Ndryshimi i orës, zbuloni se sa i dëmshëm është për trupin tonë

Një studim i ri i publikuar në revistën Proceedings of the National Academy of Sciences sugjeron se mbajtja e përhershme e orës standarde të dimrit është alternativa më e shëndetshme për organizmin e njeriut, në krahasim me orën verore apo sistemin aktual që ndryshon dy herë në vit.

Kërkimi është kryer nga Dr. Jamie Zeitzer, profesor i psikiatrisë, dhe Lara Weed, shkencëtare në fushën e inxhinierisë biomjekësore. Ata analizuan ekspozimin ndaj dritës në të gjithë qarqet e 48 shteteve të poshtme të SHBA-së dhe e krahasuan atë me të dhëna shëndetësore nga burime federale. Me ndihmën e modeleve matematikore, ata vlerësuan të ashtuquajturën “ngarkesë cirkadiane” – një matës i stresit që përjeton ora e brendshme biologjike e trupit, në secilin prej tre skenarëve të kohës.

Rezultati? Koha standarde e dimrit shkakton më pak stres cirkadian, duke e bërë atë zgjedhjen më të favorshme për shëndetin publik.

“Trupi ynë nuk orientohet nga ora, por nga dielli,” shpjegon Dr. Karin Johnson, neurologe në Universitetin e Massachusetts dhe eksperte e ritmeve të gjumit. “Ora jonë e brendshme zgjat pak më shumë se 24 orë, kështu që na duhen sinjale të përditshme – si drita natyrale – për ta mbajtur në ekuilibër. Sa më shumë të jemi të sinkronizuar me ritmet diellore, aq më mirë flëmë, mendojmë dhe ndihemi.”

Dr. Johnson dëshmoi para Senatit Amerikan në prill të vitit të kaluar, ku argumentoi se koha e dimrit përfaqëson opsionin më të shëndetshëm për trupin dhe shëndetin mendor të popullsisë.

Në Kongres: dy kampe, një orë

Megjithatë, në Kongresin Amerikan po shtyhet përpara një projektligj që do ta bënte orën verore të përhershme. I quajtur “Akti i Mbrojtjes nga Dielli” (Sunshine Protection Act), ky propozim ka mbështetjen e disa figurave të njohura, përfshirë presidentin Donald Trump.

Ndryshe nga çështjet tradicionale partiake, debati mbi ndërrimin e orës i kalon kufijtë ideologjikë. Senatorë si Ted Cruz pranojnë se të dyja palët kanë argumente të vlefshme.

Koha e verës, për shembull, është popullore për shkak të ditëve më të gjata – sidomos në mbrëmje gjatë verës – dhe mbështetësit e saj përmendin përfitime si:

reduktimi i depresionit sezonal,

kursimi i energjisë elektrike,

dhe më pak aksidente në rrugë për shkak të dukshmërisë më të lartë.

Por Akademia Amerikane e Mjekësisë së Gjumit i ka cilësuar rreziqet e orës verore si më të lartat. Ekspertët thonë se mëngjeset e errëta, sidomos në muajt e dimrit, ndikojnë negativisht në ritmet biologjike të trupit, duke ndikuar tek gjumi, përqendrimi dhe performanca e përditshme – sidomos tek fëmijët dhe ata që nisin punën herët.

“Njerëzit mendojnë se duan kohën e verës,” – thotë Dr. Johnson – “por ajo që duan realisht është vetë vera. Me kohën standarde të dimrit, ditët e verës do të vazhdojnë të jenë të gjata, por do të kenë një strukturë më të shëndetshme për trupin.”

Publiku, i ndarë në mendim

Sipas një sondazhi të vitit 2024 nga Gallup:

48% e amerikanëve mbështesin vendosjen e përhershme të kohës së dimrit,

24% janë në favor të kohës së përhershme të verës,

ndërsa 19% duan të mbetet sistemi aktual me dy ndryshime në vit.

Në kontrast, një anketë tjetër nga YouGov (2023) tregoi se 50% e të anketuarve që donin të ndalnin ndërrimin e orës preferonin kohën verore, ndërsa 31% mbështesnin atë të dimrit.

Jo thjesht çështje kohe – por edhe zakonesh

Dr. Zeitzer thekson se ritmet cirkadiane janë vetëm një pjesë e ekuacionit. Sjelljet tona sociale dhe rutinat e përditshme gjithashtu kanë rol të madh.

“A ecin më pak fëmijët për në shkollë kur është errësirë? A ushtrohen më shumë të rriturit në mëngjes kur ka dritë? A ka ndikime ekonomike për komunitetet më të cenueshme? Këto janë pyetje reale që duhet të marrin përgjigje,” thotë ai.

Për Dr. Johnson, rruga drejt kohës së përhershme të dimrit është e gjatë, por e mundshme. Ajo beson se me më shumë edukim dhe me mbështetje nga studimet shkencore, opinioni publik do të orientohet drejt një zgjidhjeje më të natyrshme dhe të shëndetshme:

“Njerëzit janë të lodhur nga ndërrimi i orës. Por zgjidhja nuk është koha verore. Është koha që i përshtatet trupit tonë.”