Milot-Balldren, fatura e “rrugës së florinjtë” arrin në mbi 364 mln €

Projekti për ndërtimin e aksit Milot-Balldren është rikthyer në qendër të vëmendjes për shkak të rritjes së ndjeshme të kostos dhe zgjatjes së afatit të koncesionit. Nga një projekt i parashikuar fillimisht me vlerë 161.5 milionë euro dhe kohëzgjatje 13-vjeçare, në variantin e ri fatura arrin në 364.7 milionë euro, ndërsa periudha e projektit shkon në 35 vite.

Bëhet fjalë për një segment prej rreth 17 kilometrash, për të cilin ndryshimet mes projektit fillestar dhe atij të riformuluar ngrenë pikëpyetje mbi mënyrën e përllogaritjes së kostove dhe modelin financiar të përdorur.

Nga 161.5 milionë në 364.7 milionë euro

Në kontratën e parë koncesionare me kompaninë ANK sh.p.k., të bazuar në studimin e fizibilitetit, vlera e projektit ishte parashikuar në 161.5 milionë euro për një periudhë 13-vjeçare.

Situata ndryshoi pas tërheqjes së kompanisë që kishte fituar procedurën në vitin 2018. Në thirrjen e dytë, vlera e projektit u përcaktua në rreth 365 milionë euro, ndërsa kohëzgjatja u zgjerua në 35 vite.

Procedura e dytë u anulua në fillim të vitit 2025, pasi ofertat e paraqitura nuk u konsideruan në përputhje me kërkesat e përcaktuara në dokumentet e procedurës.

Më pas, projekti kaloi në një tjetër fazë konkurrimi. Në procedurën e tretë u paraqitën tre oferta dhe në korrik 2026 u shpall fitues bashkimi i përkohshëm i kompanive “Salillari”, “Alb”, “Infrakonsult” dhe “Erald G”.

Diferenca mes vlerës së projektit të parë dhe asaj të parashikuar në variantin e ri është mbi 203 milionë euro.

Ku shkojnë 364 milionë euro?

Të dhënat e projektit të ri tregojnë se 182.5 milionë euro janë parashikuar për ndërtimin dhe rehabilitimin e aksit Milot-Balldren.

Ndërkohë, për operimin dhe mirëmbajtjen rutinë gjatë periudhës së projektit janë parashikuar 168.4 milionë euro.

Kjo do të thotë se shuma e destinuar vetëm për operim dhe mirëmbajtje i afrohet ndjeshëm kostos së vetë ndërtimit të segmentit rrugor.

Pikërisht kjo strukturë e faturës ngre pikëpyetje mbi mënyrën se si janë përllogaritur kostot dhe parametrat që kanë përcaktuar vlerën finale të projektit.

Një tjetër element që kërkon shpjegim është ndryshimi i modelit financiar nga kontrata fillestare në projektin e ri. Nëse në vitin 2018 i gjithë koncesioni vlerësohej 161.5 milionë euro për 13 vite, në variantin e ri vetëm ndërtimi dhe mirëmbajtja arrijnë në një vlerë shumë më të lartë, ndërsa kohëzgjatja shkon në 35 vite.

Pikëpyetjet mbi studimin e fizibilitetit

Ndryshimi i mënyrës së financimit të projektit është shoqëruar edhe me nevojën për rishikimin e studimit të fizibilitetit.

Kjo hap një seri pyetjesh mbi parametrat e përdorur për të ndërtuar faturën e re financiare: mbi çfarë parashikimesh është llogaritur fluksi i automjeteve, si është përcaktuar niveli i të ardhurave dhe kostove dhe cilët faktorë kanë ndikuar në rritjen e konsiderueshme të vlerës së projektit?

Po ashtu, kërkon sqarim mënyra se si janë përcaktuar kostot e mirëmbajtjes dhe operimit për një periudhë 35-vjeçare.

Inxhinieri gjeodet Romeo Nazarko ka ngritur akuza të forta mbi mënyrën se si, sipas tij, zhvillohen disa procedura koncesionare në Shqipëri. Ai pretendon se në raste të caktuara gara mund të shërbejë vetëm si një formalitet, ndërsa përcaktimi i kompanisë dhe kostove mund të paraprijë procedurën zyrtare.

Këto janë deklarime të tij dhe përbëjnë një pjesë të debatit publik mbi transparencën e projekteve të mëdha infrastrukturore.

Një projekt, dy fatura

Shifrat e bëjnë të dukshme diferencën mes dy fazave të projektit:

Koncesioni/PPP 2018: 161.5 milionë euro
Koncesioni/PPP 2025: 364.73 milionë euro

Edhe kohëzgjatja ka ndryshuar ndjeshëm:

Projekti 2018: 13 vite
Projekti i ri: 35 vite

Pra, për një aks rrugor prej rreth 17 kilometrash, projekti ka kaluar nga një parashikim fillestar prej 161.5 milionë eurosh në një faturë prej më shumë se 364 milionë eurosh.

Kjo rritje e konsiderueshme e kostos e bën të domosdoshëm një shpjegim të plotë mbi parametrat ekonomikë, teknikë dhe financiarë që kanë prodhuar diferencën mes dy modeleve të koncesionit, si dhe mbi mënyrën se si është përcaktuar fatura finale e projektit.