Veprimi i fundit i Putin për Bordin e Paqes i lë pa fjalë të gjithë

Rusia është e gatshme të vërë në dispozicion 1 miliard dollarë nga asetet shtetërore ruse të ngrira në Shtetet e Bashkuara për nismën e quajtur “Këshilli i Paqes”, një projekt i lidhur me ish-presidentin amerikan Donald Trump. Deklarata u bë nga vetë Vladimir Putin, i cili paralelisht la të kuptohet se Moska mund të kontribuojë edhe me fonde shtesë, ende të papërcaktuara, për procesin e rindërtimit të Ukrainës.

Këto sinjale vijnë në një moment kur presidenti rus raportohet se po shqyrton seriozisht një ftesë për t’iu bashkuar Këshillit të Paqes, ftesë që Trump u ka dërguar dhjetëra liderëve botërorë, mes tyre edhe presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky.

Sipas agjencisë Reuters, Trump ka nisur tashmë konsultimet me disa drejtues, duke paralajmëruar se lista e pjesëmarrësve do të zgjerohet. Ideja për këtë strukturë u hodh fillimisht në shtator, si pjesë e një plani për t’i dhënë fund luftës në Gaza, por më pas u mendua të shtrihej edhe në konflikte të tjera globale. Dokumenti themeltar i nismës parashikon që anëtarët e përhershëm të kontribuojnë me nga 1 miliard dollarë secili.

Putin, sipas burimeve, e ka ngritur çështjen e përdorimit të fondeve të ngrira ruse gjatë një bisede me presidentin palestinez Mahmoud Abbas. Kremlini ka bërë të ditur se ky propozim lidhet edhe me atë që Moska e përshkruan si një “marrëdhënie të veçantë” me popullin palestinez.

Në të njëjtën kohë, presidenti rus pritet të zhvillojë takime me të dërguarit amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner. Kremlini ka theksuar se aspektet ekonomike dhe tregtare mbeten pjesë thelbësore e dialogut të vazhdueshëm mes dy palëve.

Sa asete ruse janë të ngrira?

Raportet ndërkombëtare ofrojnë shifra të ndryshme mbi fondet ruse të bllokuara në Perëndim. Banka Qendrore e Rusisë ka bërë të ditur se në fillim të vitit 2022, rreth 11% e rezervave të saj valutore dhe në ar, që kapnin vlerën e 613 miliardë dollarëve, mbaheshin në dollarë amerikanë, çka përkthehet në rreth 67 miliardë dollarë. Këto fonde mund të ruhen vetëm në institucione financiare me bazë në SHBA.

Autoritetet ruse vlerësojnë se në total, rreth 300 miliardë dollarë asete shtetërore janë ngrirë nga vendet perëndimore, me pjesën dërrmuese të tyre të depozituara në Evropë, kryesisht përmes institucionit belg Euroclear. Ndërkohë, grupi i punës REPO, i krijuar nga G7, BE-ja dhe Australia, e ka vlerësuar shumën e fondeve të ngrira ruse në rreth 280 miliardë dollarë.

Nga ana tjetër, një raport i Axios nga shtatori 2023 sugjeron se vetëm 5 miliardë dollarë nga këto fonde ndodhen të ngrira në SHBA. Guvernatorja e Bankës Qendrore ruse, Elvira Nabiullina, ka shmangur komentet mbi shpërndarjen konkrete gjeografike të këtyre aseteve.

Si mund të realizohet transferimi?

Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, ka sqaruar se çdo transferim i tillë do të kërkonte më parë zhbllokimin e aseteve nga autoritetet amerikane, një proces që Moska vazhdon ta konsiderojë të paligjshëm. “Ende nuk ka një kornizë të qartë ligjore se si mund të realizohet. Kjo mbetet për t’u diskutuar,” ka deklaruar ai.

Ndërkohë, Banka Qendrore e Rusisë ka ndërmarrë hapa ligjorë kundër Euroclear, duke kërkuar dëmshpërblim prej 230 miliardë dollarësh, si reagim ndaj vendimit të Bashkimit Evropian për të zgjatur ngrirjen e fondeve dhe ndaj propozimeve për konfiskimin e tyre në funksion të financimit të Ukrainës.

Burime të cituara nga Reuters kanë raportuar më herët se Moska është e hapur ndaj përdorimit të një pjese të fondeve të ngrira për rindërtimin e Ukrainës, si pjesë e një marrëveshjeje të mundshme paqeje. Megjithatë, Rusia këmbëngul që një pjesë e këtyre parave të investohet edhe në territoret nën kontrollin e saj.

Draftet e rrjedhura të planeve të paqes përmendin gjithashtu skenarë ku një pjesë e fondeve të ngrira ruse do të kanalizoheshin drejt projekteve të rindërtimit të mbështetura nga SHBA në Ukrainë, ndërsa pjesa tjetër do të shërbente për krijimin e një fondi të përbashkët investimesh SHBA–Rusi.