Sot 7 Marsi, si lindi festa e mësuesit dhe historia e saj

7 Marsi, i njohur si Dita e Mësuesit, është një nga datat më domethënëse në kalendarin shqiptar. Në këtë ditë shprehet mirënjohja për mësuesit dhe për rolin e tyre në edukimin, formimin dhe zhvillimin e brezave të rinj. Në shkolla dhe universitete zhvillohen aktivitete të ndryshme kulturore, programe festive dhe momente simbolike për të nderuar figurën e mësuesit.

Origjina e kësaj feste lidhet me një ngjarje historike për arsimin shqiptar: hapjen e Mësonjëtores së parë shqipe në Korçë më 7 mars 1887. Në atë periudhë, përdorimi dhe mësimi i gjuhës shqipe përballej me kufizime të shumta gjatë sundimit të Perandorisë Osmane, ndaj hapja e një shkolle ku mësohej në shqip përbënte një hap të madh për kulturën dhe identitetin kombëtar. Drejtimin e saj e mori Pandeli Sotiri, ndërsa në zhvillimin e aktivitetit arsimor u përfshinë edhe figura të njohura të Rilindjes Kombëtare, si Petro Nini Luarasi, Nuçi Naçi dhe Thoma Avrami.

Realizimi i këtij projekti u bë i mundur falë angazhimit të rilindësve shqiptarë, mes tyre Naim Frashëri dhe Sami Frashëri, të cilët arritën të siguronin lejen për hapjen e shkollës nga sulltani Abdülhamid II. Një rol të rëndësishëm në mbështetjen financiare pati edhe diaspora shqiptare në Rumani, veçanërisht shoqëria “Drita” në Bukuresht.

Në vitet e para të funksionimit, shkolla mirëpriti rreth 200 nxënës të besimeve të ndryshme fetare, duke u kthyer në një shembull të bashkëjetesës dhe përhapjes së dijes. Programi mësimor përfshinte leximin dhe shkrimin në gjuhën shqipe, gramatikën, historinë, gjeografinë, aritmetikën dhe edukimin fizik.

Pak vite më vonë, në vitin 1891, në Korçë u hap edhe shkolla e parë për vajza, falë përpjekjeve të Gjerasim Qiriazit dhe Sevasti Qiriazit. Ky hap shënoi një moment të rëndësishëm për përfshirjen e vajzave në arsim dhe për zgjerimin e mëtejshëm të kulturës dhe edukimit në shoqërinë shqiptare.

Gjatë periudhës së sistemit komunist, 7 Marsi u konsolidua edhe më shumë si një festë e rëndësishme kombëtare për mësuesit. Ishte traditë që nxënësit t’i vizitonin mësuesit me dhurata simbolike, si lule apo libra, në shenjë respekti dhe mirënjohjeje.

Edhe sot kjo datë festohet gjerësisht në institucionet arsimore me aktivitete artistike, koncerte dhe programe kulturore. Ndërtesa historike ku u hap shkolla e parë shqipe në Korçë është shndërruar në Muzeun Kombëtar të Arsimit, duke ruajtur dhe përcjellë historinë e fillimeve të arsimit në gjuhën shqipe.