4.26 miliardë lekë për pastrimin, por Tirana vijon të mbytet nga mbeturinat

Miliarda lekë janë alokuar vit pas viti për pastrimin dhe menaxhimin e mbetjeve në Tiranë, por pamja që qytetarët përballen çdo ditë ngre pikëpyetje serioze mbi efektivitetin e shërbimit.

Nga rreth 2.7 miliardë lekë të planifikuara në vitin 2023, fondi për pastrimin dhe menaxhimin e mbetjeve është rritur në 4.26 miliardë lekë në vitin 2026. Megjithatë, në shumë zona të kryeqytetit vijojnë të shfaqen kosha të tejmbushur, mbetje pranë trotuareve dhe erë e rëndë.

Rritja e buxhetit nuk duket se është shoqëruar me një përmirësim proporcional të cilësisë së shërbimit. Përkundrazi, diferencimi i mbetjeve në burim, i premtuar prej vitesh, mbetet ende larg zbatimit në shkallën e deklaruar.

Që prej krijimit të Eco Tirana në vitin 2016, menaxhimi i mbetjeve është prezantuar si një hap drejt një modeli modern europian. Synimi ishte që qytetarët të ndanin mbetjet në kategori të ndryshme, të rritej riciklimi dhe të reduktohej ndotja.

Një dekadë më vonë, në pjesën më të madhe të Tiranës mbetjet vijojnë të mblidhen në të njëjtin sistem, ndërsa kazanët e tejmbushur mbeten një pamje e zakonshme.

Nga marsi 2024, Eco Tirana sh.a. kryen grumbullimin, transportimin dhe depozitimin e mbetjeve urbane në të gjithë territorin e kryeqytetit. Bashkia deklaron se për mbetjet e riciklueshme janë vendosur 110 kontenierë me kapacitet 3700 litra në zonën qendrore, të cilët zbrazen dy herë në ditë. Por mbetet pikëpyetja nëse ky kapacitet është i mjaftueshëm për volumin e mbetjeve që prodhon Tirana.

Më shumë para, më shumë tenderë, por jo domosdoshmërisht më shumë pastërti

Të dhënat buxhetore tregojnë rritje të ndjeshme të fondeve. Në vitin 2024 u planifikuan mbi 3.2 miliardë lekë, ndërsa në 2025 rreth 3.13 miliardë. Për vitin 2026 fondi është rritur në 4.26 miliardë lekë.

Krahas buxhetit, janë shtuar edhe procedurat për blerjen e mjeteve dhe pajisjeve. Një tender i hapur në korrik 2026 parashikon blerjen e 3 mijë kazanëve të rinj, me një fond limit prej 153 milionë lekësh.

Ekspertët ngrenë pikëpyetje nëse investimet në pajisje po shoqërohen me përmirësim real të logjistikës, frekuencës së mbledhjes dhe mirëmbajtjes. Pa një sistem të matshëm performance, rritja e shpenzimeve rrezikon të mos reflektohet në cilësinë e shërbimit që marrin qytetarët.

Në maj të këtij viti, Këshilli Bashkiak miratoi gjithashtu një shtesë prej rreth 818 milionë lekësh në vit për administrimin e mbetjeve, e argumentuar me zgjerimin e shërbimit dhe rritjen e kapaciteteve.

Ndërkohë, opozita ka ngritur akuza lidhur me tenderët e Eco Tirana-s dhe mënyrën e menaxhimit të fondeve, duke pretenduar se disa procedura janë zhvilluar me vetëm një pjesëmarrës. Këto janë pretendime politike dhe nuk përbëjnë, në vetvete, prova për shkelje ligjore.

Tirana prodhon afro 30% të mbetjeve urbane të vendit

Problemi bëhet edhe më i madh për shkak të volumit të mbetjeve që prodhon kryeqyteti.

Sipas të dhënave të raportuara për vitin 2024, Tirana gjeneroi rreth 257.829 tonë mbetje. Në vitin 2025, shifra u rrit në 288.583 tonë. Kjo do të thotë se kryeqyteti gjeneron afro 30% të mbetjeve urbane të të gjithë Shqipërisë.

Në këto kushte, ndarja e mbetjeve në burim dhe riciklimi nuk janë më thjesht objektiva të një strategjie mjedisore. Ato janë domosdoshmëri për një qytet që prodhon qindra mijëra tonë mbetje çdo vit.

Edhe në kuadër të negociatave me Bashkimin Europian, menaxhimi i mbetjeve mbetet një prej sfidave kryesore. Reforma e re synon të vendosë në qendër parandalimin, ripërdorimin dhe riciklimin, ndërsa depozitimi dhe incinerimi duhet të jenë alternativa të fundit.

Por problemi kryesor mbetet zbatimi.

Tirana sot përballet me një kontrast të fortë: fondet për pastrimin rriten, tenderët dhe pajisjet shtohen, por në rrugët e kryeqytetit vijojnë të shfaqen të njëjtat probleme.

Në fund, cilësia e një sistemi pastrimi nuk matet me miliardat e parashikuara në buxhet, numrin e tenderëve apo kazanët e rinj të blerë.

Matet me diçka shumë më të thjeshtë: sa e pastër është Tirana për qytetarin që paguan çdo muaj taksën e pastrimit.