Ndryshon Kodi Penal: 5 vjet burg kush abuzon me fondet e BE-së

Qeveria shqiptare ka hedhur në tryezë një paketë të re ndryshimesh në Kodin Penal, me synimin për të forcuar ndëshkueshmërinë ndaj çdo forme abuzimi me fondet e Bashkimit Europian. Kjo nismë vjen në kuadër të procesit të harmonizimit të legjislacionit vendas me standardet europiane, një hap i domosdoshëm në rrugën e integrimit.

Megjithatë, propozimet ligjore marrin një peshë të veçantë për shkak të klimës aktuale, ku çështja e fondeve IPARD ka dominuar debatin publik dhe ka ngritur dyshime serioze mbi transparencën, kontrollin dhe menaxhimin e financimeve europiane në vend.

Drafti i përgatitur nga Ministria e Drejtësisë përcakton qartë se çdo veprim apo mosveprim i qëllimshëm, që përfshin përdorimin e dokumenteve të falsifikuara, deklarime të pasakta ose të paplota, fshehje informacioni apo devijim të fondeve nga qëllimi fillestar, do të konsiderohet vepër penale nëse dëmton interesat financiare të Bashkimit Europian.

Sipas dispozitave të reja, mashtrimi që lidhet me fondet e BE-së do të ndëshkohet me burgim nga 2 deri në 5 vite. Në këtë kuadër, “interesa financiare të BE-së” përkufizohen si të gjitha të ardhurat, shpenzimet dhe asetet që lidhen drejtpërdrejt me buxhetin e Bashkimit Europian dhe strukturat e tij.

Këto ndryshime do të kenë shtrirje të gjerë, duke përfshirë çdo program apo skemë financimi europiane, në sektorë si bujqësia, zhvillimi rural, infrastruktura, prokurimet publike dhe projektet e mbështetura nga donatorët ndërkombëtarë.

Një vëmendje e veçantë i kushtohet edhe procedurave të prokurimit. Në rastet kur abuzimi kryhet për të siguruar përfitime të paligjshme dhe çon në shpërdorim të fondeve të BE-së, parashikohet i njëjti nivel dënimi, nga 2 deri në 5 vite burg.

Ndëshkimet bëhen më të rënda kur dëmi ekonomik apo përfitimi i padrejtë tejkalon vlerën e 10 milionë lekëve. Në këto raste, masa e dënimit rritet me një të tretën, duke reflektuar seriozitetin e shkeljes.

Projektligji sjell gjithashtu një risi të rëndësishme për përgjegjësinë e zyrtarëve publikë. Çdo funksionar që administron fonde të Bashkimit Europian dhe i përdor ato në kundërshtim me destinacionin e përcaktuar, do të përballet me dënim penal nga 2 deri në 5 vite burg. Edhe këtu aplikohet rritja e dënimit në rastet e dëmeve të konsiderueshme financiare.

Në relacionin shpjegues theksohet se këto ndërhyrje ligjore synojnë përafrimin me direktivat europiane për mbrojtjen e interesave financiare të BE-së, një detyrim që lidhet drejtpërdrejt me kapitujt e negociatave për integrimin, veçanërisht atë që ka të bëjë me kontrollin financiar.

Megjithatë, përtej aspektit formal të përmbushjes së standardeve europiane, këto ndryshime lexohen edhe në kontekstin e zhvillimeve të fundit. Skandali i fondeve IPARD ka evidentuar boshllëqe të dukshme në mekanizmat e kontrollit dhe ka shtuar kërkesën për masa më të forta ligjore dhe ndëshkime më të qarta për abuzuesit.

Projektligji prek gjithashtu fushën e korrupsionit, duke parashikuar ashpërsim të sanksioneve në rastet kur ryshfeti, shpërdorimi i detyrës apo praktika të tjera korruptive cenojnë interesat financiare të Bashkimit Europian.

Në të njëjtën kohë, parashikohen edhe dispozita që lidhen me përgjegjësinë penale të zyrtarëve të institucioneve europiane, të cilat do të bëhen të zbatueshme vetëm pas anëtarësimit të Shqipërisë në BE.

Në thelb, kjo paketë ndryshimesh synon të mbyllë hapësirat ligjore që kanë lejuar abuzime me fondet europiane dhe të vendosë një kornizë më të fortë ndëshkimi. Megjithatë, momenti i paraqitjes së saj e lidh ngushtë këtë iniciativë me debatet aktuale mbi mënyrën se si janë përdorur fondet e BE-së në Shqipëri dhe nevojën për më shumë përgjegjshmëri institucionale.