Çfarë fshihet pas etiketës “Made in Albania”?

KAYO u krijua me ambicien për të rikthyer Shqipërinë në hartën e prodhimit ushtarak, me premtimin për armë, municione, mjete dhe teknologji të prodhuara brenda vendit.

Në funksion të këtij projekti, kompania shtetërore ka hyrë në një seri partneritetesh me subjekte private. Por mënyra se si janë ndërtuar këto marrëdhënie ngre një pyetje thelbësore: sa kontroll real ka shteti mbi kompanitë që përdorin pasuri publike dhe marrin porosi nga buxheti, kur shumicën e aksioneve e zotërojnë partnerët privatë?

Kjo pyetje merr një tjetër peshë në kushtet kur hetimet për KAYO vijojnë dhe regjistrime të bëra publike kanë ngritur dyshime edhe mbi origjinën, tregtimin dhe destinacionin e armëve.

Shteti me 20%, privatët me 80%

KAYO është një shoqëri shtetërore nën pronësinë e Ministrisë së Mbrojtjes, e krijuar për aktivitetin në fushën e armëve, municioneve, pajisjeve dhe teknologjive ushtarake.

Megjithatë, në disa prej kompanive të ngritura përmes partneriteteve, pesha e shtetit është dukshëm më e vogël.

Në Timak Defence, Advanced Arms Technology dhe M.K.D, KAYO zotëron 20% të aksioneve, ndërsa 80% kontrollohet nga partnerët privatë.

Modeli është i thjeshtë në strukturë: shteti vendos pasuri, krijon partneritetin dhe mund të jetë njëkohësisht edhe blerës i produkteve apo shërbimeve të kompanisë, ndërsa shumica e kapitalit mbetet në duart e privatëve.

Kjo ka ngritur pikëpyetje mbi mënyrën se si shpërndahen përfitimet dhe rreziqet në këto marrëdhënie.

Yeffet dhe Puca, ortakë në dy prej kompanive

Në dy prej këtyre partneriteteve shfaqen emrat e biznesmenëve Ron Yeffet dhe Arjeta Puca.

Të dy kanë interesa përmes TIMAK, e cila zotëron 80% të Timak Defence, dhe UNO18, që kontrollon 80% të Advanced Arms Technology.

Timak Defence është orientuar drejt automjeteve të specializuara, ndërsa Advanced Arms Technology është krijuar për aktivitet në fushën e armëve dhe dronëve.

Yeffet u bë pjesë e TIMAK më 17 qershor 2025, kur bleu 49% të kuotave për 49 mijë lekë. Më 4 gusht të po atij viti u krijua Timak Defence, me TIMAK si ortak 80% dhe KAYO me 20%.

Vlera e deklaruar e blerjes së kuotave ka tërhequr vëmendje, ndërsa Arjeta Puca e ka shpjeguar atë me vlerën e regjistruar të kuotave dhe ka argumentuar se marrëdhënia financiare mes palëve përfshinte edhe një marrëveshje tjetër investimi.

Në rastin e UNO18, Yeffet ishte fillimisht pronar i vetëm. Më 4 gusht 2026, ai i transferoi Pucës gjysmën e kuotave për 50 lekë.

Kështu, përmes dy strukturave të ndryshme të biznesit, të njëjtët persona u shfaqën si partnerë në kompani ku KAYO mbante një pjesë të kapitalit.

Një tjetër linjë partneriteti: MSSC dhe Emiljano Dusha

Një tjetër pjesë e skemës lidhet me MSSC Group dhe biznesmenin Emiljano Dusha.

MSSC zotëron 80% të M.K.D., kompanisë së krijuar për aktivitetin në fushën e municioneve, ndërsa ka 51% të aksioneve në Guna Tactical, e fokusuar te uniformat dhe pajisjet ushtarake.

Në rastin e Guna Tactical, struktura e pronësisë ka ndryshuar gjatë rrugës. Fillimisht shteti zotëronte 51% të kompanisë, por në maj 2026 shiti 2 pikë përqindjeje, duke kaluar në 49% dhe duke humbur shumicën.

Ndërkohë, dimensioni financiar i këtyre marrëdhënieve është i konsiderueshëm.

Sipas të dhënave të raportuara në korrik, KAYO dhe Guna Tactical kishin marrë rreth 1.64 miliardë lekë nga buxheti i shtetit, një shumë e raportuar si mbi 17 milionë euro. Kjo shifër lidhet me këto dy shoqëri dhe nuk përfaqëson totalin e fondeve të përfshira në të gjithë rrjetin e kompanive.

Pasuritë publike në këmbim të investimeve të premtuara

Partneritetet nuk lidhen vetëm me kapitalin financiar.

Për kompaninë e municioneve është parashikuar vënia në dispozicion e të paktën 20 mijë metrave katrorë pasuri publike, me kushtin që prona të mos shitet.

