Studentët në protestë, Gonxhe me “Albarent-in” merr me PPP ‘MobAL’-in për 30 vjet

Në një kohë kur protestat studentore dhe pakënaqësia ndaj qeverisë janë në qendër të debatit publik, një tjetër çështje që kërkon sqarime lidhet me të ardhmen e kompanisë shtetërore MobAL. Sipas informacioneve të publikuara, kjo shoqëri mund të kalojë në administrim privat për një periudhë 30-vjeçare, përmes një projekti të propozuar nga kompania Albarent, e lidhur në raportimet mediatike me ministrin Blendi Gonxhe.

Çështja ngre pikëpyetje mbi mënyrën se si po trajtohet një aset publik i krijuar me vendim të qeverisë, fondet e transferuara nga buxheti dhe procedurën e ndjekur për dhënien e aktivitetit me partneritet publik-privat (PPP).

Sipas të dhënave të bëra publike, projekti parashikon që Albarent të marrë përsipër administrimin e MobAL për tri dekada. Propozimi, sipas të njëjtave raportime, është paraqitur në Ministrinë e Infrastrukturës dhe Energjisë përmes mekanizmit të propozimit të pakërkuar, ndërsa për vijimin e procedurës janë përmendur ministrat Enea Karakaçi, Petrit Malaj dhe Delina Ibrahimaj.

Albarent dhe MobAL, përputhja e aktivitetit ngre pikëpyetje

Një nga elementet që kërkon transparencë është ngjashmëria mes fushave të veprimtarisë së dy kompanive. MobAL është krijuar për të ushtruar aktivitet në sektorin e transportit, ndërsa Albarent operon gjithashtu në fushën e shërbimeve të transportit.

Sipas raportimeve, Albarent i ka paraqitur institucioneve një propozim për marrjen në administrim të shoqërisë shtetërore për një periudhë 30-vjeçare. Nëse projekti do të konkretizohej, një aktivitet i ngritur nga shteti do të administrohej për një afat të gjatë nga një subjekt privat, duke e bërë të domosdoshëm sqarimin e kushteve financiare, përfitimeve publike dhe kritereve mbi të cilat do të merrej vendimi.

Në raportimet e publikuara, kompania Albarent lidhet me Blendi Gonxhen, ndërsa përmendet edhe kalimi i saj në emër të bashkëshortes, Elda Gonxhe. Kjo marrëdhënie, së bashku me rolin e Gonxhes në sektorin publik, e bën të rëndësishme që institucionet të sqarojnë çdo interes të mundshëm dhe mënyrën se si janë respektuar rregullat për konfliktin e interesit.

Megjithatë, lidhjet e pretenduara dhe përputhja e aktiviteteve nuk përbëjnë vetvetiu provë për shkelje ligjore. Pikëpyetjet mund të marrin përgjigje vetëm përmes dokumentacionit të plotë të procedurës, vendimeve përkatëse dhe transparencës mbi përfituesit e projektit.

22 milionë euro nga buxheti, përpara projektit të PPP-së

Një tjetër element që kërkon shpjegim është financimi i MobAL me 22 milionë euro nga buxheti i shtetit në shtator 2026, sipas të dhënave të publikuara.

Ky transferim financiar është kryer rreth një vit pas krijimit të kompanisë dhe vetëm pak kohë përpara se të dilte në pah projekti për dhënien e saj me PPP. Sipas raportimeve, fondet janë transferuar në një kohë kur shoqëria nuk kishte nisur ende aktivitetin e parashikuar.

Pikërisht ky rend kronologjik ngre pyetje mbi arsyet e financimit, planin e përdorimit të parave dhe mënyrën se si do të mbrohet interesi publik nëse aktiviteti i kompanisë kalon më pas në administrim privat.

Për një transferim të kësaj përmase, publiku duhet të ketë mundësi të njihet me dokumentacionin që përcakton destinacionin e fondeve, zërat e shpenzimeve, objektivat e matshëm dhe rezultatet që pritet të arrihen. Po ashtu, nevojitet sqarim mbi mënyrën se si është vlerësuar financimi në raport me planin e ardhshëm të administrimit të kompanisë.

Pa këto të dhëna, mbetet e paqartë se çfarë roli do të kenë 22 milionë eurot në funksionimin e MobAL dhe si do të garantohet që kapitali publik të mos përdoret në një mënyrë që favorizon një operator privat në kurriz të konkurrencës.

