Eksperti zbulon se ku mund të jenë ruajtur videot +18 të Adi Hilës

Dëmtimi i pajisjes ku dyshohet se ruheshin regjistrimet nuk e përjashton mundësinë që të dhënat të jenë ruajtur apo kopjuar në pajisje dhe sisteme të tjera. Eksperti i sigurisë Fatjon Softa argumenton se hetimi duhet të ndjekë të gjithë gjurmën digjitale.

Çështja e hard disqeve që dyshohet se përmbanin materiale filmike nga studioja e kompozitorit Adi Hila po merr edhe një dimension të rëndësishëm teknik. Eksperti i sigurisë Fatjon Softa ka reaguar lidhur me dëmtimin e pajisjes së regjistrimit, duke vënë në dukje se një hard disk i dëmtuar nuk nënkupton automatikisht zhdukjen e çdo prove digjitale.

Sipas Softës, hetimi nuk duhet të fokusohet vetëm te pajisja fizike ku mund të jenë ruajtur regjistrimet, por te mënyra se si të dhënat janë krijuar, ruajtur, aksesuar dhe nëse është e nevojshme, transferuar në sisteme të tjera.

Eksperti e përmbledh këtë qasje me idenë se shkatërrimi i një pajisjeje nuk do të thotë domosdoshmërisht shkatërrim i gjurmës digjitale.

Në një sistem survejimi, materialet mund të mos qëndrojnë vetëm në një hard disk. Në varësi të konfigurimit teknik, të dhënat mund të jenë ruajtur ose sinkronizuar edhe në microSD, kompjuterë, telefona, USB, serverë, pajisje NVR apo shërbime cloud.

Pikërisht për këtë arsye, sipas ekspertit, edhe nëse pajisja kryesore është dëmtuar, mund të ekzistojnë burime të tjera informacioni që mund të analizohen gjatë një ekzaminimi forenzik.

Këtu përfshihen metadata, regjistrat e aksesit, kopjet rezervë, gjurmët e komunikimit në rrjet, adresat IP dhe të dhëna të tjera teknike që mund të ndihmojnë në rindërtimin e aktivitetit të kryer me materialet.

Softa argumenton se një hetim i plotë duhet të rindërtojë të gjithë zinxhirin e qarkullimit të të dhënave: nga momenti i regjistrimit, te personat që kanë pasur akses, krijimi i kopjeve, transferimi i mundshëm dhe deri te publikimi.

Nëse materialet kanë përfunduar në platforma online, hetimi mund të kërkojë edhe të dhëna teknike përmes procedurave ligjore dhe bashkëpunimit me platformat apo autoritetet përkatëse jashtë vendit.

Megjithatë, eksperti nënvizon se një adresë IP, në vetvete, nuk është provë automatike për identifikimin e autorit. Ajo duhet të lidhet me elemente të tjera provuese dhe të interpretohet në kontekstin e të gjithë hetimit.

Në këtë pikë, fokusi i hetimit nuk do të duhej të ishte vetëm te pyetja se ku ndodhej materiali, por edhe te rruga që ai ka ndjekur.

Kush e ka krijuar regjistrimin? Kush ka pasur akses? A është kopjuar? A është transferuar në një pajisje tjetër? Kush e ka nxjerrë nga sistemi dhe si ka përfunduar më pas në internet?

Këto janë pikërisht elementet që, sipas ekspertizës së Softës, mund të ndihmojnë në rindërtimin e zinxhirit digjital dhe në përcaktimin e përgjegjësive.

Në hetimet moderne kibernetike dhe forenzike, dëmtimi fizik i një pajisjeje nuk mjafton domosdoshmërisht për të zhdukur gjurmët e një aktiviteti. Nëse ekzistojnë kopje, regjistra apo pajisje të tjera të lidhura me sistemin, ato mund të përmbajnë të dhëna që ndihmojnë në rindërtimin e ngjarjes.

Për këtë arsye, çështja e hard disqeve të dëmtuara mund të jetë vetëm një pjesë e një hetimi shumë më të gjerë mbi origjinën, ruajtjen dhe shpërndarjen e materialeve.

Në thelb, pyetja që ngrihet është jo vetëm se kush e ka pasur videon, por kush e ka krijuar, kush e ka kontrolluar, kush e ka nxjerrë nga sistemi dhe si ka përfunduar më pas në publik.