BBC jehonë protestës: Shqiptarët kërkojnë dorëheqjen e Edi Ramës

Media prestigjioze britanike BBC i ka kushtuar një analizë të zgjeruar protestave masive në Shqipëri, të cilat prej më shumë se një muaji kërkojnë largimin e kryeministrit Edi Rama dhe ndryshim të kursit të qeverisjes.

Sipas raportimit, ajo që nisi si një reagim lokal kundër një projekti në zonën e mbrojtur të Zvërnecit është shndërruar në një lëvizje kombëtare me kërkesa shumë më të gjera. Protestuesit që mblidhen çdo mbrëmje përpara Kryeministrisë nuk flasin më vetëm për çështje mjedisore, por edhe për arsimin, punësimin dhe standardet e jetesës në vend.

Flamingot rozë, zogj shtegtarë që frekuentojnë Lagunën e Nartës, janë kthyer në simbol të këtyre protestave. Kjo për shkak të lidhjes së tyre me zonën ku planifikohet një investim turistik luksoz nga investitorë ndërkombëtarë, të cilëve qeveria u ka dhënë status të veçantë.

Megjithëse autoritetet pretendojnë se proceset e vlerësimit mjedisor nuk kanë nisur ende, në terren janë konstatuar ndërhyrje konkrete, duke rritur dyshimet dhe tensionet mes qytetarëve.

Një moment kyç që i dha hov protestës ishte publikimi i një videoje ku shfaqej dhuna ndaj një protestuesi nga roje private sigurie – një incident i pranuar edhe nga vetë kryeministri. Që nga ajo kohë, pakënaqësia është zgjeruar dhe është kthyer në një debat më të gjerë mbi mënyrën se si po zhvillohet dhe qeveriset Shqipëria.

Zërat e protestuesve janë të ndryshëm, por mesazhi është i përbashkët. Një e re e identifikuar si Helena shprehet se protesta nuk ka të bëjë vetëm me një projekt apo një çështje të vetme, por me të ardhmen e vendit dhe dëshirën për të jetuar në Shqipëri.

Në raportim theksohet edhe transformimi i dukshëm i Tiranës gjatë viteve të fundit, me rritjen e ndërtimit të kullave moderne dhe zhvillimin e turizmit, i cili sot përbën një pjesë të konsiderueshme të ekonomisë kombëtare. Po ashtu, vihet në dukje progresi i vendit në rrugën drejt integrimit europian.

Megjithatë, kritikat ndaj qeverisë mbeten të forta. Analistë dhe figura publike ngrenë shqetësime për lidhje të mundshme mes politikës, biznesit dhe krimit të organizuar, duke vënë në pikëpyetje transparencën e zhvillimeve urbane dhe ekonomike.

Nga ana tjetër, vetë kryeministri Rama i cilëson protestat si një shprehje të një shoqërie demokratike dhe thekson rëndësinë e një sistemi drejtësie të pavarur. Ai ka deklaruar vazhdimisht se reforma në drejtësi është një nga arritjet kryesore të qeverisë së tij.

Në këtë klimë tensioni politik dhe social, edhe brenda mazhorancës janë shfaqur çarje. Deputetë të rinj kanë zgjedhur të distancohen, duke kritikuar mungesën e reflektimit dhe duke theksuar se realiteti në terren nuk përputhet me imazhin e prezantuar.

Sipas BBC, situata aktuale mbetet e paqartë: protestuesit vijojnë mobilizimin e tyre të përditshëm, ndërsa qeveria nuk jep sinjale tërheqjeje. Në këtë përballje të zgjatur, një gjë është e sigurt – protestat kanë hyrë në një fazë të re, ku simbolika dhe mesazhi i tyre tejkalojnë një çështje të vetme dhe reflektojnë një pakënaqësi më të thellë shoqërore.

Artikulli i BBC

Fillimisht protestuan kundër flamingos, tani turma në rrugët poshtë zyrës së kryeministrit shqiptar Edi Rama ka filluar të flasë edhe për shkollat, vendet e punës dhe standardet e jetesës – dhe kërkon që ai të japë dorëheqjen.

Zogjtë shtegtarë rozë u bënë simbol i tubimeve të natës në Shqipëri, sepse ata mblidhen në Lagunën e Nartës, një zonë e mbrojtur pranë qytetit bregdetar të Vlorës.

Një grup investitorësh ndërkombëtarë – përfshirë dhëndrin e Presidentit të SHBA-së Donald Trump, Jared Kushner – duan të zhvillojnë një vendpushim luksoz aty pranë dhe qeveria u ka dhënë atyre statusin e “investitorit special”.

Qeveria e Ramës thotë se një vlerësim i ndikimit në mjedis as nuk ka filluar, por në vend janë parë gardhe dhe buldozerë.

Protestat lokale në shkallë të vogël rreth ndikimit të mundshëm në mjedis u përhapën në nivel kombëtar një muaj më parë, kur një video e rojeve private të sigurisë duke rrahur një protestues u përhap në mediat sociale. Incidenti është konfirmuar nga kryeministri.

