Rriten ndjeshëm kostot, Irani mbyll Ngushticën e Hormuzit

Përshkallëzimi i tensioneve mes Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Iran ka tronditur tregjet ndërkombëtare të energjisë, duke shkaktuar një rritje të fortë të kostove për transportin detar të naftës dhe gazit. Situata u përkeqësua pas incidenteve të njëpasnjëshme ndaj anijeve tregtare që lundronin në Ngushtica e Hormuzit, një nga arteriet më të rëndësishme të furnizimit global me energji.

Ky korridor detar strategjik, që ndan Iranin nga Omani, përballon çdo ditë kalimin e rreth 20% të naftës së tregtuar në botë, si dhe volume të konsiderueshme të gazit natyror të lëngshëm (LNG). Pas sulmeve të fundit dhe retorikës së ashpër mes palëve, qarkullimi në këtë pikë kyçe është reduktuar ndjeshëm, ndërsa shumë operatorë detarë kanë pezulluar përkohësisht lundrimet për arsye sigurie.

Autoritetet iraniane i kanë cilësuar veprimet si reagim ndaj sulmeve të mëparshme nga SHBA-ja dhe Izraeli, duke rritur frikën për një përplasje më të gjerë në rajon. Nga ana tjetër, burime ushtarake amerikane kanë deklaruar se lundrimi mbetet teknikisht i hapur, edhe pse rreziku konsiderohet i lartë.

Ndikimi në tregje ka qenë i menjëhershëm. Kontratat e ardhshme të naftës së papërpunuar Brent kanë shënuar rritje të ndjeshme gjatë javës, të nxitura nga pasiguritë për furnizimin dhe raportimet për ndërprerje në disa impiante energjetike në Lindjen e Mesme. Investitorët po reagojnë me kujdes, ndërsa kompanitë e sigurimit kanë rritur primet për anijet që kalojnë në zonë.

Një tjetër tregues i tensionit është shpërthimi i tarifave të transportit për supertankerët e tipit VLCC (Very Large Crude Carrier), të cilët transportojnë rreth 2 milionë fuçi naftë për udhëtim. Në itinerarin Lindje e Mesme–Kinë (i njohur në industri si TD3), tarifat kanë arritur nivele rekord në indeksin Worldscale, duke u përkthyer në qindra mijëra dollarë në ditë për një anije të vetme. Vetëm brenda pak ditësh, kostot janë dyfishuar, duke reflektuar klimën e pasigurisë dhe rrezikut të shtuar.

Deklaratat e fundit nga një zyrtar i lartë i Gardës Revolucionare iraniane, i cili paralajmëroi se çdo anije që tenton të kalojë do të përballet me sulm, kanë shtuar edhe më tej tensionin. Megjithatë, burime nga Komanda Qendrore amerikane këmbëngulin se rruga detare vazhdon të jetë funksionale, pavarësisht kërcënimeve publike.

Nëse situata përshkallëzohet dhe qarkullimi në Ngushticën e Hormuzit bllokohet për një periudhë të zgjatur, pasojat për ekonominë globale mund të jenë të ndjeshme — nga rritja e çmimeve të karburanteve deri te presioni mbi zinxhirët ndërkombëtarë të furnizimit.