Si dështoi rivlerësimi i pronave për të ulur çmimin e apartamenteve

Rivlerësimi i pasurive të paluajtshme po vijon në Shqipëri, por rezultatet deri tani nuk duket se kanë përmbushur pritshmëritë e fillimit. Pavarësisht lehtësimit fiskal për pronarët, çmimet e apartamenteve nuk kanë pësuar uljen e shpresuar, ndërsa koha e nevojshme për të shitur një banesë është zgjatur.

Procesi synonte të nxiste më shumë transaksione në tregun e pasurive të paluajtshme, duke u dhënë mundësi pronarëve të përditësonin vlerën e pronave me një barrë tatimore më të ulët se ajo që do të paguanin në rastin e një shitjeje të zakonshme. Përpara këtij procesi, shumë prej tyre hezitonin të nxirrnin pronat në treg, për shkak të tatimit prej 15% mbi diferencën mes vlerës fillestare dhe asaj të shitjes.

Rritja e ndjeshme e çmimeve të banesave gjatë viteve të fundit e kishte bërë këtë diferencë edhe më të madhe. Për këtë arsye, rivlerësimi shihej si një mundësi për të zhbllokuar një pjesë të ofertës dhe për të nxitur lëvizjen e tregut.

Megjithatë, të dhënat e muajve të fundit tregojnë se efekti i pritshëm në çmime dhe në shitjen e apartamenteve nuk është materializuar deri tani.

Apartamentet shtrenjtohen, pavarësisht rivlerësimit

Gjatë gjashtëmujorit të parë të vitit 2026, çmimet e banesave në Shqipëri rezultojnë rreth 10% më të larta krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë. Në Tiranë, rritja llogaritet në rreth 9%.

Edhe pse ritmi i shtrenjtimit është ngadalësuar dhe tregu po shfaq shenja stabilizimi, çmimet vijojnë të qëndrojnë në nivele më të larta se një vit më parë.

Kjo ecuri tregon se rivlerësimi nuk ka sjellë deri tani uljen e drejtpërdrejtë të çmimeve që pritej nga një pjesë e tregut. Lehtësimi i barrës fiskale për pronarët nuk është përkthyer automatikisht në apartamente më të lira për blerësit.

Një nga pritshmëritë ishte që përfshirja e më shumë pronave në treg të shtonte ofertën dhe të ushtronte presion mbi çmimet. Por shifrat e deritanishme nuk tregojnë se ky efekt ka qenë i mjaftueshëm për të përmbysur prirjen rritëse të viteve të fundit.

Shitja e një banese kërkon më shumë kohë

Ngadalësimi i tregut duket edhe në kohën që u duhet pronarëve për të shitur një apartament.

Sipas të dhënave të Bankës së Shqipërisë, koha mesatare e shitjes së një banese në Tiranë është zgjatur në 9.7 muaj, nga 8.1 muaj më parë. Në shkallë vendi, ky tregues është rritur në 9.9 muaj, krahasuar me 9.1 muaj në periudhën e mëparshme.

Këto shifra tregojnë se shitja e një prone po kërkon më shumë kohë, pavarësisht vijimit të rritjes së çmimeve. Për pronarët, kjo nënkupton pritje më të gjatë për të realizuar një transaksion, ndërsa për blerësit tregu vijon të karakterizohet nga çmime të larta.

Zgjatja e kohës së shitjes, e kombinuar me ritmin më të ngadaltë të rivlerësimit, ngre pikëpyetje mbi ndikimin që procesi do të ketë në muajt e mbetur të vitit.

Kursimi tatimor arrin 156 milionë euro, por ritmi bie

Të dhënat e administratës tatimore tregojnë se nga marsi deri në shtator, kursimi i përllogaritur për qytetarët dhe bizneset nga rivlerësimi ka arritur në 156 milionë euro.

Megjithatë, shpërndarja e këtij përfitimi gjatë muajve tregon një ngadalësim të dukshëm të ritmit.

Gjatë periudhës mars-qershor u krijuan 104.3 milionë euro kursime, ndërsa korriku, gushti dhe shtatori shtuan së bashku edhe 51.7 milionë euro.

Mesatarja mujore e kursimit ra nga 26.1 milionë euro në katër muajt e parë të procesit, në 17.2 milionë euro gjatë tre muajve pasues. Kjo përfaqëson një rënie prej rreth 34% të ritmit mesatar mujor.

Shifrat tregojnë se përfitimi financiar nga rivlerësimi vijon të jetë i konsiderueshëm, por interesimi nuk po ruan të njëjtën ecuri si në muajt e parë. Kjo mund të ndikojë në numrin e pronarëve që do të vendosin të aplikojnë deri në përfundimin e afatit.

Afati përfundimtar është 31 dhjetori 2026

Pronarët kanë kohë deri më 31 dhjetor 2026 për të aplikuar për rivlerësimin e pasurive të paluajtshme. Deri atëherë, mbetet për t’u parë nëse procesi do të rifitojë ritmin fillestar apo do të vijojë me ecurinë më të ngadaltë të muajve të fundit.

Deri në shtator, kursimi tatimor prej 156 milionë eurosh dëshmon se rivlerësimi ka krijuar përfitime financiare për pronarët që kanë marrë pjesë. Por rritja e çmimeve të banesave dhe zgjatja e kohës së shitjes tregojnë se ky përfitim nuk është shoqëruar deri tani me ndryshimin e pritshëm të tregut.

Me çmimet ende në rritje dhe me më shumë kohë të nevojshme për të realizuar shitjet, efekti përfundimtar i rivlerësimit do të varet nga ecuria e aplikimeve dhe reagimi i tregut deri në mbylljen e vitit.