RTSH nën lupën e Brukselit, BE kritika për shkarkimet dhe zgjedhjen e Eni Vasilit

Komisioni Europian ka rikthyer në vëmendje problematikat që shoqërojnë funksionimin e Radio Televizionit Shqiptar, duke ngritur sërish shqetësime për pavarësinë institucionale, ndikimin politik dhe mënyrën e përzgjedhjes së drejtuesve të transmetuesit publik. Në raportin e progresit për Shqipërinë 2026, publikuar më 4 nëntor, Brukseli evidenton se çështjet që lidhen me qeverisjen e RTSH-së mbeten ende për t’u zgjidhur.

Në qendër të vëmendjes janë procedurat që çuan në shkarkimin e 11 anëtarëve të Këshillit Drejtues në shkurt 2025, si dhe procesi që pasoi për zgjedhjen e drejtuesit të ri të institucionit. Bëhet fjalë për zhvillime që prej kohësh kanë ngritur pikëpyetje mbi autonominë e transmetuesit publik dhe respektimin e standardeve ligjore në vendimmarrjen e tij.

Problematikat ishin evidentuar edhe në raportin e Komisionit Europian për vitin 2025. Në atë dokument, Brukseli kishte kritikuar vendimin e Kuvendit për largimin në bllok të 11 anëtarëve të Këshillit Drejtues të RTSH-së, më 17 shkurt 2025, duke vënë në dukje se procedura nuk ishte në përputhje me parashikimet e legjislacionit.

Shkak për këtë vendimmarrje ishin bërë pretendimet për parregullsi gjatë procesit të përzgjedhjes së Drejtorit të Përgjithshëm. Megjithatë, sipas vlerësimit të Komisionit Europian, ligji parashikonte që shkarkimi i anëtarëve të Këshillit të bëhej individualisht, duke respektuar procedurat përkatëse dhe jo përmes një vendimi kolektiv që përfshinte të gjithë përbërjen e tij.

Edhe mënyra se si u formua Këshilli i ri Drejtues u shoqërua me pikëpyetje, veçanërisht për sa i përket garancive të pavarësisë dhe mundësisë së ndikimit politik në vendimmarrjen e institucionit.

Problemet nuk u ndalën vetëm te shkarkimi i Këshillit. Komisioni Europian kishte evidentuar mangësi edhe në procedurën për zgjedhjen e Drejtorit të Përgjithshëm të RTSH-së. Gjatë garës së zhvilluar në janar 2025, disa kandidatë u skualifikuan përpara se të arrinin në fazën e dëgjimit, ndërsa procedura nuk u shoqërua me votim të fshehtë, siç kërkonin standardet e transparencës dhe përzgjedhjes mbi bazën e meritës.

Më 25 prill 2025, Këshilli i ri Drejtues vendosi të emërojë Eni Vasilin në krye të Radio Televizionit Shqiptar. Ky proces u zhvillua në një klimë të debatit mbi legjitimitetin e vendimmarrjeve të mëparshme dhe pavarësinë e strukturave drejtuese.

Tashmë, në raportin e ri për vitin 2026, Komisioni Europian rikthen vëmendjen te këto problematika, duke sinjalizuar se çështjet e qeverisjes dhe të pavarësisë së transmetuesit publik nuk janë kapërcyer. Kjo e vendos sërish në fokus mënyrën se si janë marrë vendimet për drejtimin e një prej institucioneve më të rëndësishme të medias në vend.

Përtej çështjes së emërimeve, raporti evidenton edhe vështirësitë e konsiderueshme financiare me të cilat përballet RTSH-ja, si dhe problematikat që lidhen me marrëdhëniet e punës. Këto sfida e bëjnë të domosdoshëm një proces më të gjerë reformimi, që nuk kufizohet vetëm te ndryshimet në organet drejtuese.

Në këtë kuadër, pas një vlerësimi të zhvilluar nga Unioni Europian i Transmetuesve (EBU), gjatë vitit 2026 ka nisur një mision mbështetës për transformimin e institucionit dhe përafrimin e tij me standardet europiane. Procesi parashikon rishikimin e strukturës organizative dhe përmirësimin e funksionimit të transmetuesit publik.

Pjesë e kësaj nisme është edhe programi i transformimit për periudhën 2026–2030. Në shtator është ngritur një grup i posaçëm pune, të cilit i është besuar shqyrtimi i kuadrit ligjor, statutor dhe rregullator mbi të cilin funksionon RTSH-ja.

Megjithatë, raporti europian nuk duhet interpretuar si një kërkesë e drejtpërdrejtë për shkarkimin e Këshillit Drejtues aktual apo largimin e Eni Vasilit nga detyra. Komisioni Europian nuk kërkon shprehimisht ndryshimin e drejtuesve, por rikthen në vëmendje standardet e pavarësisë, ligjshmërisë dhe transparencës, të cilat duhet të garantohen në funksionimin e transmetuesit publik.

Në këtë mënyrë, vendimi për shkarkimin e 11 anëtarëve të Këshillit Drejtues dhe procedura që çoi Eni Vasilin në krye të RTSH-së mbeten dy prej episodeve më të debatueshme të qeverisjes së këtij institucioni. Rikthimi i tyre në vëmendjen e Brukselit tregon se reforma e transmetuesit publik nuk mund të konsiderohet e përfunduar pa zgjidhur më parë çështjet që lidhen me pavarësinë e tij nga ndikimi politik.