Dokumenti ‘sekret’ i vitit 2020 tregon si ishte përcaktuar fati i ish-drejtuesve të UÇK-së

Një dokument që hedh dritë mbi një takim të zhvilluar në dhjetor të vitit 2020 mes drejtuesve të Dhomave të Specializuara të Kosovës dhe përfaqësuesve diplomatikë ka rikthyer në vëmendje deklaratat e bëra në ditët e para të procesit gjyqësor ndaj ish-krerëve të UÇK-së.

Takimi u zhvillua më 7 dhe 8 dhjetor, pak javë pas arrestimit të Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Jakup Krasniqit dhe Rexhep Selimit. Sipas dokumentit, në të morën pjesë kryetarja e Dhomave të Specializuara, Ekaterina Trendafilova, ish-kryeprokurori i Specializuar Jack Smith dhe regjistruesja Fidelma Donlon, së bashku me ambasadorë dhe diplomatë të akredituar në Kosovë. Takime të ngjashme raportohet se u zhvilluan edhe në Hagë dhe Beograd.

Ajo që bie më shumë në sy në dokument janë deklaratat që i atribuohen Jack Smithit. Sipas TV Klan, ish-kryeprokurori është shprehur i bindur se të akuzuarit do të dënoheshin me burgim të përjetshëm. Ai pretendonte se aktakuza mbështetej në dëshmi dhe prova që lidheshin me qindra persona, të cilët dyshohej se ishin torturuar ose vrarë në qendra ndalimi.

Smith akuzoi gjithashtu Hashim Thaçin dhe Kadri Veselin se kishin tentuar të pengonin punën e Prokurorisë. Gjatë takimit, ai u kërkoi diplomatëve mbështetje publike për procesin, si dhe ndihmë për forcimin e kapaciteteve hetimore.

Deklaratat e raportuara, të bëra në prani të drejtuesve të institucionit gjyqësor, ngrenë pikëpyetje mbi perceptimin e çështjes në fazat e saj fillestare, veçanërisht në raport me parimin e prezumimit të pafajësisë. Megjithatë, dokumenti nuk përbën në vetvete provë se vendimi gjyqësor ishte paracaktuar, por mund të shërbejë si bazë për debat mbi qëndrimet e zyrtarëve të institucionit në atë periudhë.

Gjatë takimit, Ekaterina Trendafilova shpjegoi gjithashtu origjinën dhe mandatin e Dhomave të Specializuara, duke iu referuar raportit të Dick Marty-t, materialeve të Carla Del Ponte-s dhe punës së Ekipit Hetimor Special.

Ajo argumentoi se gjykata ishte vendosur jashtë Kosovës për arsye që lidhen me mbrojtjen e dëshmitarëve. Trendafilova theksoi gjithashtu se përgjegjësia penale ishte individuale dhe se UÇK-ja, si organizatë, nuk ishte objekt i ndjekjes penale.

Një tjetër çështje e diskutuar ishte mungesa e simboleve shtetërore të Kosovës në sallën e gjyqit, temë për të cilën pyeti ambasadori gjerman. Kjo çështje ishte ngritur më herët edhe nga mbrojtja e Hashim Thaçit.

Sipas dokumentit, Trendafilova shpjegoi se Dhomat e Specializuara financoheshin nga Bashkimi Evropian dhe donatorë ndërkombëtarë, ndërsa funksiononin përmes një strukture me profesionistë ndërkombëtarë. Ajo e cilësoi ngritjen e kësaj teme nga mbrojtja si çështje me karakter politik, që mund të ndikonte në perceptimin publik të institucionit në Kosovë.

Ndërkohë, regjistruesja Fidelma Donlon deklaroi se institucioni zbatonte standardet ndërkombëtare për mbrojtjen e dëshmitarëve dhe garantimin e të drejtave të të akuzuarve.

Vite pas atij takimi, procesi gjyqësor ndaj katër ish-krerëve të UÇK-së përfundoi në shkallën e parë me dënime që arrijnë në 81 vite burgim në total. Hashim Thaçi dhe Jakup Krasniqi u dënuan me nga 25 vite burgim, Kadri Veseli me 18 vite, ndërsa Rexhep Selimi me 13 vite.

Vendimi ka shkaktuar reagime të forta në Kosovë dhe në mesin e shqiptarëve. Mbështetësit e të dënuarve kanë kundërshtuar vendimin, duke vënë në pah rolin e tyre në luftën për çlirimin e Kosovës.

Megjithatë, vendimi nuk është përfundimtar dhe pritet të shqyrtohet në procedurën e apelimit.