MobAL u krijua në vitin 2025, por aktiviteti mbeti pezull

Shoqëria shtetërore MobAL u krijua me Vendimin e Këshillit të Ministrave nr. 554, datë 1 tetor 2025, ndërsa, sipas raportimeve, u regjistrua në Qendrën Kombëtare të Biznesit më 29 dhjetor të po atij viti.

Sipas të njëjtave të dhëna, kompania nuk kishte nisur veprimtarinë e parashikuar gjatë muajve të parë pas regjistrimit, ndërsa kapitali themelues raportohet të ketë qenë 10 milionë lekë.

Në shtator 2026, shoqëria përfitoi transferimin e 22 milionë eurove nga buxheti i shtetit. Tashmë, sipas informacionit të publikuar, në diskutim është edhe mundësia e dhënies së aktivitetit të saj me partneritet publik-privat për 30 vjet.

Kjo sekuencë ngjarjesh kërkon një shpjegim të plotë nga institucionet përgjegjëse: përse kompania nuk nisi aktivitetin në kohën e parashikuar, për çfarë u akordua financimi dhe cilat janë arsyet që po shqyrtohet administrimi privat i një shoqërie të sapokrijuar me para publike.

Propozimi i pakërkuar dhe ligjshmëria e procedurës

Një nga çështjet më të rëndësishme lidhet me mënyrën se si është iniciuar projekti. Sipas raportimeve, Albarent i është drejtuar institucioneve me një propozim të pakërkuar për marrjen me PPP të MobAL.

Për këtë arsye, duhet të bëhet publike baza ligjore mbi të cilën është mbështetur procedura, si dhe të sqarohet nëse ajo përputhet me legjislacionin në fuqi për koncesionet dhe partneritetet publike-private. Në raportimet për këtë rast ngrihet pretendimi se mekanizmi i propozimeve të pakërkuara është hequr nga kuadri ligjor për PPP-të që në prill 2019.

Nëse kjo procedurë është përdorur, institucionet duhet të bëjnë të ditur dispozitat ligjore konkrete që lejojnë vijimin e saj dhe nëse janë respektuar kërkesat për transparencë, konkurrencë dhe mbrojtjen e interesit publik.

Në proces janë përmendur ministri i Infrastrukturës dhe Energjisë, Enea Karakaçi, ministri i Financave, Petrit Malaj, dhe ministrja e Ekonomisë, Delina Ibrahimaj. Roli i secilit institucion, dokumentet e miratimit dhe arsyetimi që ka paraprirë vendimmarrjen duhet të bëhen të njohura për publikun.

Tri dekada administrim privat, çfarë përfiton shteti?

Afati 30-vjeçar i parashikuar në projekt është një tjetër element që e bën të domosdoshëm shqyrtimin e hollësishëm të kushteve ekonomike. Një marrëveshje e tillë mund të ndikojë për një periudhë të gjatë në mënyrën se si organizohet shërbimi i transportit dhe si menaxhohen asetet publike të përfshira në të.

Përpara çdo vendimi përfundimtar, duhet të bëhen të qarta investimet që do të marrë përsipër operatori privat, detyrimet e tij ndaj shtetit, mënyra e ndarjes së të ardhurave, kostot e administrimit dhe mekanizmat e kontrollit gjatë gjithë periudhës së kontratës.

Po aq e rëndësishme është të sqarohet nëse ekzistojnë alternativa të tjera për funksionalizimin e MobAL, përfshirë mundësinë që shoqëria të zhvillojë aktivitetin nën administrim shtetëror ose përmes një procedure konkurruese ku mund të marrin pjesë operatorë të ndryshëm.

Në këtë fazë, pretendimet për mënyrën e ndërtimit të projektit kërkojnë dokumente dhe përgjigje zyrtare. Publikimi i kontratave, vendimeve, studimeve të fizibilitetit dhe analizave financiare do të mundësonte vlerësimin nëse marrëveshja e propozuar i shërben interesit publik apo krijon avantazhe të pajustifikuara për një operator të caktuar.

Çështja thelbësore mbetet e njëjtë: si justifikohet kalimi i një kompanie shtetërore, e financuar me dhjetëra milionë euro nga buxheti, drejt administrimit privat për 30 vjet dhe çfarë garancish ka publiku se kjo procedurë do të zhvillohet në përputhje me ligjin dhe në interes të qytetarëve?