Trump ‘shuplakë’ Europës: Do t’i thoja lamtumirë NATO-s për Groenlandën

NATO rrezikon të çahet nën peshën e akujve të Groenlandës. Donald Trump ka thyer një tjetër tabu të madhe gjeopolitike, duke pranuar hapur se është i gatshëm të sakrifikojë Aleancën Atlantike për të realizuar ambicien e tij strategjike ndaj Groenlandës.

“Do t’i thoja lamtumirë NATO-s për Groenlandën”, deklaroi Trump, duke e vënë për herë të parë publikisht Aleancën përballë një zgjedhjeje ekzistenciale: mbajtjen e SHBA-ve në NATO ose humbjen e Groenlandës.

Sipas tij, NATO pa Shtetet e Bashkuara është një strukturë e dobët dhe e pafuqishme, që nuk përbën kërcënim real për fuqitë rivale globale.
“Rusia nuk shqetësohet aspak për NATO-n, përveçse për sa na përket neve. As Kina”, u shpreh ai.

Ambiciet ekspansioniste të Trump-it drejt veriut mbeten të pandryshuara. Ai përsëriti bindjen e tij se Groenlanda do të kalojë nën kontrollin amerikan, duke deklaruar:
“Në një mënyrë apo në një tjetër, do ta kemi Groenlandën”.

Deklaratat e tij u shoqëruan me një paralajmërim të drejtpërdrejtë për Europën, të cilën e akuzoi për paaftësi dhe varësi nga Uashingtoni:
“Europa duhet vërtet të rregullohet”.

Si në shumë raste të tjera, Trump përdori taktikën e presionit maksimal, duke e paraqitur aneksimin e Groenlandës si një domosdoshmëri strategjike për sigurinë globale të SHBA-ve. Ai u shpreh i bindur se mund të arrijë një marrëveshje “tregtare” me Groenlandën dhe Danimarkën, por shtoi se nëse kjo nuk ndodh, SHBA-të do të veprojnë.

“Nëse nuk e marrim Groenlandën, do ta marrin Rusia ose Kina, dhe unë nuk do ta lejoj këtë”, paralajmëroi Trump, duke shoqëruar deklaratën me ironi dhe tallje ndaj kapaciteteve mbrojtëse të Groenlandës:
“Mbrojtja e tyre përbëhet nga dy slita tërhequr nga qen”.

Këto deklarata kanë shkaktuar tronditje dhe nervozizëm të fortë në Europë dhe në vetë Groenlandën. Qeveria autonome e Nuuk-ut reagoi menjëherë, duke theksuar se nuk mund të pranojë asnjë formë kontrolli nga Shtetet e Bashkuara.

Në një deklaratë zyrtare, autoritetet e Groenlandës rikujtuan se territori është pjesë e Commonwealth-it danez dhe anëtare e NATO-s, duke theksuar se mbrojtja e Groenlandës duhet të realizohet përmes NATO-s dhe nga të gjitha shtetet anëtare, përfshirë SHBA-të.

Në përpjekje për të shmangur një përplasje të hapur, sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, u përpoq të ulë tensionet, duke theksuar rëndësinë strategjike të Arktikut dhe rrezikun e rritjes së pranisë ruse dhe kineze në rajon.

Megjithatë, paralajmërimet më të forta erdhën nga Brukseli. Komisioneri i BE-së për Mbrojtjen, Andrius Kubilius, deklaroi se një pushtim ushtarak i Groenlandës nga SHBA-të do të shënonte fundin e NATO-s.

Nga ana tjetër, kancelari gjerman Friedrich Merz u përpoq të mbajë një linjë më pajtuese, duke deklaruar se Europa ndan shqetësimet amerikane për sigurinë e Groenlandës dhe se bashkëpunimi me SHBA-të është i domosdoshëm. Ai sqaroi se, për momentin, nuk ka asnjë plan për dislokim trupash europiane në Groenlandë, pavarësisht ideve të hedhura nga Britania e Madhe.

Se Arktiku është kthyer në një nga fushëbetejat kryesore të rivalitetit global, u konfirmua edhe nga reagimi i Kinës. Pekini i kërkoi Uashingtonit të mos përdorë vende të tjera si pretekst për interesa egoiste, duke theksuar se aktivitetet kineze në Arktik janë në përputhje me të drejtën ndërkombëtare..