SPAK përballë një kallëzimi të ri: Balluku, Et’hemaj dhe skema fiktive

Një kallëzim i ri penal i depozituar në Prokurorinë e Posaçme (SPAK) ka rikthyer në qendër të vëmendjes emrin e ish zëvendëskryeministres dhe ish ministres së Infrastrukturës dhe Energjisë, Belinda Balluku, së bashku me kryebashkiakun e Fierit, Armando Subashi dhe drejtorin e Aviacionit Civil, Maksim Et’hemaj.

Në një dalje publike nga ambientet e SPAK, avokatja Adriana Kalaja bëri të ditur se kallëzimi lidhet me një skemë të dyshuar për ndërtimin e parqeve fotovoltaike përmes kompanive fiktive. Sipas saj, në këtë mekanizëm përfshihen jo vetëm Belinda Balluku dhe vartësi i saj Maksim Et’hemaj, por edhe persona të lidhur familjarisht me këtë të fundit, përfshirë motrën e tij, Eva Kjaer.

Një figurë kyçe në hije

Edhe pse jo shumë i ekspozuar në publik, Maksim Et’hemaj konsiderohet një nga njerëzit më të afërt të Belinda Ballukut në realizimin e projekteve, veçanërisht në sektorin e aviacionit civil, ku vetë Balluku ka pasur një eksperiencë të gjatë profesionale.

Aktualisht, Et’hemaj mban postin e Drejtorit Ekzekutiv të Autoritetit të Aviacionit Civil Shqiptar dhe ka mbi 22 vite përvojë në menaxhimin e trafikut ajror. Megjithatë, sipas pretendimeve të ngritura, aktiviteti i tij nuk kufizohet vetëm në këtë fushë, por shtrihet edhe në përfitime nga kontratat shtetërore, të mundësuara përmes lidhjeve të forta politike dhe institucionale.

Skema e dyshuar me kompaninë “GREEN PLUS ENERGY”

Sipas të dhënave të bëra publike, në tetor të vitit 2020 u krijua kompania “GREEN PLUS ENERGY”, ku aksionere figuron Eva Kjaer, ndërsa administrator është Gjergj Pano. Objekti i kësaj kompanie përfshin zhvillimin dhe menaxhimin e projekteve për prodhimin e energjisë elektrike, kryesisht nga burime fotovoltaike.

Ajo që ngre pikëpyetje është fakti se Eva Kjaer, e cila jeton jashtë Shqipërisë dhe ushtron profesionin e shefes së kuzhinës, hyn në një sektor kaq të specializuar si energjetika. Lidhja familjare me Maksim Et’hemaj dhe fakti që administratori i kompanisë është kunati i tij, shtojnë dyshimet për një strukturë të ndërtuar mbi baza nepotizmi.

Më 28 prill 2023, Ministria e Infrastrukturës miratoi kontratën për ndërtimin dhe operimin e një impianti fotovoltaik me kapacitet 2 MW në Njësinë Administrative Topojë, në Bashkinë Fier — zonë ku Belinda Balluku ushtron edhe rol politik drejtues.

Procedura të përshpejtuara dhe dyshime për favore

Vetëm një muaj pas dhënies së kontratës, projekti mori edhe miratimin nga Këshilli Kombëtar i Territorit, duke përshpejtuar në mënyrë të pazakontë procedurat për një kompani që nuk kishte as të ardhura dhe as pronësi toke.

Dy muaj më vonë, në korrik 2023, 40% e aksioneve të kompanisë iu shitën subjektit “4 A-M” për shumën 40 mijë lekë. Në pamje të parë kjo mund të duket si një marrëveshje e zakonshme, por të dhënat financiare tregojnë një tjetër realitet.

Që në vitin 2020, në llogaritë e kompanisë figuron një shumë prej 34.5 milionë lekësh, e deklaruar si garanci për punime. Kjo shumë nuk rezulton të jetë kontribut i aksionerëve dhe për disa vite mbetet e paqartë origjina e saj.

Vetëm në bilancin e vitit 2023 kjo shumë rishfaqet si hua e dhënë nga kompania “4 A-M”, duke ngritur dyshime për financim të fshehtë dhe skema të mundshme për shmangien e transparencës.

Qira simbolike dhe përfitime të diskutueshme

Një tjetër element problematik është qiraja e tokës së marrë nga Bashkia Fier. Sipas dokumenteve, kompania ka paguar rreth 221 mijë lekë në vitin 2021 dhe 121 mijë lekë në vitin 2022 për një sipërfaqe prej 30 mijë metrash katrorë — një vlerë shumë e ulët krahasuar me tregun.

Ky fakt shton dyshimet për trajtim preferencial dhe përdorim të pasurive publike në kushte të favorshme për subjekte të lidhura me zyrtarë.

Lidhjet me tenderat publikë

Një tjetër element që forcon dyshimet është marrëdhënia mes kompanisë “4 A-M” dhe institucionit të navigimit ajror. Në periudhën kur Maksim Et’hemaj mbante post drejtues në këtë institucion, “4 A-M” ka përfituar disa tendera me vlerë totale rreth 500 mijë euro.

Këto përfshijnë kontrata për blerje pajisjesh dhe mirëmbajtje, disa prej të cilave janë cilësuar me risk të lartë për mungesë gare. Përputhja në kohë mes këtyre përfitimeve dhe financimit të kompanisë së motrës së Et’hemajt ngre dyshime për konflikt interesi.

Problematika me tokën dhe kriteret ligjore

Një tjetër çështje e ngritur lidhet me kategorinë e tokës ku është parashikuar ndërtimi i impiantit fotovoltaik. Sipas dokumentacionit, toka klasifikohet si “ranishte”, pa një kategorizim të qartë që të lejojë ndërtimin e një vepre të tillë energjetike.

Ky element konsiderohet problematik dhe potencialisht në kundërshtim me legjislacionin përkatës.

Emri i Et’hemajt në dosjen “Balluku”

Nga hetimet e SPAK rezulton se disa zyrtarë, përfshirë Belinda Ballukun dhe Maksim Et’hemaj, kanë pasur lidhje me një kompleks rezidencial në Dhërmi, ku njësitë e banimit janë përdorur që prej vitit 2019.

Në komunikimet e analizuar nga një pajisje celulare e sekuestruar, evidentohet krijimi i një grupi komunikimi ku përfshihen disa prej këtyre zyrtarëve. Dyshohet se koordinimi mes tyre lidhej me qëndrimet në këtë kompleks, ku secili kishte njësi banimi.

Sipas dyshimeve të ngritura, edhe Maksim Et’hemaj mund të ketë përfituar një vilë në këtë kompleks, çka shton dyshimet për përfitime të paligjshme në bashkëpunim me zyrtarë të tjerë.

Thirrje për hetim të plotë

Të gjitha këto elemente, edhe pse nuk përbëjnë prova përfundimtare, krijojnë një panoramë që kërkon hetim të thelluar nga SPAK. Lidhjet familjare, përfitimet ekonomike, procedurat e përshpejtuara dhe transaksionet financiare të paqarta janë faktorë që ngrenë dyshime të arsyeshme për shkelje të mundshme ligjore.

Mbetet në dorën e drejtësisë për të verifikuar nëse kemi të bëjmë me rastësi apo me një skemë të mirëorganizuar për përfitime përmes burimeve publike.