të njëjtën kohë, mbajtja e kuvendit në këtë qytet përfaqësonte edhe një sinjal bashkëpunimi dhe miqësie ndaj Venedikut në përballjen me osmanët.

Një aleancë politike pa cenuar autonominë

Edhe pse u krijua një bashkim ushtarak, princërit shqiptarë ruajtën të drejtat mbi zotërimet e tyre dhe autonominë politike. Çdo sundimtar vazhdonte të administronte territoret e veta dhe kishte të drejtë të mbante marrëdhënie me fuqitë e tjera.

Në këtë strukturë, Skënderbeu konsiderohej “i pari ndër të barabartët”, duke koordinuar luftën pa ndërhyrë në administrimin e principatave.

Rëndësia historike e Besëlidhjes

Besëlidhja e Lezhës përfaqëson bashkimin e parë politik në shkallë gjithëshqiptare gjatë mesjetës. Ky moment krijoi një front të përbashkët që forcoi identitetin dhe vetëdijen kombëtare të arbërve.

2 marsi mbetet një simbol i fuqishëm i bashkimit dhe solidaritetit kombëtar – një mesazh që historia shqiptare e përcjell edhe sot: vetëm përmes unitetit mund të mbrohen interesat dhe e ardhmja e vendit.