E mërkurë, 18 nëntor 2026 DENONCO ANONIM Denonco: +355 69 20 95 843
PUBLIK PUBLIK
OBP drejt monopolit të blerjeve, ndërsa spitalet përballen me mungesa jetike
Lajme

OBP drejt monopolit të blerjeve, ndërsa spitalet përballen me mungesa jetike

695 milionë euro tendera në një dorë të vetme!

Kur shteti është klienti më i madh në ekonomi, mënyra se si ai blen përcakton shëndetin e të gjithë tregut. Në Shqipëri, ky klient gjigand ka vendosur të mbyllë qindra zyra të vogla blerjesh dhe t’ia dorëzojë çelësat e kasafortës një super-agjencie të vetme, Operatorit të Blerjeve të Përqendruara, duke premtuar se këtë herë llogaritë do t’i bëjë një ministër virtual.

Pak shtete në Europë guxojnë t’i vendosin të gjitha vezët e buxhetit publik në një shportë të vetme, e aq më pak kur ajo shportë ka nisur të rrjedhë. Megjithatë, kjo është pikërisht rruga që ka zgjedhur qeveria shqiptare për të reformuar mënyrën se si shteti shpenzon paratë e taksapaguesve: duke shkrirë kërkesat e qindra institucioneve në një sportel të vetëm, të mbikëqyrur nga kodi kompjuterik.

Gjatë prezantimit të modelit të ri, kryeministri Rama dhe ministrja e Ekonomisë, Delina Ibrahimaj, shpallën një vizion ku teknologjia dhe centralizimi shkrihen bashkë. Operatori i Blerjeve të Përqendruara, dikur një strukturë modestisht e fokusuar te artikujt e zyrës, pritet të menaxhojë në vitin 2027 rreth 179 investime me vlerë 63 miliardë lekë (rreth 695 milionë euro).

Duke e krahasuar me totalin e 109 miliardë lekëve të prokuruara në gjithë vendin gjatë vitit 2025, kjo do të thotë se afro 58 për qind e vlerës monetare të kontratave publike po përqendrohet në një dorë të vetme.

Për të zbutur frikën e burokracisë dhe subjektivizmit, qeveria ka hedhur në lojë “Diellën”, një sistem të inteligjencës artificiale që premton të automatizojë gjithçka, nga llogaritja e fondeve limit deri te verifikimi i dokumenteve në mbi 40 regjistra shtetërorë. Asnjë biznes nuk do të mbledhë më letra, premton kryeministri, ndërsa standardet e Bashkimit Europian do të përmbushen me shpejtësinë e një algoritmi.

Por ndërsa në konferencat qeveritare flitet për algoritme të pagabueshme, në terren realiteti i centralizimit po ngjan më shumë me një arterie të bllokuar sesa me një autostradë digjitale.

Vezët në një shportë
Centralizimi ka një rrezik të lindur. Kur një institucion i shpërndarë dështon, pasoja është lokale; kur dështon një monopol shtetëror, paralizohet i gjithë sistemi.

Gjatë vjeshtës së vitit 2026, OBP-ja, nën drejtimin e Jonaid Myzyrit, është kthyer në epiqendrën e një krize që po prek shërbimet jetike. Pjesa më e madhe e prokurimeve të këtij institucioni janë të bllokuara në një spirale ankimimesh, anullimesh, por edhe intrigash brenda institucionit duke zvarritur prokurimet me rëndësi jetike.

Kostoja e këtij ngërçi nuk është thjesht burokratike. Për shkak të tenderave të rishpallur katër herë radhazi për materialet e konsumit mjekësor, spitalet publike në Tiranë u gjendën pa age për biopsi, duke vonuar diagnozat për pacientët me sëmundje malinje.

Në Fier, Spitali Memorial u detyrua të pezullojë ndërhyrjet kirurgjikale për mungesë pajisjesh. Të zhveshur nga e drejta ligjore për të blerë vetë, drejtorët e spitaleve janë kthyer në spektatorë të pafuqishëm të një ping-pongu shkresash që zgjat me muaj.

Edhe më shqetësuese sesa vonesat janë akuzat për mënyrën se si funksionon vendimmarrja brenda këtij super-institucioni. Investigimet e mediave ekonomike tregojnë një model ku komisionet e vlerësimit shpallin fillimisht fituese ofertat më të ulëta, për t’i parë ato të përmbysen në shkallën e dytë të ankimimit brenda po të njëjtit institucion.

Njëkohësisht, furnitorët e pajisjeve mjekësore denoncojnë se specifikimet teknike kopjohen nga katalogë të caktuar kinezë për të skualifikuar prodhuesit perëndimorë.

Këtu qëndron edhe paradoksi i reformës së paralajmëruar për vitin 2027. Qeveria po përpiqet të zgjidhë një problem të qeverisjes dhe integritetit me një mjet teknologjik.

Ministrja Ibrahimaj e pranoi vetë se, sado e sofistikuar të jetë inteligjenca artificiale në përllogaritjen e shifrave, “vendimmarrja do të mbetet njerëzore”. Por pikërisht aty ku firmos dora e njeriut — në hartimin e kritereve përjashtuese dhe në komisionet e ankimimit — po ndodhin devijimet më të kushtueshme.

Për më tepër, përqendrimi i 63 miliardë lekëve në kontrata të mëdha e të konsoliduara rrezikon të prodhojë efektin e kundërt me atë të premtuar për tregun. Në vend që të hapë dyert për ndërmarrjet e vogla dhe të mesme, bashkimi i tenderave në paketa gjigante zakonisht u përshtatet vetëm një grushti oligopolësh që kanë kapacitetin financiar për t’i përballuar.

Asnjë algoritëm nuk mund të korrigjojë një arkitekturë institucionale që ka defekte në kontrollet dhe balancat e saj. Për sa kohë që monopoli i blerjeve nuk shoqërohet me llogaridhënie të rreptë dhe transparencë të vërtetë në fazën e ankimimit, vendosja e të gjithë tenderave të shtetit në një dorë të vetme rrezikon ta bëjë abuzimin thjesht më të centralizuar dhe më efikas./Kapitali

Na ndiqni në YouTubeVideo, intervista dhe transmetime nga PUBLIK TV Abonohu

Keni një histori? Denonco anonimisht, identiteti juaj mbrohet.

Denonco
DENONCO

Zëri yt bëhet lajm.

Bëhu pjesë aktive e Publik.al. Raporto çdo padrejtësi, korrupsion apo ngjarje, me foto dhe video. Identiteti yt mbrohet nga redaksia.