Skandal në zemër të AKSHI-t: Tenderi 15 milionë euro për laboratorët SMART, një garë e qepur me porosi

Një tender publik prej 15.2 milionë eurosh për laboratorët SMART në shkollat 9-vjeçare ka ndezur alarmin për korrupsion në Agjencinë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit (AKSHI), të drejtuar nga Mirlinda Karçanaj. Ngjarja ka marrë përmasat e një skandali të paprecedentë, pasi kriteret e kualifikimit u ndryshuan dy herë brenda të njëjtës ditë — pikërisht në datën kur do të hapeshin ofertat. Ky manovrim procedural dyshohet se ka pasur vetëm një qëllim: të mbyllte garën për kompanitë që nuk ishin të parapërgatitura dhe ta drejtonte fituesin drejt një subjekti të paracaktuar.

Tenderi me çmim të fryrë

Procedura e prokurimit u shpall më 24 korrik 2023 dhe kishte si objekt ngritjen e laboratorëve SMART në 216 shkolla të vendit. Fondi limit: 1 miliardë e 669 milionë lekë (15.2 milionë euro). Çdo klasë do të pajisej me 14-19 laptopë dhe infrastrukturën përkatëse, duke rezultuar në një kosto rreth 80 mijë euro për klasë shumë më e lartë se çmimet reale të tregut.

Hapja e ofertave ishte planifikuar më 24 gusht, por në këtë datë ndodhi një zhvillim i pazakontë: AKSHI depozitoi dy shtojca ndryshimi kriteresh.

Shtojca e parë: kërkonte që punonjësit e të gjitha kompanive pjesëmarrëse të kishin certifikatë sigurie CSP, e lëshuar nga Autoriteti Kombëtar për Sigurinë e Informacionit të Klasifikuar.
Shtojca e dytë (po atë ditë): e modifikoi kërkesën, duke e kufizuar certifikatën vetëm për punonjësit që do të aksesonin qendrën e të dhënave qeveritare (datacenter).

Afati u shty për më 6 shtator, por kjo ishte formale: pajisja me certifikatë sigurie zgjat disa muaj, duke përjashtuar automatikisht çdo kompani që nuk e kishte më parë. Kompanitë e huaja u eleminuan praktikisht nga gara. Ky ndryshim i dyfishtë në minutën e fundit ngre dyshime serioze se kriteret janë diktuar nga interesa private jashtë zyrave të shtetit.

Fituesi dhe garuesit

Në garë morën pjesë:

“Sineteza” + “Fredi Elektronik” – ofertë: 229 milionë lekë (1.9 milionë euro)
“PC Store” – ofertë: 262 milionë lekë (2.1 milionë euro)
“Albascan” – shpallet fituese me ofertë më të lartë se ajo më e ulëta, edhe pse deri në vitin 2017 kishte një xhiro të papërfillshme në treg.

Praktika e shpalljes fitues të një oferte më të shtrenjtë është një tjetër indikator tipik i tenderëve të paracaktuar.

SPAK në lojë

Burime të brendshme konfirmojnë se SPAK dhe BKH kanë nisur hetimet mbi tenderat e AKSHI-t. Janë sekuestruar kompjuterë, materiale provash dhe telefonat e disa punonjësve. Në fokus të verifikimit është edhe një tjetër procedurë e AKSHI-it, sistemi elektronik i burgjeve ku pas një ngjarjeje me armë brenda një institucioni penitenciar, u zbulua se kamerat nuk funksiononin prej muajsh, megjithëse pagesat ndaj kompanisë private kryheshin rregullisht.

Një institucion me historik skandalesh

AKSHI ka qenë shpesh në qendër të akuzave për korrupsion dhe keqpërdorim të fondeve. Skandalet përfshijnë:

Cënimin e të dhënave personale të qytetarëve shqiptarë.
Dyshime për përdorimin e këtyre të dhënave për qëllime politike.
Tendera të dyshimtë me fitues të paracaktuar.

Tenderi i laboratorëve SMART është vetëm një kapitull i ri në një dosje që po zgjerohet me shpejtësi, ndërsa përgjegjësia për ndryshimin e rregullave të lojës në ditën e garës kërkon shpjegim të menjëhershëm nga drejtuesit e AKSHI-t dhe autoritetet përgjegjëse.