Në anën tjetër, partneri privat ka marrë përsipër një investim prej të paktën 60 milionë eurosh brenda tre vitesh.

Kjo shumë duhet lexuar si detyrim i parashikuar në marrëveshje dhe jo si dëshmi se investimi është realizuar tashmë.

Pikërisht këtu qëndron një prej çështjeve më të rëndësishme të modelit: shteti vendos në dispozicion asete publike dhe është pjesë e strukturës së kompanisë, ndërsa partneri privat mban pjesën dërrmuese të aksioneve në disa prej ndërmarrjeve.

“Made in Albania” dhe dilema e prodhimit vendas

Një tjetër pikëpyetje lidhet me atë që është prezantuar publikisht si prodhim shqiptar.

Më 23 prill 2026, ministri Ermal Nufi deklaroi në Kuvend se Advanced Arms Technology prodhonte armë dhe se ato ishin në përdorim në konflikte jashtë vendit.

Por disa muaj më vonë, në një dalje publike më 10 shtator, Arjeta Puca foli për zgjerimin e aktivitetit dhe planet për prodhimin e pushkëve, pistoletave dhe dronëve.

Dallimi mes dy deklarimeve ka hapur debat mbi atë se çfarë ishte realisht duke u prodhuar në Shqipëri në momentin kur u bë deklarata e ministrit dhe çfarë ishte ende në fazën e planifikimit.

Në materialet publike të bëra të njohura deri tani nuk është dokumentuar një linjë e plotë prodhimi e Advanced Arms Technology që të provojë në mënyrë të pavarur deklarimin për prodhimin e armëve.

Edhe dorëzimi i 40 mjeteve taktike, i prezantuar si rezultat i industrisë vendase, nuk jep vetvetiu përgjigje për përqindjen e prodhimit që është kryer realisht në Shqipëri.

Një mjet mund të përshtatet, modifikohet apo montohet në vend, por kjo nuk është domosdoshmërisht e njëjtë me prodhimin e tij nga zero.

Pikërisht kjo është një prej pikave ku etiketa “Made in Albania” kërkon më shumë transparencë: çfarë prodhohet realisht në vend, çfarë montohet dhe çfarë blihet jashtë e më pas përshtatet në Shqipëri?

Audiot e Ahmetajt shtojnë dyshimet

Çështja u komplikua më tej pas publikimit të disa regjistrimeve audio nga ish-zëvendëskryeministri Arben Ahmetaj.

Në bisedat që i atribuohen Ron Yeffet përshkruhet një aktivitet që ndryshon nga narrativa e prodhimit vendas. Sipas përmbajtjes së bërë publike, përmendet mundësia e sigurimit të armëve jashtë Shqipërisë, sjelljes së tyre në vend, ripaketimit dhe shitjes si produkte shqiptare.

Në një tjetër pjesë të regjistrimeve diskutohet edhe tregtia e armëve me destinacion Sudanin.

Në bisedë përmendet mundësia e blerjes dhe rishitjes së armëve, ndërsa diskutohet edhe nevoja për persona që do të administronin aktivitetin në Sudan.

Përmenden gjithashtu çështje që lidhen me paketimin, lejet dhe kontaktet lokale.

Nëse përmbajtja e këtyre regjistrimeve do të konfirmohej nga hetimet dhe do të provohej se armë të blera jashtë janë paraqitur si prodhim shqiptar, atëherë çështja do të merrte një dimension shumë më serioz.

Por duhet theksuar se autenticiteti i regjistrimeve, konteksti i plotë i bisedave dhe nëse deklaratat janë shndërruar në veprime konkrete mbeten çështje që duhet të provohen nga autoritetet kompetente.

Nga industria ushtarake te pyetja e madhe për paratë publike

KAYO u prezantua si një projekt strategjik për ringritjen e industrisë ushtarake shqiptare dhe krijimin e kapaciteteve vendase për prodhimin e armëve e pajisjeve për Forcat e Armatosura.

Por pas strukturave të ortakërive, pagesave nga buxheti, përdorimit të pasurive publike dhe deklaratave kontradiktore për prodhimin, debati tashmë është zhvendosur te një pyetje shumë më konkrete:

A po ndërtohet realisht një industri ushtarake shqiptare me kapacitete prodhuese, apo po krijohet një sistem ku shteti vendos pasuritë dhe paratë, ndërsa pjesën kryesore të kontrollit dhe përfitimit e mbajnë partnerët privatë?

Përgjigjen përfundimtare mund ta japin vetëm dokumentet, kontratat, bilancet, gjurmët financiare dhe hetimet në vazhdim. Por pikërisht transparenca mbi këto elemente do të përcaktojë nëse “Made in Albania” është një industri reale apo vetëm një etiketë mbi një model biznesi shumë më kompleks.