A po shteron prodhimi vendas?

Një produkt që konsumatorët shqiptarë e lidhin instinktivisht me kullotat e jugut, fermat tradicionale dhe qumështin vendas, në të vërtetë vjen nga fshatrat e Serbisë. Kompania e njohur “Gjirofarm”, e cila ka ndërtuar identitetin e saj mbi sloganin e produkteve autoktone shqiptare, po tregton në markete qumësht të prodhuar dhe të paketuar tërësisht jashtë kufijve.

Një hulumtim i publik.al i bazuar në ambalazhet e produkteve që gjenden në treg, zbulon një skemë që ngre pikëpyetje të mëdha mbi transparencën ndaj konsumatorit dhe fatin e blegtorisë shqiptare.

“Produkte me Emër”, por me origjinë nga Serbia

Në kamionët e shpërndarjes dhe reklamat e kompanisë Gjirofarm, shkrimi “The Famous Albanian Products” (Produktet e Famshme Shqiptare) dhe “Produkte me Emër” është i parë që bie në sy. Megjithatë, një vështrim i kujdesshëm në pjesën e pasme të paketimit të qumështit të sterilizuar 1.5% dhe 3.2% yndyrë zbulon një realitet tjetër.

Në etiketë shkruhet qartë: Prodhuar nga: AD IMLEK, Industrijsko naselje bb, 11213 Padinska Skela, Republika Srbija, për GJIROFARMA SHA, Gjirokastër-Albania.

AD Imlek është një nga korporatat më të mëdha të industrisë së qumështit në Serbi dhe në rajon. Ky fakt dëshmon se qumështi nuk mblidhet në rrethinat e Gjirokastrës apo në jug të vendit, por vjen i gatshëm, i përpunuar dhe i paketuar nga Serbia, duke mbajtur sipër vetëm logon “Gjirofarm” dhe një kod bar (bar-code) shqiptar që ngatërron blerësin.

Perceptimi vs. Realiteti: Kur marketingu fsheh importin

Teksa konsumatori shqiptar zgjedh në raftet e supermarketeve një kuti qumështi ku vizatohet një lopë me këmborë në qafë dhe dielli që ndrit mbi logon e Gjirokastrës, ai beson se po mbështet ekonominë lokale. Ndjenja e patriotizmit ushqimor po përdoret si një rregullator marketingu.

Ligjërisht, kompanitë detyrohen të shënojnë origjinën në shkronja të vogla (siç ka ndodhur në këtë rast), por moralisht dhe nga pikëpamja e transparencës, përdorimi i një imazhi kaq të fortë “Made in Albania” për një produkt 100% të importuar krijon një perceptim të rremë.

Alarmi: A po zëvendësohet qumështi shqiptar me import?

Ky rast nuk është një fenomen i izoluar, por pasqyron një krizë të thellë që po kalon sektori i blegtorisë në Shqipëri. Teksa në treg shtohen produktet me marka shqiptare që prodhohen jashtë, fermerët vendas po përjetojnë ditët e tyre më të vështira.

Rritja e kostove: Çmimi i ushqimit për blegtorinë, karburanti dhe kostot e mirëmbajtjes janë rritur në mënyrë drastike.

Mbyllja e fermave: Qindra blegtore në zonat rurale po detyrohen të shesin gjedhët për mish ose të mbyllin bizneset e tyre për shkak të mungesës së fitimit.

Mungesa e subvencioneve: Fermerët shqiptarë ndjehen të pambrojtur nga shteti në krahasim me fermerët e rajonit (përfshirë Serbinë apo Maqedoninë e Veriut), të cilët marrin subvensione të larta për litër qumështi, gjë që e bën qumështin e tyre të importit shumë më të lirë për fabrikat e mëdha.

Kompanitë e mëdha përpunuese po e gjejnë më ekonomike dhe më të lehtë të importojnë qumësht të gatshëm me kosto të ulët nga jashtë, sesa të investojnë në mbledhjen e qumështit nga pikat e copëtuara të grumbullimit në fshatrat shqiptare.

Sfida për ushqimin “Made in Albania”

Nëse ky trend vazhdon, rreziku që blegtoria vendase të shkojë drejt shuarjes totale është i pashmangshëm. Kur markat tona historike kthehen thjesht në “shpërndarës” të produkteve të huaja, pavarësia ushqimore e vendit vihet në rrezik serioz.
Konsumatori ka të drejtë të dijë saktësisht se çfarë po blen. Por mbi të gjitha, institucionet dhe politikat bujqësore duhet t’i përgjigjen pyetjes emergjente: Edhe sa kohë do të lejojmë që produkti vendas të zëvendësohet nga importi, përpara se fermat tona të mbyllen përgjithmonë?