Lufta ndaj korrupsionit nuk mjafton të ndalet te zyrtari, por duhet të zbulojë përfituesin e vërtetë pas skemave

Për vite me radhë, skema ka funksionuar pothuajse në të njëjtën mënyrë: një vendim merret, një firmë përfiton dhe më pas përgjegjësia shpërndahet në nivele të ndryshme të administratës. Në fund, ajo që mungon është pikërisht hallka më e rëndësishme — kush e përfitoi realisht gjithë këtë proces.

Ndryshojnë qeveritë, ndryshojnë emrat dhe rrethanat, por modeli mbetet i njëjtë. Dokumentet janë të rregullta në letër, procedurat duken të ligjshme, ndërsa përfitimi real fshihet pas strukturave të ndërlikuara, kompanive ndërmjetëse apo lidhjeve informale të pushtetit.

Pikërisht për të thyer këtë cikël u krijua SPAK.

Në vitet e fundit, ky institucion ka dhënë sinjale të qarta se mund të godasë edhe nivelet e larta të pushtetit. Hetimet ndaj zyrtarëve të rëndësishëm dhe rastet e sekuestrimeve kanë krijuar një perceptim të ri: se askush nuk është plotësisht i paprekshëm.

Por sfida kryesore nuk qëndron këtu.

Arrestimi i një zyrtari apo ndjekja penale e një firmëtari është vetëm hapi i parë. Në shumë raste, ai që vendos firmën është thjesht një hallkë në një zinxhir shumë më të gjatë vendimmarrjeje. Nëse hetimi ndalet aty, atëherë sistemi që prodhon korrupsionin mbetet i paprekur.

Sepse korrupsioni i nivelit të lartë nuk është një akt i vetëm. Ai është një proces. Fillon që në hartimin e kritereve, vazhdon me përzgjedhjen e fituesit dhe përfundon me shpërndarjen e përfitimeve përmes rrugëve që shpesh janë të vështira për t’u ndjekur.

Kjo e bën të domosdoshme një qasje tjetër: ndjekjen e parave.

Pa identifikuar përfituesin përfundimtar, çdo hetim rrezikon të mbetet i paplotë. Dokumenti mund të tregojë kush firmosi, por vetëm analiza financiare dhe pasurore tregon kush fitoi realisht.

Në këtë kuptim, sekuestrimet dhe konfiskimet nuk janë thjesht masa ligjore — ato janë prova konkrete se drejtësia ka arritur në thelb të problemit. Sepse kur përfitimi mbetet i paprekur, korrupsioni ka ende arsye për të ekzistuar.

Debati publik shpesh përqendrohet te emrat e përfshirë apo te numri i arrestimeve. Por prova e vërtetë për SPAK-un është shumë më e thellë: a arrin ai të zbulojë rrjetin që qëndron pas një vendimi? A arrin të lidhë firmën me interesin ekonomik që e ka diktuar atë?

Ky është testi që do të përcaktojë suksesin real të institucionit.

Në fund, besimi i qytetarëve nuk fitohet vetëm me dosje të bujshme, por me garancinë se askush nuk mund të fshehë përfitimin e paligjshëm pas një firme formale apo një pozicioni të lartë.

Sepse drejtësia nuk është e plotë kur ndëshkon vetëm atë që firmos. Ajo bëhet e tillë vetëm kur arrin të gjejë dhe të mbajë përgjegjës edhe atë që përfiton.