Dosja që nxjerr ‘të palarat’ sheshit

Një dokumentacion zyrtar hedh dritë mbi vonesa të konsiderueshme në proceset e auditimit të Kontrollit të Lartë të Shtetit (KLSH), duke evidentuar tejkalime të afateve ligjore që në disa raste arrijnë deri në 240 ditë kalendarike.

Institucioni drejtohet nga Arben Shehu, i cili sipas legjislacionit për organizimin dhe funksionimin e KLSH-së mban përgjegjësinë për administrimin dhe ecurinë e procedurave të auditimit. Sipas materialeve të analizuara, projekt-raportet dhe raportet përfundimtare të auditimit janë dorëzuar me vonesa të gjata, duke ulur efektivitetin e kontrollit financiar mbi institucionet shtetërore.

Burime të njohura me dokumentacionin theksojnë se kur rekomandimet e auditimit dorëzohen pas disa muajsh, ato humbasin vlerën praktike dhe ndikimin mbi institucionet që duhet të korrigjojnë problematikat.

Çfarë parashikon kuadri ligjor

Sipas rregullores së procedurave të auditimit dhe standardeve ndërkombëtare INTOSAI, afatet për përfundimin e një auditimi janë të përcaktuara qartë:

• Projekt-raporti duhet të përgatitet brenda 15–22 ditëve pune

• Raporti përfundimtar duhet të dalë brenda 20–45 ditëve pune

• Kontrolli i cilësisë dhe vendimmarrja nuk duhet të zgjasin më shumë se 25 ditë

Këto afate synojnë që auditimi të jetë i shpejtë dhe efektiv, në mënyrë që rekomandimet të kenë ndikim real.

Çfarë tregojnë dokumentet

Sipas të dhënave të përfshira në dokumentacion, në praktikë afatet shpesh tejkalohen ndjeshëm. Materialet tregojnë se:

• vonesat arrijnë nga 3 deri në 10 muaj

• auditimet në terren zgjasin me vite

• raportet përfundimtare dorëzohen jashtë kohës së dobishme

• rekomandimet arrijnë kur problematikat janë tejkaluar ose konsumuar

Materialet theksojnë se kjo situatë bie ndesh me parimin e “timeliness”, një nga shtyllat themelore të auditimit profesional, që kërkon reagim në kohë dhe ndërhyrje efektive.

Raste konkrete me vonesa

Nga analizimi i tabelave zyrtare të përfshira në dokumentacion, identifikohen disa institucione ku raportet e auditimit janë vonuar për muaj të tërë:

• Agjencia Shtetërore e Kadastrës – rreth 9 muaj vonesë

• Autoriteti Portual Durrës – rreth 10 muaj

• Ministria e Brendshme – rreth 8 muaj

• RTSH – rreth 7 muaj

• Bashkia Himarë – rreth 6 muaj

• Ministria e Shëndetësisë – rreth 5 muaj

• Ministria e Bujqësisë – rreth 5 muaj

Në disa raste, tejkalimi i afateve ka shkuar deri në 8–10 muaj mbi limitin e parashikuar.

Pasojat e vonesave

Sipas analizës së materialeve të shqyrtuara, zvarritjet në auditime sjellin një sërë pasojash:

• dobësohet objektiviteti fillestar i auditimit

• rritet rreziku i ndërhyrjeve dhe presioneve

• evidencat humbasin peshën

• bie transparenca dhe llogaridhënia

• auditimi rrezikon të mbetet formal

Dokumentet theksojnë se në këto kushte evidenca e auditimit dobësohet, në vend që të forcohet.

Probleme në menaxhim dhe planifikim

Materialet evidentojnë edhe disa problematika në menaxhimin e proceseve:

• ndryshime të shpeshta në programet e auditimit

• shtyrje pa arsye objektive

• mungesë planifikimi profesional

• auditues të angazhuar paralelisht në 4 deri në 11 procese

Sipas ekspertëve, një situatë e tillë e bën praktikisht të pamundur respektimin e afateve të parashikuara dhe ul ndjeshëm efektivitetin e kontrollit financiar.

Pikëpyetje mbi funksionimin e institucionit

Dokumentacioni ngre pikëpyetje mbi mënyrën se si po funksionon aktualisht KLSH nën drejtimin e Arben Shehut dhe nëse roli i auditimit po arrin të ushtrojë realisht kontroll mbi administratën publike, apo rrezikon të mbetet një proces formal pa ndikim të drejtpërdrejtë në qeverisje./Maska.al