Shqetësime për varësinë nga droga të ushtarëve rusë të kthyer nga lufta në Ukrainë

Një doktor i specializuar për varësinë nga drogat në rajonin e Rostovit të Rusisë ka shprehur shqetësimin e tij për mungesën e trajtimit të çrregullimit të stresit post-traumatik (PTSD) në ushtarët që janë pjesë e konfliktit në Ukrainë. Sipas tij, pasi ushtarët përjetojnë tmerrin e luftës, shumica prej tyre përpiqen t’i largojnë ato mendime me alkool dhe drogë. Statistikat tregojnë se varësia ndaj amfetaminave sintetike, si mefedroni, është në rritje në Rusi. Analistët sugjerojnë se një arsye pse rastet e drogës janë në rritje në ushtri është mungesa e kontrolleve të rregullta për varësi nga drogat në ushtarët e rekrutuar. Në zonën e Donjeck në Ukrainë, ku trupat ruse qëndrojnë për një kohë të gjatë, ka një treg droge të zhvilluar. Rastet e drogës në ushtri janë rritur në gjykatat ushtarake, por ka pasur raste kur gjykatat kanë marrë parasysh përvojën luftarake dhe dekoratat lufte në vendimmarrjen e dënimit. Varësia nga drogat në ushtarët rusë ka shqetësuar shumë familje, me disa raste të mbytjeve nga droga pas kthimit nga fronti. Historikisht, varësia nga drogat tek ushtarët ka qenë një problem i përgjithshëm, siç tregojnë raste nga lufta në Vietnam dhe Afganistani.

Ushtari me kontratë, Aleksei Sokologorsky, u shpall fajtor në prill nga gjykata ushtarake në Pyatigorsk, në rrethin e Stavropolit, për blerjen e dy gramë substance mefedron në Kamensk-Shakhtinsky, një qytet afër kufirit me Ukrainën. Gjykata e dënoi Sokologorsky me tre vjet e gjysmë me lirim me kusht, pavarësisht faktit se një dënim për posedim “në shkallë të gjerë” zakonisht kërkon burgim prej tre deri në dhjetë vjet. Kjo u bë pasi mori parasysh një dekoratë ushtarake të fituar gjatë luftimeve në Ukrainë.

Eduard Moiseyev, një tjetër ushtar me kontratë, u shpall fajtor në mars nga një gjykatë ushtarake në Rostov-on-Don, kryeqyteti i rajonit, për blerjen e mefedronit. Pavarësisht nga dosja jo e mirë ushtarake e Moisejevit, gjykata mori parasysh kohën e kaluar duke shërbyer në Ukrainë dhe i dha atij dënimin minimal prej 220 eurosh.

Aslan Dotdayev, gjithashtu ushtar, u gjobit me 330 euro në po të njëjtin muaj nga një gjykatë e Rostovit për posedim të marihuanës. Të dhënat tregojnë se iu gjet droga pasi u arrestua nga policia ushtarake në gjendje të dehur. Gjykata fshehu vendndodhjen e ndalimit të tij, gjë që ekspertët ligjorë pohojnë se është një tregues se krimi ka ndodhur në një zonë të pushtuar të Ukrainës.

Vadim Bai u dënua me gati tre vjet burgim në maj nga gjykata e Krasnodarit, pasi e shpalli atë fajtor për mosbindje ndaj urdhrave gjatë “një kohe mobilizimi dhe aksioni ushtarak”. Ai me sa duket refuzoi të transferohej në një zonë luftimi duke thënë se kishte varësi nga droga. Terapia e tij për varësinë u zhvillua midis dhjetorit 2022 dhe janarit 2023, sipas dëshmisë së dhënë në gjykatë nga të afërmit e tij.

Sipas librit të vitit 2016 ‘Duke gjuajtur lart: Një histori e drogës dhe luftës’, nga historiani polak Lukasz Kamienski, çështja e varësisë nga droga tek ushtarët është një histori e gjatë. Sipas Kamienskit, një studim i Pentagonit i vitit 1973 zbuloi se deri në 15 për qind e anëtarëve të shërbimit amerikan që u kthyen nga Vietnami ishin të varur nga heroina. Një përqindje shumë më e lartë ishin duke abuzuar me amfetamina si Benzedrine.

Në librin e tij, Kamienski argumenton se abuzimi me amfetaminën mund të ketë qenë një faktor kontribuues në disa nga mizoritë e kryera nga ushtarët amerikanë ndaj civilëve vietnamezë. “Për ushtarët, një vetë-mjekim i tillë është shpesh mënyra e vetme për të reduktuar barrën psikologjike të luftimit dhe tmerret e luftës”, tha ai. Sipas Kamienskit, shumë ushtarë sovjetikë që ishin vendosur në Afganistan në vitet ’80, u bënë të varur nga heroina. Ka pasur raste kur zyrtarët kanë shitur armatim për drogë. Kam parë që shumë nga djemtë që janë kthyer, kanë ndryshuar shumë”.

Për të vazhduar “zakonin” e tyre edhe për pak kohë, “Ushtarët e kthyer zakonisht sillnin në shtëpi me vete hashash, heroinë ose opium… Shtimi i të varurve nga ushtarët ngriti çështjet e tjera përcjellësi në shoqërinë sovjetike. Kthimi i ushtarëve çoi në intensifikimin e kontrabandës së drogës nga Afganistani dhe Pakistani në Bashkimin Sovjetik”, shtoi ai. Në prill, Insider, një media hulumtuese e fokusuar në Rusi, shqyrtoi komentet e bëra nga familjet e ushtarëve në grupet e private të bisedave në disa platforma të mediave sociale. Një person tha: “Kam parë që shumë nga djemtë që janë kthyer, kanë ndryshuar shumë. Në fillim të marsit u kthye djali i një të afërmi. Ai tashmë ka vdekur nga mbidoza”./Rel