Vëllai në dosjen e Antimafias, motra në krye të SHISH! Kush e kaloi Vlorën në filtrat e sigurisë?

Emërimi i Vlora Hysenit në krye të Shërbimit Informativ të Shtetit në prill të vitit 2023 po rikthehet në qendër të vëmendjes për shkak të të dhënave që lidhen me të kaluarën e vëllait të saj, Izet Hyseni, i njohur edhe me emrin Izet Dingler. Emri i këtij të fundit ishte publikuar që në shtator 2020 nga mediat italiane, si një prej 237 personave të përfshirë në hetimet e Antimafias së Catanzaros për trafik ndërkombëtar të lëndëve narkotike, në kuadër të operacionit “Karaburun”.

Fakti që kjo çështje ishte bërë publike rreth tre vite përpara se Vlora Hyseni të merrte drejtimin e institucionit më të rëndësishëm të inteligjencës në Shqipëri ngre pikëpyetje mbi procesin e verifikimit të figurës së saj. Çfarë informacioni dispononin institucionet shqiptare për lidhjet familjare të kandidates për drejtuese të SHISH-it dhe a u morën në konsideratë të dhënat e publikuara në Itali për vëllain e saj?

Këto pikëpyetje marrin një rëndësi të shtuar pas zhvillimeve të fundit në Prokurorinë e Posaçme, ku Izet Hyseni është përfshirë në verifikime që lidhen me dosjen e AKSHI-t dhe një transfertë financiare prej 450 mijë eurosh.

Sipas informacioneve të bëra publike, SPAK po heton një tentativë transferimi të kësaj shume nga kompania “Fortis Beton”, e lidhur me Orest Sotën, drejt shoqërisë gjermane “Erd & Tiefbau Dingler GmbH”, e administruar nga Izet Hyseni. Transaksioni është iniciuar më 26 shkurt 2024, por është anuluar një ditë më pas.

Në kuadër të hetimeve, Prokuroria e Posaçme ka dërguar letërporosi në Gjermani dhe Kosovë, me qëllim verifikimin e pasurive, llogarive bankare dhe marrëdhënieve financiare të Izet Hysenit dhe familjarëve të tij.

Nga hetimet në Itali te emërimi i motrës në krye të inteligjencës shqiptare

Kur emri i Izet Dinglerit u shfaq në publikimet e mediave italiane në shtator 2020, motra e tij, Vlora Hyseni, mbante postin e zëvendësdrejtoreshës së Agjencisë së Kosovës për Inteligjencë (AKI).

Në qershor të vitit 2021, ajo u largua nga kjo detyrë me vendim të presidentes së atëhershme Vjosa Osmani dhe kryeministrit Albin Kurti. Shkaqet konkrete të këtij vendimi nuk u bënë publike.

Pas largimit nga institucioni i inteligjencës në Kosovë, Hyseni u angazhua si këshilltare e kryeministrit Edi Rama. Më 3 prill 2023, ajo u dekretua nga presidenti Bajram Begaj në detyrën e drejtoreshës së Shërbimit Informativ të Shtetit, pas propozimit të kreut të qeverisë.

Kështu, ndërsa emri i vëllait të saj ishte përmendur prej vitesh në një dosje të Antimafias italiane, Vlora Hyseni mori drejtimin e institucionit që ka përgjegjësinë për mbledhjen dhe analizimin e informacionit të inteligjencës në interes të sigurisë kombëtare.

Kjo kronologji nuk përbën në vetvete provë për ndonjë shkelje nga ana e ish-drejtoreshës së SHISH-it. Megjithatë, ajo ngre një çështje thelbësore: në çfarë kushtesh u krye verifikimi i saj dhe nëse informacionet për familjarët u përfshinë në vlerësimin e rrezikut të sigurisë?

Çfarë parashikon ligji për filtrat e sigurisë?

Kuadri ligjor shqiptar përcakton kritere të posaçme për personat që kanë akses në informacionin e klasifikuar. Ligji nr. 10/2023, “Për informacionin e klasifikuar”, parashikon procedura për vlerësimin e besueshmërisë dhe identifikimin e rrethanave që mund të përbëjnë rrezik për sigurinë.

Nenet 27 dhe 30 trajtojnë elementet që lidhen me besueshmërinë e personave dhe cenueshmërinë e mundshme ndaj presioneve, ndikimit apo shantazhit. Ndërkohë, neni 32 përcakton mekanizmat e shkëmbimit të informacionit me autoritetet homologe të vendeve të tjera.

