Kush janë, pse nuk denoncohen dhe nëse fakte ka, pse nuk i çon para drejtësisë?

Deklarata e deputetit Fatmir Xhafaj se disa prokurorë shkojnë në Kadastër “për llogari të një grupi të caktuar” përbën një nga akuzat më të forta të artikuluara publikisht ndaj organit të akuzës. Një pretendim i kësaj natyre nuk mund të mbetet thjesht në nivel deklarativ, pasi prek drejtpërdrejt besimin te sistemi i drejtësisë dhe integriteti i institucioneve.

Në deklaratën e tij, Xhafaj nuk përmendi emra, nuk identifikoi raste konkrete dhe nuk bëri të ditur nëse informacionet që pretendon t’i disponojë janë përcjellë pranë institucioneve kompetente. Pikërisht për këtë arsye, çështja nuk mund të mbyllet me debatin mediatik, por kërkon ose prova konkrete, ose një sqarim publik.

Nëse ka prova, bëhet fjalë për një çështje të rëndë

Nëse pretendimet e Xhafajt mbështeten në fakte, atëherë kemi të bëjmë me një situatë tepër serioze, ku prokurorë mund të kenë përdorur kompetencat e tyre hetimore jo në funksion të zbatimit të ligjit, por për t’i shërbyer interesave private.

Një skenar i tillë do të vinte në pikëpyetje integritetin e hetimeve, besueshmërinë e institucioneve të drejtësisë dhe vetë funksionimin e shtetit ligjor.

Nëse mungojnë provat, mbetet një akuzë që ngre pikëpyetje

Nga ana tjetër, nëse deklarata nuk mbështetet në prova konkrete, atëherë lind një problem po aq i rëndësishëm.

Kur një drejtues i një komisioni parlamentar hedh dyshime publike ndaj prokurorëve pa identifikuar raste specifike, krijohet rreziku që deklarata të interpretohet si presion politik ose si një mesazh i përgjithshëm ndaj sistemit të drejtësisë.

Në të dyja rastet, pasojat për besimin publik janë të konsiderueshme.

Kadastra mbetet një nga institucionet më të ndjeshme

Kadastra është një nga institucionet ku përplasen interesat më të mëdha ekonomike dhe pronësore.

Aty vendosen çështje që lidhen me pronësinë e tokës, zhvillimin urban, ndërtimet dhe pasuritë me vlera të konsiderueshme.

Hetimet e fundit në Dibër, ku u vendosën 14 masa sigurie për një skemë të dyshuar të tjetërsimit të pronave, treguan edhe një herë se manipulimi i dokumentacionit pronësor mund të prodhojë pasoja të mëdha ekonomike dhe ligjore.

Për këtë arsye, hetimet mbi Kadastrën duhet të zhvillohen pa asnjë pengesë, por njëkohësisht çdo dyshim për abuzim me kompetencat hetimore duhet të verifikohet me të njëjtin standard.

Barra e provës mbetet mbi autorin e akuzës

Deklarata e Xhafajt nuk është bërë nga një analist apo komentator politik, por nga një funksionar publik me përgjegjësi institucionale.

Për këtë arsye, nëse ai disponon informacion mbi veprime të paligjshme të prokurorëve, pritet që këto të dhëna të referohen pranë organeve kompetente përmes kallëzimeve ose informacionit zyrtar.

Nëse për arsye të sekretit hetimor nuk mund të bëhen publike detajet, mbetet e rëndësishme të konfirmohet të paktën se informacioni është depozituar pranë institucioneve përgjegjëse.

Në të kundërt, deklarata rrezikon të mbetet një akuzë me ndikim të madh publik, por pa pasoja konkrete në aspektin ligjor.

Roli i institucioneve të mbikëqyrjes

Pas një deklarate të tillë, edhe institucionet përgjegjëse për mbikëqyrjen e sistemit të drejtësisë pritet të vlerësojnë nëse ekzistojnë indicie që kërkojnë verifikim.

Çdo proces duhet të zhvillohet mbi bazën e ligjit dhe provave, duke garantuar njëkohësisht pavarësinë e prokurorëve dhe përgjegjësinë e tyre përballë çdo dyshimi të arsyeshëm.

Në një shtet të së drejtës, pavarësia e prokurorit nuk nënkupton mungesë kontrolli, ashtu si edhe kontrolli institucional nuk duhet të shndërrohet në instrument presioni politik.

Në fund, çështja nuk lidhet vetëm me pyetjen se kujt i shërbejnë prokurorët, por edhe me aftësinë e institucioneve për të dalluar një rast të mundshëm korrupsioni nga një akuzë e pabazuar.

Nëse ekzistojnë prova, ato duhet të ndiqen nga procedurat ligjore. Nëse jo, sqarimi publik bëhet po aq i domosdoshëm.

Sepse besimi te drejtësia nuk ndërtohet mbi aludime, por mbi fakte.