Dosja e zezë e AKSHI-t, skema e padukshme dhe “lufta” mes oligarkëve

Një agjenci që kontrollon dhe zbaton projektet më të mëdha të teknologjisë së informacionit në Shqipëri. Qindra milionë euro fonde publike. Dhe një rreth i kufizuar personash që duket se i kontrollonin.

Goditja e Prokurorisë së Posaçme ndaj Agjencisë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit (AKSHI) në dhjetor 2025 tronditi një nga institucionet më të rëndësishme të teknologjisë në vend. Por sipas hetimeve, kjo është vetëm maja e ajsbergut.

Pas firmosjes së urdhërarresteve për drejtues të lartë të agjencisë dhe disa biznesmenë të fuqishëm të sektorit IT, në dosjen e SPAK shfaqet një skemë e gjerë që dyshohet se ka funksionuar prej vitesh: paracaktim tenderash, fryrje fondesh dhe qarkullim miliona eurosh nëpër kompani të lidhura.

Një investigim i Inside Story hedh dritë mbi njerëzit “në hije”, lidhjet mes tyre dhe transaksionet e dyshuara me burim korrupsionin.

Urdhërarrestet që tronditën AKSHI-n

Më 16 dhjetor 2025, SPAK ekzekutoi masa sigurie për drejtuesen e AKSHI-t, Mirlinda Karçanaj, zëvendësen e saj Hava Delibashi, zëvendësdrejtorin e Policisë së Tiranës Erion Ismaili dhe disa biznesmenë të njohur të sektorit IT.

Biznesmenët Ergys Agasi dhe Ermal Beqiri u shpallën në kërkim me masë “arrest me burg” në mungesë. Për drejtueset e AKSHI-t u vendos arrest shtëpie, ndërsa për biznesmenë të tjerë ndalim i daljes jashtë vendit.

Sipas dosjes hetimore, një grup i strukturuar kriminal dyshohet se kishte organizuar paracaktimin e fituesve në tenderat e AKSHI-t, me qëllim përfitimin e paligjshëm të fondeve publike.

Hetimet zbuluan se kriteret e tenderave shpesh hartoheshin në mënyrë të tillë që të favorizonin kompani të caktuara. Në materialet e sekuestruara janë gjetur biseda ku diskutohej hapur për fryrjen e vlerave të projekteve apo përjashtimin e konkurrencës.

Në një prej komunikimeve të administruara nga hetuesit, përmenden fraza si:
“Projekti bën 2 milionë, ne do ta bëjmë 4” apo “nuk futet as në eksperiencë”, duke lënë të kuptohet ndërhyrja direkte në kriteret e prokurimeve.

Nga hetimi për kontrabandë te skandali i tenderave

SPAK mbërriti tek kjo skemë pothuajse rastësisht. Një hetim i vitit 2023 për kontrabandë cigaresh zbuloi komunikime mes biznesmenëve që lidhnin drejtpërdrejt tenderat e AKSHI-t me kompani të caktuara.

Në komunikimet e sekuestruara u evidentuan shqetësime për praninë në gara të kompanisë së biznesmenit Gerond Meçe, dikur përfitues i madh i tenderave të agjencisë. Në total, rezulton se rreth 20 procedura të fituara nga rivalët e tij ishin ankimuar prej tij.

Sipas hetimit, Meçe dyshohet se u kërcënua dhe madje u mor peng për disa orë, me qëllim që të tërhiqej nga ankimimet. Ai pretendon se pas kësaj qëndronte rivali i tij në tregun e tenderave IT.

Në dëshminë e tij, Meçe shpjegon se nuk e denoncoi menjëherë ngjarjen nga frika dhe për shkak të mesazheve paralajmëruese që kishte marrë për të qëndruar larg tenderave të AKSHI-t.

Faturime fiktive dhe qarkullim miliona eurosh

Dosja hetimore zbulon edhe një tjetër mekanizëm: faturime të dyshuara fiktive mes kompanive të përfshira, për të justifikuar qarkullimin e parave të përfituara nga tenderat.

