Gushti i premtimeve, 5 zotimet që “Lideri Global” i shiti si risi

Në politikën shqiptare duket se ekziston një ritual që përsëritet çdo fundvere: qeveria mblidhet, hap dosjet, vendos në qarkullim disa slogane të reja dhe rikthen premtime të njohura, këtë herë me një emër tjetër.

Këtë herë skena ishte Pogradeci. Pas më shumë se shtatë orësh mbledhje me ministrat, kryeministri Edi Rama prezantoi konceptin “Shqipëria Sociale”, duke e vendosur qytetarin dhe nevojat e tij në qendër të fazës së re të qeverisjes.

Por pas emërtimit të ri, një pjesë e mirë e prioriteteve ishin prezantuar edhe më herët, veçanërisht në kuadër të programit të mandatit të katërt, të artikuluar si “Shqipëria 2030”.

Në këtë kuptim, më shumë se një kthesë e re politike, mbledhja e Pogradecit ngjan me një ripaketim të premtimeve ekzistuese. Nga objektivi europian te problemet sociale, nga platformat digjitale te shërbimet publike, temat ndryshojnë në formulim, por jo domosdoshmërisht në përmbajtje.

1. “Qasja e re” që rikthehet çdo vit

Një nga mesazhet që shoqëroi nisjen e mandatit të katërt ishte premtimi për një mënyrë të re qeverisjeje, më shumë vetëkritikë dhe më tepër përgjegjshmëri ndaj qytetarëve.

Një vit më pas, në Pogradec, retorika u rikthye me formulime të ngjashme: reflektim më i thellë, përmirësim i qeverisjes dhe nevoja për të rindërtuar marrëdhënien mes shtetit dhe qytetarit.

Në thelb, bëhet fjalë për të njëjtin premtim: qeveria do të ndryshojë mënyrën e saj të funksionimit.

Problemi është se ky premtim shfaqet vazhdimisht si diçka e re. Çdo cikël nis me pranimin se ka probleme dhe me zotimin se këtë herë qeverisja do të jetë më e përgjegjshme.

2. Strehimi, një premtim i vjetër me një emër të ri

Strehimi social u rendit ndër prioritetet kryesore të fazës së re të qeverisjes.

Por kjo nuk është një ide e shfaqur për herë të parë në Pogradec. Në programin “Rama 4” ishte parashikuar ndërtimi i 1,500 banesave me kosto të ulët deri në vitin 2029, zgjerimi i stokut të banesave sociale dhe mbështetja e familjeve të reja përmes kredive të buta dhe subvencioneve.

Pra, ndryshimi kryesor është mënyra e prezantimit.

Strehimi tani vendoset brenda konceptit të “Shqipërisë Sociale”, duke marrë një peshë më të madhe politike në një periudhë kur kostoja e jetesës, qiratë dhe vështirësitë e familjeve për të përballuar strehimin janë bërë pjesë e debatit publik.

Premtimi është i njohur. Ajo që mbetet për t’u parë është zbatimi.

3. Shëndetësia: prioritet i përhershëm, pritshmëri ende të mëdha

Edhe shëndetësia është rikthyer në qendër të diskursit qeveritar.

Në programet e mëparshme janë përfshirë objektiva si rindërtimi dhe modernizimi i qendrave shëndetësore, zgjerimi i shërbimeve digjitale, receta elektronike, integrimi i sistemeve dhe përmirësimi i pagave për mjekët dhe infermierët.

Tashmë, e njëjta fushë përfshihet në paketën e “Shqipërisë Sociale”.

Në planin institucional, shëndetësia vijon të paraqitet si një sektor ku digjitalizimi dhe modernizimi duhet të përmirësojnë shërbimin. Por për qytetarin, testi real mbetet shumë më i thjeshtë: sa shpejt merr shërbimin, sa e përballueshme është kostoja dhe sa funksional është sistemi në praktikë.

Këtu qëndron hendeku mes objektivave të deklaruara dhe përvojës së përditshme të qytetarëve.

4. Arsimi: nga laboratorët inteligjentë te premtimet e përsëritura

Arsimi ishte një tjetër nga fushat kryesore të programit të paraqitur një vit më parë.

Në mesin e objektivave të deklaruara ishin rritja e pagave të mësuesve, ndërtimi i 200 shkollave të reja, krijimi i 1 mijë laboratorëve inteligjentë, zgjerimi i digjitalizimit dhe përdorimi i inteligjencës artificiale në procesin mësimor.

Sot, arsimi rikthehet sërish në listën e prioriteteve të “Shqipërisë Sociale”.

Edhe këtu, ndryshimi është më shumë në kornizën politike sesa në vetë problemin. Një vit më parë arsimi ishte pjesë e vizionit për “Shqipërinë 2030”; sot paraqitet si një nga shtyllat e një qeverisjeje më sociale.

Por objektivat mbeten për t’u matur me rezultate konkrete: shkolla të ndërtuara, laboratorë funksionalë, kushte më të mira për mësuesit dhe nxënësit dhe përmirësim real të cilësisë së arsimit.

5. Platformat digjitale: kur problemi i qytetarit merr një aplikacion

Një tjetër element i përsëritur është digjitalizimi i marrëdhënies mes shtetit dhe qytetarit.

Një vit më parë, qeveria promovonte shtetin digjital, administratën moderne, shërbimet online dhe përdorimin e inteligjencës artificiale. “Diella” u prezantua si një prej simboleve të kësaj qasjeje.

Tani në skenë janë shfaqur platforma të tjera, mes tyre “Pasqyrë Albania”, “Flamingo” dhe “Radar”, të konceptuara për ankesa, gjurmim dhe informim.

Digjitalizimi mund të jetë një instrument i dobishëm për përmirësimin e shërbimeve publike. Por ekziston një dallim i rëndësishëm mes krijimit të një kanali të ri komunikimi dhe zgjidhjes së problemit që qytetari raporton.

Nëse qytetari ankohet se nuk dëgjohet nga administrata, një platformë mund t’i japë një kanal të ri për të folur. Por ajo nuk e zgjidh automatikisht problemin nëse pas ankesës nuk vjen një institucion që vepron.

Nga “Shqipëria 2030” te “Shqipëria Sociale”

Mbledhja e Pogradecit mund të lexohet si një ndryshim në gjuhën politike të qeverisë.

“Shqipëria 2030” mbështetej te një vizion afatgjatë, modernizimi dhe integrimi europian. “Shqipëria Sociale” vendos në plan të parë problemet e përditshme të qytetarëve, si strehimi, shëndetësia, arsimi dhe marrëdhënia me administratën.

Por një emërtim i ri nuk e bën automatikisht një politikë të re.

Në shumë prej prioriteteve të prezantuara në Pogradec gjenden premtime dhe objektiva që kanë qenë pjesë e programeve të mëparshme të qeverisë. Ajo që ndryshon është korniza në të cilën ato prezantohen.

Në një moment kur qeveria përballet me një klimë më të fortë pakënaqësie dhe protesta, gjuha sociale merr një rëndësi të re politike.

Në fund, pyetja nuk është nëse premtimet janë të reja në emër, por nëse këtë herë do të jenë të reja në rezultat.

Sepse për qytetarin, strehimi nuk bëhet më i përballueshëm nga një slogan i ri, shëndetësia nuk përmirësohet nga një platformë dhe arsimi nuk ndryshon vetëm duke u shpallur sërish prioritet.

Në politikë mund të ndryshojnë emrat, platformat dhe formulimet. Por ajo që matet në fund është e njëjta gjë: çfarë u realizua.