“Bye bye Bibi Netanyahu“! Kreu i opozitës izraelite siguron votat për qeverinë

Opozita izraelite ka hedhur hapin më të rëndësishëm drejt largimit të Benjamin Netanyahut nga drejtimi i qeverisë. Gadi Eisenkot, kreu i partisë Yashar, ka siguruar mbështetjen e gjashtë forcave politike, të cilat kanë rekomanduar emrin e tij për të marrë mandatin e formimit të qeverisë së re nga presidenti Isaac Herzog.

Bëhet fjalë për 67 deputetë nga 120 që përbëjnë Knesetin, parlamentin izraelit. Kjo shifër është gjashtë vota mbi shumicën prej 61 deputetësh që nevojitet për të siguruar mbështetjen parlamentare.

Mbështetja është siguruar gjatë konsultimeve të zhvilluara nga presidenti Herzog me partitë politike pas zgjedhjeve. Megjithatë, rekomandimi i Eisenkotit për kryeministër nuk do të thotë se të gjitha këto forca do të bëhen automatikisht pjesë e kabinetit të ri.

Bashkimi kundër Netanyahut, nga e djathta te partitë arabe

Koalicioni që po mbështet Eisenkotin përfshin parti me bindje dhe orientime të ndryshme politike, të cilat kanë një objektiv të përbashkët: t’i japin fund qeverisjes së Benjamin Netanyahut.

Në këtë grup bëjnë pjesë:

• Yashar, e drejtuar nga Gadi Eisenkot, me 21 deputetë;
• B’Yachad, e ish-kryeministrit Naftali Bennett, me 12 deputetë;
• Lista e Përbashkët arabe, me 11 deputetë;
• Demokratët, të drejtuar nga Yair Golan, me 8 deputetë;
• Ra’am, me 8 deputetë;
• Yisrael Beytenu, e Avigdor Libermanit, me 7 deputetë.

Së bashku, këto gjashtë parti arrijnë në 67 vende në parlament. Përbërja e tyre është politikisht e larmishme, pasi përfshin qendrën, të djathtën nacionaliste, të majtën dhe përfaqësues të partive arabe të Izraelit.

Pikërisht kjo larmi mund ta bëjë të vështirë krijimin e një qeverie të qëndrueshme. Partitë duhet të gjejnë gjuhën e përbashkët për programin qeverisës, ndarjen e ministrive dhe, mbi të gjitha, politikat e sigurisë dhe qëndrimin ndaj konfliktit me palestinezët.

Netanyahu kundërshton, por partia më e madhe nuk mjafton

Në kampin tjetër qëndron blloku pro-Netanyahut, i përbërë nga Likud dhe aleatët e tij të djathtë, fetarë dhe ultranacionalistë.

Kryeministrin aktual e kanë rekomanduar Partia Fetare Sioniste–Zehut, Shas dhe Otzma Yehudit. Ndërkohë, Judaizmi i Bashkuar i Torës nuk ka mbështetur asnjërin prej kandidatëve.

Përfaqësuesit e Likud kanë këmbëngulur se Netanyahu duhet të marrë mandatin, duke argumentuar se ai drejton partinë më të madhe në parlament. Por ky argument nuk është vendimtar në sistemin izraelit: presidenti nuk është i detyruar t’ia japë mandatin drejtuesit të forcës më të madhe politike, por kandidatit që vlerësohet se ka shanset më të mira për të formuar një qeveri që fiton besimin e Knesetit.

Një nga pikat më të debatueshme të kësaj marrëveshjeje është mbështetja e partive arabe për Eisenkotin. Përfaqësuesit e Likud kanë kundërshtuar mundësinë e krijimit të një qeverie që mbështetet te Lista e Përbashkët, duke ngritur akuza për qëndrimet e saj mbi sigurinë dhe konfliktin me palestinezët.

Nga ana tjetër, përfaqësuesit e Yashar kanë shprehur synimin për të krijuar një qeveri kombëtare emergjente, e cila të përqendrohet te pasojat e luftës, problemet ekonomike dhe siguria. Ata kanë kritikuar qeverisjen e Netanyahut dhe kanë shfaqur rezerva për një marrëveshje uniteti që do të përfshinte kryeministrin aktual.

67 rekomandime nuk garantojnë ende një qeveri

Pavarësisht avantazhit numerik, Eisenkot ka ende përpara negociata të rëndësishme. Gjatë konsultimeve, presidenti Herzog ka kërkuar sqarime se si do të sigurohet një shumicë funksionale dhe e qëndrueshme.

Dallimi është thelbësor: 67 deputetë mund të rekomandojnë të njëjtin kandidat për kryeministër, por kjo nuk do të thotë se kanë rënë dakord për përbërjen e kabinetit apo për çdo vendim të ardhshëm qeveritar.

Sipas procedurës kushtetuese izraelite, kandidati që merr mandatin ka 28 ditë kohë për të negociuar dhe formuar qeverinë. Presidenti mund t’i japë edhe 14 ditë shtesë nëse përpjekjet nuk përfundojnë brenda afatit fillestar.

Në rast dështimi, mandati mund t’i kalojë një kandidati tjetër, i cili ka 28 ditë kohë për të arritur marrëveshjen, pa mundësi zgjatjeje. Nëse dështon edhe kjo përpjekje, hapet një periudhë 21-ditore gjatë së cilës të paktën 61 deputetë mund të propozojnë një kandidat tjetër. Ky i fundit ka 14 ditë për të formuar qeverinë.

Nëse asnjëra prej këtyre përpjekjeve nuk jep rezultat, parlamenti shpërndahet dhe Izraeli shkon drejt zgjedhjeve të reja. Deri në miratimin e kabinetit të ri, qeveria aktuale e Netanyahut vijon të ushtrojë detyrën në mënyrë të përkohshme.