Leku forcohet, shqiptarët humbasin: Euroja fundoset nën 93 lekë, ekonomia përballet me faturën e turizmit dhe parave informale

Euroja po vijon të humbasë terren përballë lekut, duke iu afruar niveleve që deri pak vite më parë dukeshin të paarritshme. Më 28 gusht 2026, kursi zyrtar i Bankës së Shqipërisë ishte 92.28 lekë për një euro, ndërsa në treg bankat e blinin mesatarisht me 91.95 lekë dhe e shisnin me 92.59 lekë.

Forcimi i lekut nuk duket më thjesht si një efekt sezonal. Turizmi, remitancat, investimet e huaja dhe hyrjet e tjera valutore kanë rritur ofertën e euros në treg, duke ushtruar presion të vazhdueshëm mbi monedhën europiane.

Sipas parashikimeve për 12 muajt e ardhshëm, rikthimi i qëndrueshëm i euros mbi 100 lekë nuk konsiderohet skenari më i mundshëm. Deri në fund të vitit 2026, kursi pritet të lëvizë kryesisht në intervalin 93–95.5 lekë, ndërsa në fillim të vitit 2027 mund të ketë një rritje të përkohshme drejt 94–96 lekëve.

Me afrimin e sezonit të ardhshëm turistik, flukset e valutës pritet të shtojnë sërish presionin mbi euron, duke e rikthyer kursin në nivele rreth 91–93.5 lekë. Një euro pranë 100 lekëve do të kërkonte një ndryshim të fortë të kushteve ekonomike, si goditje ndaj turizmit, rënie të investimeve të huaja, rritje të fortë të kostove të energjisë apo një krizë të re gjeopolitike.

Turizmi sjell miliarda euro

Banka e Shqipërisë e lidh forcimin e lekut me disa prej burimeve kryesore të valutës në ekonomi: turizmin, remitancat, investimet e huaja, të ardhurat nga puna dhe përmirësimin e bilancit të jashtëm.

Vetëm gjatë vitit 2024, turizmi solli rreth 5 miliardë euro në vend, emigrantët dërguan rreth 1 miliard euro, ndërsa investimet e huaja direkte arritën në 1.6 miliardë euro. Eksportet e mallrave dhe shërbimeve kapën rreth 9.1 miliardë euro.

Edhe gjatë gjysmës së parë të vitit 2025 u vu re një rritje e flukseve valutore. Remitancat u rritën me 4.3 për qind, investimet e huaja me 1.1 për qind dhe eksportet me 6.1 për qind.

Kjo situatë ka bërë që oferta e euros të jetë e lartë, ndërsa kërkesa për valutën europiane të mos rritet në të njëjtin ritëm.

Kush përfiton dhe kush humbet nga leku i fortë?

Një euro më e dobët ka avantazhe për importuesit dhe për konsumatorët, pasi mallrat e blera jashtë vendit kushtojnë më pak në lekë. Edhe qytetarët apo bizneset që kanë kredi dhe detyrime në euro mund të përfitojnë nga kursi i ulët.

Por efekti është i kundërt për eksportuesit dhe familjet që jetojnë nga remitancat.

Një emigrant që dërgon 1 mijë euro në Shqipëri merr sot rreth 92 280 lekë, nëse llogaritja bëhet me kursin 92.28. Kur euroja ishte 120 lekë, e njëjta shumë sillte 120 mijë lekë. Diferenca arrin në 27 720 lekë për çdo 1 mijë euro të dërguara.

Edhe bizneset turistike përballen me një paradoks. Numri i turistëve mund të rritet dhe të ardhurat në euro të jenë të larta, por kur këto të ardhura konvertohen në lekë, vlera e tyre bie.

Hotelet, restorantet dhe subjektet e tjera të turizmit detyrohen të zgjedhin mes rritjes së çmimeve, uljes së kostove ose pranimit të marzheve më të vogla të fitimit.

Euroja drejt një epoke të re?

Skenari bazë për 12 muajt e ardhshëm e vendos euron kryesisht mes 91 dhe 96 lekëve. Nëse flukset nga turizmi dhe investimet vijojnë të jenë të forta, monedha europiane mund t’i afrohet sërish nivelit 90 lekë.

Kjo tregon se euroja nën 100 lekë nuk është më thjesht një fenomen i përkohshëm i muajve të verës. Forcimi i lekut po shndërrohet në një tipar të qëndrueshëm të ekonomisë shqiptare, duke krijuar një bilanc të përzier: konsumatorët dhe importuesit përfitojnë, ndërsa eksportuesit, bizneset që arkëtojnë në euro dhe familjet që varen nga remitancat përballen me humbje të ndjeshme.

Sfida për ekonominë shqiptare mbetet tashmë se si të përfitojë nga flukset e mëdha valutore pa dëmtuar prodhimin vendas, eksportet dhe të ardhurat e familjeve që marrin të ardhura në euro.