Historia e trazuar mes Moskës dhe Kievit nga epoka perandorake deri në rënien e Bashkimit Sovjetik

Pushtimi rus i Ukrainës në shkurt 2022 risolli në qendër të vëmendjes marrëdhëniet midis dy kombeve. Arsyet pse ka një mosmarrëveshje mbi sovranitetin apo jo të Ukrainës është një çështje komplekse e rrënjosur në historinë e rajonit. 

Në epokën mesjetare, Ukraina nuk ekzistonte si një komb formal dhe sovran. Në vend të saj, Kievi shërbeu si kryeqyteti i shtetit rus Kyivan, i cili përfshinte pjesë të Ukrainës, Bjellorusisë dhe Rusisë së sotme. Si i tillë, qyteti ka një kontroll mbi imagjinatën kolektive përtej Ukrainës moderne, duke kontribuar pjesërisht në pushtimin e vitit 2022.

Në epokën e hershme moderne, popujt rusë të asaj që ne tani e njohim si Ukrainë u bashkuan me princat e mëdhenj të Moskës dhe më vonë carët e parë të Rusisë. Përfundimisht, kjo lidhje me Rusinë do ta çonte Ukrainën në një krizë gjatë shekullit të 20-të, pasi Lufta e Dytë Botërore dhe ngritja e Bashkimit Sovjetik patën një ndikim shkatërrues në Ukrainë dhe popullsinë e saj.

Ukraina shfaqet

Gjatë shekullit të 19-të, një identitet ukrainas filloi të shfaqej më qartësisht, i lidhur ngushtë me trashëgiminë kozake të rajonit. Në këtë fazë, rusët i konsideronin ukrainasit, si dhe bjellorusët, si etnikisht rusë, por të dy grupeve të ndryshme të cilëve iu referuan si ‘rusët e vegjël’. Në vitin 1804, lëvizja separatiste në rritje në Ukrainë bëri që Perandoria Ruse të ndalonte mësimin e gjuhës ukrainase në shkolla në një përpjekje për të zhdukur këtë ndjenjë në rritje.

Nga tetori 1853 deri në shkurt 1856, rajoni u trondit nga Lufta e Krimesë . Perandoria Ruse luftoi me një koalicion të Perandorisë Osmane, Francës dhe Mbretërisë së Bashkuar. Konflikti pa betejat e mëdha të Alma-s dhe Balaclavës përpara se të zgjidhej nga Rrethimi i Sevastopolit, një bazë detare jashtëzakonisht e rëndësishme në Detin e Zi.

Perandoria Ruse humbi dhe Traktati i Parisit, i nënshkruar më 30 mars 1856, e ndaloi Rusinë të vendoste forcat detare në Detin e Zi. Situata e krijuar bëri që Perandoria Ruse të ndërmerrte reforma të brendshme modernizimi, në një përpjekje për të mos mbetur pas fuqive të mëdha evropiane të kohës.

Në Ukrainë në vitin 1876, ndalimi i mësimit të gjuhës ukrainase i vendosur në 1804, u zgjerua edhe më tej duke ndaluar botimin ose importimin e librave, shfaqjeve dhe dhënien e leksioneve në gjuhën ukrainase.

Në vitin 1917, në prag të Revolucionit Rus , Ukraina ishte një komb pothuajse i pavarur, por së shpejti do të bëhej pjesë e Bashkimit të Republikave Socialiste Sovjetike. Bashkimi Sovjetik, do të ishte më pas një forcë dominuese në politikën botërore për pjesën më të madhe të shekullit të 20-të.

Në vitin 1922, Rusia dhe Ukraina ishin dy nga nënshkruesit e dokumentit themelues të BRSS. Me fushat e saj të gjera, gjithëpërfshirëse dhe pjellore, Ukraina do të bëhej e njohur si shporta e bukës së Bashkimit Sovjetik, duke siguruar drithë dhe ushqime dhe duyke u bërë në këtë mënyrë një pjesë e paçmuar e BS. Ky fakt vetëm sa e bëri atë që ndodhi më pas edhe më tronditëse.

Holodomor ishte një zi buke e sponsorizuar nga shteti, e krijuar nga qeveria e Jozef Stalinit në Ukrainë si një akt gjenocidi. Të korrat u kapën dhe u shitën në tregjet jashtë shtetit për të financuar planet ekonomike dhe industriale të Stalinit. Kafshët, duke përfshirë kafshët shtëpiake, u hoqën. Ushtarët sovjetikë siguruan që çdo gjë që mbetej të ruhej nga popullsia, duke shkaktuar një uri të qëllimshme që çoi në vdekjen e 4 milionë ukrainasve.

Gjatë Luftës së Dytë Botërore, Gjermania pushtoi Ukrainën, duke lëvizur përtej kufirit më 22 qershor 1941 dhe duke përfunduar marrjen plotë në nëntor. 4 milionë ukrainas u evakuuan nga lindja. Nazistët inkurajuan bashkëpunimin duke shfaqur mbështetje për një shtet të pavarur të Ukrainës, premtim nga i cili do të hiqnin dorë pasi ta merrnin nën kontroll.

Midis viteve 1941 dhe 1944, rreth 1.5 milionë hebrenj që jetonin në Ukrainë u vranë nga forcat naziste.

Pasi Bashkimi Sovjetik fitoi në Betejën e Stalingradit në fillim të vitit 1943, kundërofensiva u zhvendos në të gjithë Ukrainën, duke rimarrë Kievin në nëntor të atij viti. Lufta për Ukrainën perëndimore ishte edhe më e vështirë dhe më e përgjakshme derisa Gjermania naziste u dëbua krejtësisht nga fundi i tetorit 1944.

Ukraina humbi midis 5 dhe 7 milionë jetë gjatë Luftës së Dytë Botërore. Një tjetër zi buke në vitet 1946-1947, ishte tragjedia e radhës që do të sillte vdekjen e rreth 1 milionë jetëve të tjera.

Nivelet e prodhimit të ushqimit të paraluftës nuk do të rivendoseshin deri në vitet 1960.

Në vitin 1954, Bashkimi Sovjetik transferoi kontrollin e Krimesë në Ukrainën Sovjetike. Ndoshta ekzistonte një ndjenjë se, me një BS të fortë, kishte pak ndryshim se cili shtet sovjetik do administronte cilin territor, por kjo lëvizje do të mbarte probleme atëherë kur Bashkimi Sovjetik nuk do të ekzistonte më.

Më 26 prill 1986, katastrofa bërthamore e Çernobilit ndodhi në Ukrainë. Gjatë një procedure testimi në reaktorin numër 4, një rënie e fuqisë e bëri reaktorin të paqëndrueshëm. Bërthama u shkri, dhe shpërthimi i mëpasshëm shkatërroi ndërtesën. Çernobili mbetet një nga dy fatkeqësitë bërthamore që janë vlerësuar në nivelin më të lartë, krahas katastrofës së Fukushimës në vitin 2011 . Katastrofa shkaktoi probleme shëndetësore të vazhdueshme për popullsinë përreth duke mbuluar një zonë më shumë se 2500 km2 rreth centralit.

Çernobili është përmendur si një nga shkaqet që kontribuojnë në rënien e BRSS. Ajo tronditi besimin në qeverinë sovjetike dhe Mikhail Gorbaçovin, Sekretari i fundit i Përgjithshëm