2025: Viti që thelloi krizat globale dhe zbehu rendin ndërkombëtar

Viti 2025 u mbyll pa sjellë lehtësimin që shumëkush shpresonte pas një 2024 të lodhshëm në skenën ndërkombëtare. Përkundrazi, këta dymbëdhjetë muaj u karakterizuan nga një përkeqësim i bashkëpunimit global, shtim i konflikteve dhe një zbehje gjithnjë e më e dukshme e rendit botëror të udhëhequr nga Shtetet e Bashkuara.

Ndryshe nga viti i kaluar, kur Lojërat Olimpike në Paris shërbyen si simbol i bashkëpunimit dhe unitetit ndërkombëtar, 2025 ofroi shumë pak arsye për optimizëm. Zhvillimet kryesore të këtij viti treguan se bota po hyn në një fazë më të paqëndrueshme, me tensione të ngrira që shpërthejnë lehtësisht në konflikte të hapura.

Në Azi, përplasja mes Kamboxhias dhe Tajlandës u kthye në konfliktin më të rëndë mes dy vendeve në dekada, duke rihapur plagë të vjetra kufitare dhe duke prodhuar viktima e zhvendosje masive. Paralelisht, tensionet mes Indisë dhe Pakistanit në Kashmir sollën shkëmbime sulmesh ajrore e raketore, duke rritur frikën për një përshkallëzim mes dy fuqive bërthamore.

Në Lindjen e Mesme, viti u shënua nga dy zhvillime kontradiktore: nga njëra anë, një armëpushim dhe plan paqeje për Gazën i ndërmjetësuar nga SHBA-të; nga ana tjetër, një konflikt i drejtpërdrejtë mes Izraelit dhe Iranit, që kulmoi me sulme ajrore mbi objektet bërthamore iraniane. Paqja mbetet e brishtë dhe tensionet strategjike larg zgjidhjes.

Lufta në Ukrainë hyri në vitin e saj të katërt pa një perspektivë të qartë përfundimi. Sulmet ruse u intensifikuan, përfitimet territoriale mbetën minimale, ndërsa kostoja njerëzore vazhdoi të rritej. Në të njëjtën kohë, presioni ndërkombëtar për një armëpushim, edhe në kushte të pafavorshme për Kievin, u bë më i dukshëm.

Në Afrikë, lufta civile në Sudan vazhdoi të prodhojë një nga krizat humanitare më të rënda të dekadës, me miliona të zhvendosur dhe rrezik real urie në shkallë kombëtare. Perspektivat për paqe mbetën minimale.

Ndërkohë, gara globale për inteligjencën artificiale u intensifikua, duke u kthyer në një front të ri rivaliteti mes SHBA-ve dhe Kinës. Pekini demonstroi kapacitete teknologjike gjithnjë e më të pavarura, ndërsa përdori edhe dominimin në mineralet e rralla si mjet presioni gjeopolitik.

Në këtë sfond të trazuar, politika e jashtme amerikane pësoi lëkundje të forta. Vendimet e presidentit Donald Trump për tërheqje nga marrëveshje ndërkombëtare, vendosje tarifash tregtare dhe riorientim strategjik, sipas kritikëve, shënuan një pikë kthese dhe dobësim të konceptit të “Pax Americana”.

Të gjitha këto zhvillime e mbyllën vitin 2025 si një vit të errët për rendin ndërkombëtar. Shumë nga krizat e hapura jo vetëm që nuk u zgjidhën, por pritet të vazhdojnë të ndikojnë thellësisht politikën globale edhe gjatë vitit 2026.