Zemërimi tani është përhapur, duke sjellë shqetësime më të gjera në lidhje me mënyrën se si po zhvillohet Shqipëria – dhe si po qeveriset ajo.

“Jam këtu për shkollat ​​tona”, i thotë BBC-së një protestuese e re e quajtur Helena.

“Jam këtu për spitalet tona, jam këtu për infrastrukturën tonë, jam këtu për familjen time që është jashtë [Shqipërisë] dhe donte të ishte këtu. Dhe për të gjitha këto, jam kryesisht këtu për veten time, sepse dua të qëndroj në vendin tim dhe nuk dua të largohem.”

Rama dhe Partia e tij Socialiste kanë qenë në pushtet prej 13 vitesh. Shumë gjëra kanë ndryshuar në Shqipëri gjatë kësaj kohe.

Horizonti i kryeqytetit, Tiranës, është transformuar, me një mori kullash të projektuara kryesisht nga arkitektë ndërkombëtarë. Në të njëjtën kohë, industria e turizmit ka lulëzuar – duke transformuar imazhin ndërkombëtar të vendit dhe duke përbërë më shumë se një të pestën e PBB-së.

Ndoshta më mbresëlënësi nga të gjitha është se Shqipëria ka bërë përparim të konsiderueshëm drejt anëtarësimit në BE. Nga një fillim i qëndrueshëm në vitin 2022, ajo është në rrugën e duhur për të përfunduar negociatat e pranimit deri në fund të vitit të ardhshëm. Nga gjashtë vendet në Ballkanin Perëndimor, vetëm Mali i Zi është më përpara – dhe ka qenë në bisedime për një dekadë më gjatë.

Por kjo nuk e prish shumë çështjen e protestuesit të shquar Fatos Lubonja. Shkrimtari dhe aktivisti i të drejtave të njeriut shërbeu 17 vjet në një kamp pune të detyruar gjatë sundimit të diktatorit famëkeq komunist, Enver Hoxha.

Tani, pretendon ai, qeveria aktuale mbështetet nga “oligarkët, krimi i organizuar, media dhe ndërkombëtarët e korruptuar” – dhe bumi i ndërtimeve nuk është gjë tjetër veçse pastrim parash.

«Ne duam ta shtyjmë drejtësinë të hetojë», thotë ai, duke treguar me gisht ndërtesat e reja gjigante që rrethojnë sheshin qendror Skënderbej në Tiranë.

“Nëse i shihni të gjitha këto rrokaqiej, del se ky është një plan nga krimi i organizuar, plus oligarkët, plus funksionarët e shtetit.”

Duke pushuar për një moment të qetë në zyrën e tij në mes të pasdites – përpara se të fillonin protestat e natës – Rama i karakterizon protestat si një shenjë të një shoqërie të shëndetshme dhe demokratike.

Por disa nga aleatët e tij më të ngushtë politikë janë vënë nën hetim nga prokurorët e antikorrupsionit të Shqipërisë (SPAK), përfshirë ish-zëvendësin e tij dhe kryetarin e bashkisë së Tiranës.

Pra, a duhet të shqetësohen edhe shqiptarët për integritetin e kryeministrit?

“E kam thënë që nga dita e parë: Dua një drejtësi që nuk duket majtas, nuk duket djathtas, por duket drejt”, thotë Rama. “Drejtësi që nuk mund të blihet, nuk mund të ushtrohet presion dhe nuk mund të kontrollohet nga distanca.

“Dhe kam thënë gjithashtu se ky është kontributi më i madh që Partia Socialiste do t’i japë këtij vendi, sepse nuk do të kontribuojë vetëm duke bërë reforma, por duke i dhënë lëkurën e vet vendit.”

Por anëtarja më e re e parlamentit të Shqipërisë ka vendosur që bashkëpunimi me Partinë Socialiste nuk është më zgjidhja. Rama e zgjodhi me kujdes 25-vjeçaren Marjana Koçeku si kandidate për zgjedhjet e vitit të kaluar, pasi ajo krijoi reputacionin si një aktiviste mjedisore në qarkun verior të Shkodrës.

Tani ajo është larguar nga partia, duke thënë se rinia e saj nënkuptonte se “nuk mund të qëndronte aty, të duartrokiste qeverinë dhe të bënte sikur nuk po ndodhte asgjë”. Ajo shton se Rama është një pjesë e madhe e problemit.

“Ai nuk i frymëzon më njerëzit – dhe mendoj se kjo e çoi atë në një krizë të madhe legjitimiteti. Më duhej pak kohë për të kuptuar se përtej këtyre fasadave të bukura që duken kaq të bukura dhe të shndritshme, realiteti nuk është i njëjtë. Dhe njerëzit po e kuptojnë këtë çdo ditë e më shumë.”

Për momentin, duket se ka një qëndrim të përmbajtur. Protestuesit nuk do të shkojnë askund – dhe as Rama. Pra, flamingot ka të ngjarë të mbeten një pamje e njohur në rrugët e Tiranës.