Sipas SPAK, disa kompani kanë lëshuar fatura për shërbime apo mallra që nuk kishin lidhje me aktivitetin e tyre real. Në rrjetin e subjekteve të hetuara shfaqen edhe kompani që tregtonin produkte ushqimore apo çokollata, por që rezultojnë të kenë faturuar miliona euro për shërbime IT.

Një prej rasteve më të pazakonta lidhet me fatura rreth 10 milionë euro për blerje çokollatash nga kompani që në letër operonin në teknologji informacioni. Kjo, sipas hetuesve, mund të jetë përdorur si skemë për të qarkulluar para me origjinë korruptive.

Tendera të fryrë dhe fitime marramendëse

Në qendër të hetimit janë dhjetëra procedura prokurimi të fituara nga kompani të lidhura me biznesmenin Ermal Beqiri. Një prej tenderave më të mëdhenj kap vlerën e rreth 13 milionë eurove për pajisje kompjuterike.

Hetimi dyshon se vlerat e pajisjeve janë fryrë artificialisht për të rritur përfitimet. Metodologjia e përdorur për përcaktimin e fondit limit bazohej në oferta jo reale të operatorëve ekonomikë, duke dëmtuar buxhetin e shtetit.

Vetëm kompania “Soft & Solution”, e lidhur me Beqirin, ka arkëtuar rreth 22 milionë euro nga thesari i shtetit në periudhën 2019-2026. Ndërkohë, përmes kompanive të tjera të lidhura me familjarë apo bashkëpunëtorë, përfitimet totale arrijnë dhjetëra milionë euro.

Një kompani tjetër e lidhur familjarisht me të, rezulton të ketë marrë rreth 21 milionë euro nga tendera publikë në të njëjtën periudhë.

“Lufta” për tortën e AKSHI-t

Hetimet tregojnë se përplasja mes biznesmenëve nuk ka qenë mes “të pastërve” dhe “të korruptuarve”, por mes grupeve rivale që kërkonin kontroll mbi tenderat.

Biznesmeni Gerond Meçe, që sot shfaqet si denoncues dhe viktimë, rezulton se në vitet e mëparshme ka qenë një nga përfituesit më të mëdhenj të tenderave të AKSHI-t. Kompania e tij ka arkëtuar rreth 40 milionë euro nga fondet publike në disa qindra transaksione.

Shumë prej këtyre tenderave janë klasifikuar me “flamur të kuq”, një indikator që sinjalizon risk për korrupsion, konkurrencë të kufizuar ose skualifikim të padrejtë të operatorëve të tjerë.

Sipas ekspertëve, tregu i tenderave IT në Shqipëri është dominuar nga një numër shumë i vogël kompanish, të cilat kanë ndarë mes tyre projektet më të mëdha publike. Kur balanca e interesave prishet, shpërthejnë konfliktet dhe dalin në pah skemat.

Hetimi që sapo ka nisur

SPAK po heton jo vetëm procedurat e fundit, por edhe tenderat e viteve të mëparshme, përfshirë periudhën para dhe pas sulmeve kibernetike ndaj institucioneve shqiptare.

Dyshimet janë se skema e paracaktimit të tenderave dhe fryrjes së vlerave mund të ketë funksionuar për vite me radhë, duke përfshirë qindra milionë euro fonde publike.

Historia e AKSHI-t, sipas hetimeve, nuk është një histori me viktima të pastra. Është një histori interesash të mëdha financiare, përplasjesh mes grupeve të fuqishme dhe një sistemi që dyshohet se u përdor për të zhvendosur miliona euro nga buxheti i shtetit drejt xhepave privatë.

Dhe ndërsa një pjesë e skemës tashmë ka dalë në dritë, hetuesit po ndjekin gjurmët e parave për të zbuluar pjesën tjetër të ajsbergut.