Kushtetuesja i ul ‘traun’ SPAK-ut, zbardhet vendimi i fundit

Gjykata Kushtetuese ka dhënë një vendim me rëndësi të veçantë për raportin mes hetimit penal dhe mbrojtjes së të drejtave themelore të njeriut, duke vendosur kufij të qartë për sekuestrimin dhe përpunimin e të dhënave të nxjerra nga telefonat celularë në procedimet penale të drejtuara nga SPAK.

Me vendimin nr. 44, datë 29 korrik 2025, Gjykata Kushtetuese e Republikës së Shqipërisë ka pranuar pjesërisht ankimin e Onejda Ymerajt, duke konstatuar cenimin e fshehtësisë së korrespondencës dhe të drejtës për mbrojtjen e të dhënave personale, për aq sa të dhënat e sekuestruara nga telefoni i saj nuk lidhen me objektin konkret të hetimit penal.

Thelbi i konfliktit

Çështja ka të bëjë me sekuestrimin e një telefoni celular nga oficerët e policisë gjyqësore, me iniciativë të tyre, në kuadër të një hetimi për korrupsion dhe pastrim parash. SPAK argumentoi se veprimi ishte i domosdoshëm dhe urgjent, për të shmangur rrezikun e humbjes apo fshirjes së të dhënave elektronike, duke e konsideruar telefonin si mjet prove.

Nga ana tjetër, kërkuesja pretendoi se nuk ishte person nën hetim, se sekuestrimi ishte kryer pa autorizim gjyqësor dhe se ekspertimi teknik i celularit kishte sjellë aksesim të gjerë dhe të pakufizuar në të dhëna personale dhe komunikime private, përfshirë informacione sensitive pa lidhje me çështjen penale.

Qëndrimi i Gjykatës Kushtetuese

Gjykata Kushtetuese vlerësoi se, në realitetin teknologjik bashkëkohor, telefoni celular nuk është thjesht një send fizik, por një arkiv i plotë i jetës personale dhe profesionale të individit, që përmban korrespondencë, të dhëna personale dhe informacione të palëve të treta. Për rrjedhojë, sekuestrimi i tij përbën një ndërhyrje serioze në privatësi.

Në këtë kontekst, Gjykata mbajti një qëndrim të balancuar, duke njohur interesin publik për hetimin e veprave të rënda penale, por duke theksuar se çdo ndërhyrje duhet të jetë e ligjshme, e domosdoshme dhe proporcionale.

Ajo konstatoi shkelje kushtetuese për pjesën e të dhënave dhe korrespondencës që nuk lidhen me objektin e hetimit dhe urdhëroi asgjësimin e kopjeve të tyre. Ndërkohë, lejoi vijimin e sekuestrimit vetëm të atyre të dhënave që kanë lidhje të drejtpërdrejtë me hetimin penal, duke i nënshtruar ato kontrollit gjyqësor dhe garancive procedurale.

Mesazh i qartë për hetimet penale

Ky vendim vendos një standard të ri për praktikën hetimore në Shqipëri, duke sqaruar se sekuestrimi dhe ekspertimi i celularëve nuk mund të përdoren si mjet për një “peshkim të gjerë” në jetën private të individëve.

Organet e ndjekjes penale janë të detyruara të dallojnë qartë mes provës së nevojshme dhe ndërhyrjes së tepruar në të drejtat themelore.

Vendimi është përfundimtar, hyn në fuqi me botimin në Fletoren Zyrtare dhe detyron SPAK-un që, brenda tre muajve, të zbatojë masat e urdhëruara, në përputhje me standardet kushtetuese të përcaktuara nga Gjykata Kushtetuese.