Një tjetër element që kërkon sqarim lidhet me nenin 28, ku përcaktohen funksionarët që përjashtohen nga procedurat e verifikimit të sigurisë. Drejtori i Shërbimit Informativ të Shtetit nuk përfshihet në këtë kategori, çka e bën edhe më të rëndësishme transparencën mbi mënyrën se si është zbatuar procesi në rastin e Vlora Hysenit.

Natyrisht, përfshirja e një familjari në një hetim penal nuk nënkupton automatikisht se personi tjetër duhet të përjashtohet nga një funksion publik. Por lidhjet familjare dhe informacionet që mund të krijojnë cenueshmëri ndaj presioneve janë elemente që, sipas natyrës së tyre, mund të kenë rëndësi në një vlerësim të sigurisë.

Deri më tani, mbetet pa një përgjigje publike nëse dosja italiane ku përmendej Izet Dingler është administruar nga institucionet shqiptare dhe nëse është marrë në konsideratë përpara emërimit të motrës së tij në krye të SHISH-it.

Pesë institucione, pesë përgjigje që mungojnë

Përtej zhvillimeve të fundit në SPAK, çështja kërkon sqarime mbi përgjegjësinë institucionale dhe mënyrën se si janë zbatuar procedurat e kontrollit të sigurisë për një nga postet më të rëndësishme shtetërore.

1. AKSIK – Autoriteti Kombëtar për Sigurinë e Informacionit të Klasifikuar: A iu nënshtrua Vlora Hyseni procedurave të verifikimit të sigurisë përpara marrjes së detyrës në SHISH? A u shqyrtuan edhe informacionet që lidheshin me familjarët e saj dhe dosjen e publikuar nga autoritetet italiane?

2. Presidenti Bajram Begaj: A kishte në dispozicion një raport mbi vlerësimin e sigurisë dhe besueshmërisë së Vlora Hysenit përpara se të dekretonte emërimin e saj në krye të SHISH-it? Çfarë informacioni iu paraqit në këtë proces?

3. Kryeministri Edi Rama: Përpara se ta propozonte Vlora Hysenin për drejtimin e SHISH-it, a kërkoi informacion nga institucionet homologe në Kosovë dhe Itali? A ishte Kryeministria në dijeni të publikimeve italiane të vitit 2020, ku përmendej emri i Izet Dinglerit?

4. Agjencia e Kosovës për Inteligjencë (AKI): A dispononte institucioni informacione mbi hetimin e autoriteteve italiane ndaj Izet Dinglerit gjatë kohës kur Vlora Hyseni mbante funksionin e zëvendësdrejtoreshës? A u komunikuan të dhëna të tilla me institucionet shqiptare?

5. SPAK: A po verifikohet nëse institucionet përgjegjëse për sigurinë kombëtare kishin dijeni për të dhënat e publikuara në Itali për Izet Hysenin përpara emërimit të motrës së tij në krye të SHISH-it? A janë shqyrtuar procedurat e ndjekura gjatë vlerësimit të saj?

Një dosje e publikuar në 2020 dhe një emërim në 2023

Kronologjia e ngjarjeve është e qartë: në shtator 2020, emri i Izet Dinglerit u publikua në kuadër të hetimeve të Antimafias italiane. Në qershor 2021, Vlora Hyseni u largua nga posti drejtues në inteligjencën e Kosovës. Në prill 2023, ajo mori drejtimin e SHISH-it, me propozimin e Edi Ramës dhe dekretin e Bajram Begajt.

Ndërkohë, në vitin 2024, një transfertë e tentuar prej 450 mijë eurosh drejt kompanisë gjermane të administruar nga Izet Hyseni u bë pjesë e verifikimeve të SPAK-ut në kuadër të dosjes së AKSHI-t.

Ajo që ende mungon është një shpjegim institucional për mënyrën se si janë kryer kontrollet e sigurisë përpara emërimit të Vlora Hysenit. Nuk ka të dhëna publike që të sqarojnë nëse informacioni për vëllain e saj ishte pjesë e dosjes së verifikimit, nëse u kërkuan të dhëna nga autoritetet e huaja apo nëse u identifikua ndonjë rrezik i mundshëm.

Pyetja nuk është nëse përgjegjësia penale e një familjari duhet t’i atribuohet automatikisht një drejtuesi institucioni. Çështja është nëse shteti shqiptar i zbatoi të gjitha filtrat e sigurisë përpara se t’i besonte drejtimin e shërbimit inteligjent një personi që do të kishte akses në informacionet më të ndjeshme të vendit.

Kush e verifikoi Vlora Hysenin dhe çfarë informacioni kishte në tryezë përpara emërimit të saj? Kjo është përgjigjja që institucionet përgjegjëse duhet të japin.