Ben Blushi hedh një hipotezë të pazakontë për emrin e Tiranës: A lidhet me fjalën “tiran”?

Shkrimtari Ben Blushi ka sjellë një interpretim të veçantë mbi origjinën e emrit të kryeqytetit shqiptar, duke kundërshtuar versionin e përhapur sipas të cilit emri Tiranë vjen nga Teherani, kryeqyteti i Iranit.

Gjatë promovimit të romanit të tij më të ri, “Historitë e çmendura të Tiranës”, Blushi u ndal te historiku i emrit të qytetit, duke paraqitur një hipotezë që e lidh atë me një term të lashtë, të përdorur për të përshkruar njerëzit që merrnin pushtetin duke rrëzuar mbretërit.

Në një intervistë televizive, shkrimtari shpjegoi se rrëfimi popullor për lidhjen mes Tiranës dhe Teheranit lidhet me Sulejman Bargjinin. Sipas kësaj gojëdhëne, Bargjini kishte vizituar Persinë rreth vitit 1600 dhe, pasi ishte mahnitur nga Teherani, vendosi t’i jepte një emër të ngjashëm vendbanimit që do të themelonte në Shqipëri.

Megjithatë, Blushi e kundërshton këtë shpjegim, duke argumentuar se emri Tiranë duhet të ketë ekzistuar shumë më herët se shekulli XVII, pasi në këtë zonë kishte banorë edhe përpara themelimit të qytetit nga Sulejman Bargjini.

Hipoteza e Blushit: Emri Tiranë mund të vijë nga fjala “tyrannos”

Sipas interpretimit të shkrimtarit, një prej varianteve më të mundshme për origjinën e emrit është lidhja me fjalën “tyrannos”, prej së cilës ka evoluar edhe termi “tiran”. Blushi e konsideron të mundshme që kjo fjalë të ketë rrënjë shumë më të hershme, madje pellazgjike, përpara se të merrte formën e njohur në gjuhën greke.

Ai solli në vëmendje edhe kuptimin që kishte fjala tiran në periudhat e lashta, duke theksuar se nuk përputhej domosdoshmërisht me konceptin e sotëm të diktatorit. Sipas shpjegimit të tij, në kohët e hershme tiranët mund të ishin individë që ngriheshin nga shtresat e popullit, përfitonin nga pakënaqësitë e krijuara dhe rrëzonin mbretërit nga pushteti. Më pas, një pjesë e tyre shndërroheshin në sundimtarë të dhunshëm.

Blushi argumentoi gjithashtu se fjala “tyrannos” është greqizuar gjatë rrjedhës historike, ndërsa origjina e saj, sipas hipotezës që ai paraqiti, mund të jetë më e hershme dhe e lidhur me një gjuhë pararendëse të ilirishtes.

Në këtë kontekst, shkrimtari bëri edhe një lidhje mes interpretimit të tij për emrin e kryeqytetit dhe përmbajtjes së librit të ri, duke lënë të kuptohet se historia e Tiranës është karakterizuar nga sundimtarë që kanë ushtruar pushtetin në mënyrë autoritare.

“Po të lexosh librin tim kupton që Tirana është një qytet i drejtuar nga tiranët pafundësisht”, u shpreh Blushi, duke e lidhur hipotezën gjuhësore me historinë e pushtetit në kryeqytet.

Një interpretim që sfidon gojëdhënën e Teheranit

Përmes këtij shpjegimi, Ben Blushi vë në diskutim një prej rrëfimeve më të njohura për prejardhjen e emrit të Tiranës. Hipoteza e tij e zhvendos kërkimin e origjinës së emrit shumë më larg në histori, drejt lashtësisë dhe mundësisë së lidhjeve me termin “tyrannos”.

Megjithatë, ky mbetet një interpretim i paraqitur nga shkrimtari dhe jo një përfundim i provuar shkencërisht mbi etimologjinë e emrit të kryeqytetit.