Degjenerimi! Kur “rregulli 80 me 20” kthehet në “20 me 80”

Në diskursin publik mbi infrastrukturën po fiton terren një perceptim i fortë: investimet rekord në rrugë nuk po prodhojnë qëndrueshmëri, por probleme të përsëritura. Ajo që dikur përflitej si “rregulli 80 me 20” – një formulë e heshtur abuzimi – sot, sipas kritikëve, është përmbysur në “20 me 80”, ku pjesa më e madhe e fondit dyshohet se humbet, ndërsa vetëm një fraksion reflektohet në cilësi reale ndërtimi.

Nga investimi i prekshëm te infrastruktura që çahet pas shirave

Në projektet e realizuara gjatë qeverisjes së Sali Berisha, si Rrëshen-Kalimash apo Krrabë-Bradashesh, pati akuza për abuzime, por segmentet u ndërtuan dhe mbetën funksionale për vite me radhë. Sot, krahasimi bëhet me një realitet ku shumë akse të reja shfaqin çarje, rrëshqitje dhe amortizim të parakohshëm.

Disa çështje që lidhen me tenderë dhe investime publike janë nën hetim nga Struktura e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar, duke shtuar dyshimet për mënyrën si menaxhohen fondet.

Shembje, plasaritje dhe bllokime në seri

Aksi Gjirokastër-Tepelenë, në zonën “Shkalla e Zezë”, u përball me rrëshqitje masive pas reshjeve, duke kufizuar qarkullimin.
Rruga Vllahinë–Poçem, vetëm dy vite nga përfundimi, shfaqi çarje të thella në asfalt.
Segmenti Kuç–Qeparo u bllokua nga masive shkëmbore, ndërsa banorët ngritën shqetësime për cilësinë e punimeve.

Në rrugën Maliq–Lozhan–Moglicë–Gramsh, investim rreth 14 milionë euro i realizuar nga Gjikuria sh.p.k., janë evidentuar plasaritje të thella dhe degradim i përshpejtuar.

Probleme janë raportuar edhe në segmentin që lidh Lumin e Vlorës me Himarën, ku trupi i rrugës në disa pjesë është ndarë, duke rritur rrezikun për drejtuesit e mjeteve.

“Rruga e florinjtë” dhe realiteti i bypass-it

Aksi Qukës–Qafë Plloçë, me kosto rreth 260 milionë euro, u inaugurua nga Edi Rama dhe Belinda Balluku si një arritje madhore infrastrukturore. Por vetëm pak javë pas hapjes, rrëshqitjet e dherave dhe rënia e masiveve shkëmbore detyruan devijime provizore, ndërsa problemi u përsërit disa herë, duke e nxjerrë segmentin jashtë funksionit të plotë.

Ngjashëm, në aksin Librazhd-Pogradec çarjet progresive përfunduan në bllokim total të qarkullimit, duke rrezikuar edhe elementë të infrastrukturës ndihmëse.

Hallka e dobët: supervizioni

Ekspertët theksojnë se një nga problemet më serioze qëndron te mbikëqyrja. Përzgjedhja e kompanive supervizore në kushte që ngrenë dyshime për konflikt interesi dhe raportimet e fryra mbi volumet e punimeve krijojnë një zinxhir përgjegjësish të paqartë.

Në këtë kontekst, “20 me 80” nuk është thjesht një metaforë politike, por një perceptim i përhapur publik mbi mënyrën si menaxhohen fondet e infrastrukturës. Derisa drejtësia të japë përgjigje përfundimtare, qytetarët mbeten përballë një realiteti ku rrugët e reja plasariten më shpejt se sa zgjat ceremonia e inaugurimit.