350 jahte dhe kazino në Sazan

Një projekt gjigant turistik me vlerë miliarda dollarë pritet të transformojë një nga zonat më të ndjeshme dhe njëkohësisht më të bukura të bregdetit shqiptar, duke vendosur Shqipërinë në qendër të vëmendjes ndërkombëtare. Në fokus është ishulli i Sazanit dhe një zonë ligatinore përballë tij, ku parashikohet ndërtimi i një resorti ultra-luksoz me përmasa kolosale.

Historia e këtij investimi nis në mënyrë krejt spontane. Gjatë vitit 2021, Ivanka Trump dhe bashkëshorti i saj Jared Kushner ndodheshin me pushime në Korfuz, të ftuar nga bankieri britanik Lord Rothschild. Gjatë një udhëtimi me jaht drejt brigjeve shqiptare, ata u ndalën rastësisht në Sazan. Një not drejt bregut dhe një shëtitje e thjeshtë në ishull mjaftuan për t’i mahnitur plotësisht me natyrën e paprekur dhe potencialin e zonës.

Ky moment u shndërrua në pikënisjen e një projekti ambicioz që sot llogaritet të arrijë vlerën e rreth 5 miliardë dollarëve. Sipas dokumenteve të planifikimit, kompleksi do të përfshijë një marinë të madhe me kapacitet për qindra superjahte, ambiente për evente dhe koncerte, kazino, qendër hipizmi, klub jahtesh, park ujor dhe hapësira të gjelbra të stilit “kopshte lagunore” që shtrihen në një sipërfaqe të konsiderueshme.

Projekti nuk kufizohet vetëm në ishull. Në pjesën kontinentale përballë Sazanit parashikohet zhvillimi i një zone të gjerë rezidenciale dhe turistike, ku do të ndërtohen qindra vila, apartamente dhe dhoma hoteli, si edhe struktura argëtimi, fusha golfi, qendra mirëqenieje, restorante dhe dyqane. Një rrugë private dhe akses për avionë privatë dhe helikopterë janë gjithashtu pjesë e planit.

Fillimisht, ideja ishte prezantuar si një projekt me karakter kërkimor dhe shkencor, i fokusuar tek historia dhe trashëgimia e ishullit, i cili për dekada ka qenë zonë ushtarake dhe ende mban gjurmë të forta të së kaluarës. Megjithatë, planet evoluan drejt një zhvillimi tërësisht turistik dhe luksoz.

Në proces janë përfshirë edhe investitorë dhe zhvillues ndërkombëtarë të pasurive të paluajtshme, të cilët fillimisht morën rol si kontraktorë dhe më pas si partnerë të plotë. Megjithatë, vetë investitorët kanë bërë të ditur se jo çdo element i parashikuar në dokumentet fillestare do të realizohet dhe se projekti mbetet ende në fazë vlerësimi dhe rishikimi.

Përmasat e zhvillimit janë krahasuar me komplekse të mëdha ndërkombëtare, çka ka nxitur reagime të forta në vend. Në Shqipëri janë zhvilluar protesta të shumta, ku mijëra qytetarë kanë kundërshtuar projektin për shkak të ndikimit të mundshëm në mjedis dhe transparencës së procesit.

Zona ku planifikohet ndërtimi konsiderohet një nga ekosistemet më të rëndësishme në rajon. Ajo shërben si habitat për specie të rralla dhe të rrezikuara, përfshirë fokën mesdhetare, breshkat detare dhe një numër të madh shpendësh. Ndryshimet ligjore të bëra në vitet e fundit, që lehtësojnë ndërtimet në zona të mbrojtura, kanë shtuar më tej debatet publike.

Paralelisht, autoritetet shqiptare po zhvillojnë hetime për çështje të lidhura me pronësinë e tokës dhe dyshime për aktivitete të paligjshme financiare në të kaluarën. Një pjesë e fondeve të përdorura për blerjen e tokës është ngrirë, ndërsa proceset ligjore janë ende në zhvillim. Megjithatë, investitorët kanë deklaruar se nuk janë subjekt i hetimeve dhe se janë të gatshëm të bashkëpunojnë me çdo procedurë ligjore.

Aktualisht, puna për projektin është pezulluar përkohësisht në pritje të një studimi të thelluar mjedisor. Ndërkohë, mbetet e paqartë forma përfundimtare që do të marrë zhvillimi, si edhe nëse ai do të realizohet plotësisht.

Debati mbetet i hapur: nga njëra anë qëndron potenciali për zhvillim ekonomik dhe turizëm elitar, ndërsa nga ana tjetër shqetësimet për ruajtjen e një prej pasurive më të rëndësishme natyrore të Shqipërisë. E ardhmja e këtij projekti pritet të përcaktohet jo vetëm nga investitorët dhe institucionet, por edhe nga reagimi dhe vullneti i publikut shqiptar.