Vendi ynë po mbytet me ilaçe të paanalizuara

Nga redaksia Publik.al/ Tiranë, 8 tetor 2025

Një raport voluminoz i Kontrollit të Lartë të Shtetit (KLSH) zbardh një skemë të rrezikshme neglizhence institucionale: prej vitesh, Agjencia Kombëtare e Barnave dhe Pajisjeve Mjekësore (AKBPM) nuk ka bërë kontrollin laboratorik të detyrueshëm për shumë barna onkologjike që futen e qarkullojnë në tregun shqiptar. Në disa vite, numri i analizave ka qenë zero. 

Çfarë gjeti KLSH (thelbësoret)

• Zero analiza për barnat antitumorale në 2021, 2023 dhe 2024; përjashtim 2022 me 8 analiza dhe janar–mars 2025 me 8 mostra, prej të cilave vetëm 1 për përdorim spitalor. Këto shifra dokumentohen në tabelat zyrtare të raportit.  

• Pa afate, pa protokoll, pa metodologji kampionimi. Laboratori i Kontrollit nuk ka afate zyrtare për analizat, mungojnë procedurat standarde të punës dhe përcaktimi i përgjegjësive teknike.  
• Import me “autorizim ministror” pa kontroll laboratorik. Një pjesë e konsiderueshme e barnave hyjnë në treg me autorizim nga Ministria, pa u shoqëruar me verifikim laboratorik të përbërjes/cilësisë.  

• Mision i braktisur. Vetë raporti thekson se Laboratori i Kontrollit ka për detyrë të garantojë që barnat në treg të jenë “të sigurta, cilësore dhe efikase”—një detyrë që në praktikë nuk po përmbushet.  

Pse është kjo situatë e rëndë

Barnat onkologjike janë terapi me interval të ngushtë sigurie: cilësia, doza dhe pastërtia duhen provuar laboratorikisht. Kur analiza nuk bëhet, rreziku kalon direkt te pacienti: trajtime joefektive, efekte të rënda anësore, humbje kohe jetike dhe shpenzim publik për barna me cilësi të dyshimtë.

Si duket zinxhiri i dobët i kontrollit

• AKBPM: përgjegjëse për regjistrim, autorizim dhe kontroll cilësie; Laboratori i Kontrollit është “zemra” teknike e këtij misioni.  
• Praktika reale: mungesë analizash, mungesë protokollesh, mungesë metodologjie; në disa raste, hyrje në treg me autorizime pa testim.  

Kronologjia e ftohtë e shifrave (onkologjikët)

• 2021: 0 analiza
• 2022: 8 analiza (sunitinib/pazopanib)
• 2023: 0 analiza (vetëm 8 mostra të përgjithshme të raportuara si numër total; për spitalore 4 në 2022, 0 në 2023)
• 2024: 0 analiza
• Janar–mars 2025: 8 mostra; 1 certifikatë për përdorim spitalor
  (Të gjitha sipas tabelave 2.3.31 dhe 2.3.32 të raportit).  

Pasojat e sistemit “pa sy”

• Pacientët onkologjikë: ekspozohen ndaj barnave të pa verifikuara, me rrezik për efektshmëri të ulët ose toksicitet.
• Spitalet: menaxhim stokesh i çorganizuar, rrezik për barna jashtë standardit dhe ndërprerje trajtimesh.
• Buxheti publik: paguan për barna të cilat nuk provohen me analizë të pavarur brenda vendit.

Çfarë kërkon Publik.al sot (5 kërkesa publike urgjente)

1. Transparencë e plotë: Publikimi mujor i listës së mostrave të marra, metodave analitike, rezultateve dhe masave korrigjuese.
2. Rindërtim i Laboratorit të Kontrollit: personel i plotë, pajisje, SOP të miratuara dhe të zbatueshme, afate të detyrueshme për çdo analizë.  
3. Ndalimi i futjes në treg pa analizë: çdo autorizim importi për barna onkologjike të jetë i vlefshëm vetëm pas një certifikate analize të lëshuar nga laborator i akredituar (ISO/IEC 17025). (Raporti shënon akreditim DPA në 2025; ky status duhet të përdoret, jo vetëm të shkruhet në letër.)  
4. Audit i ri tematik çdo 6–12 muaj: verifikim i zbatimit të rekomandimeve të KLSH, me publikim raporti ndërmjetës.
5. Ndjekje disiplinore/penale: për çdo neglizhencë të dokumentuar që vë në rrezik jetën e pacientëve.

Çfarë thotë Agjencia?

Në faqen zyrtare, AKBPM publikon regjistra dhe njoftime rregullatore, por raporti i KLSH dokumenton boshllëkun mes “asaj që thuhet” dhe asaj që bëhet: analiza të pakta ose zero, mungesë protokollesh dhe autorizime pa testim. 

Dokumenti bazë (burimi kryesor)

Ky investigim mbështetet në raportin tematik të KLSH për disponibilitetin e barnave onkologjike dhe rolin e AKBPM/QSUNT/FSDKSH (169 faqe), ku gjenden tabelat dhe konkluzionet e cituara më sipër. 

Shëndetësia nuk matet me spotet, por me analizat që shpëtojnë jetë. Nëse shteti nuk teston barnat që i jep pacientit me kancer, atëherë kush mban përgjegjësi kur terapia dështon? Publik.al do të ndjekë zbatimin e rekomandimeve, emër për emër dhe procedurë për procedurë.