Britania e Madhe drejt rikthimit në Bashkimin Europian?

Debati për të ardhmen e marrëdhënieve mes Britanisë së Madhe dhe Bashkimit Europian është rikthyer fuqishëm në skenën politike britanike, pasi kryeministri Andy Burnham nuk ka përjashtuar mundësinë që vendi të synojë një ditë rikthimin në BE.

Deklarata e Burnham u bë gjatë udhëtimit të tij drejt New York-ut, ku mori pjesë në Asamblenë e Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara. I pyetur nëse mund ta përjashtonte një angazhim për rikthimin në BE nga manifesti i ardhshëm elektoral i Partisë Laburiste, kryeministri britanik u përgjigj se kjo ishte një çështje “për një ditë tjetër”.

Megjithatë, Burnham ka bërë të qartë se fokusi i menjëhershëm i qeverisë është forcimi i marrëdhënieve me Brukselin. Ai ka theksuar nevojën për të rindërtuar lidhjet me partnerët europianë dhe për të çuar përpara një marrëdhënie më të afërt me BE-në.

Në fjalimin e mbajtur në OKB, Burnham iu referua edhe dekadës së kaluar dhe pasojave të Brexit-it, duke thënë se Britania duhet të mësojë nga përvoja e viteve të fundit dhe të shohë drejt së ardhmes.

Qëndrimi aktual i qeverisë britanike mbetet që vendi të afrohet me Bashkimin Europian pa kaluar, në këtë fazë, në rikthimin në tregun e përbashkët, bashkimin doganor apo në vetë BE-në. Por deklaratat e kryeministrit kanë rihapur diskutimin brenda Partisë Laburiste mbi atë se deri ku mund të shkojë ky afrim.

Çështja është veçanërisht e ndjeshme për Burnham për shkak të bazës së tij politike në veriun e Anglisë. Edhe pse ai mban qëndrime proeuropiane, zona që ai ka përfaqësuar politikisht ka pasur një mbështetje të konsiderueshme për Brexit-in në referendumin e vitit 2016. Kjo e bën çdo ndryshim të drejtpërdrejtë të qëndrimit mbi anëtarësimin në BE një çështje të ndërlikuar për Laburistët.

Presioni nga brenda Partisë Laburiste

Debati është ushqyer edhe nga zërat brenda kampit laburist që kërkojnë një marrëdhënie më të ngushtë me Bashkimin Europian.

Në këtë linjë është përfshirë edhe deputeti laburist Karl Turner, i cili ka argumentuar se Brexit-i ka sjellë pasoja negative për ekonominë britanike dhe ka mbështetur idenë e rikthimit të vendit në tregun e përbashkët dhe bashkimin doganor.

Ndërkohë, diskutimi ka marrë një tjetër dimension pas ndërhyrjes së ish-kryeministrit Tony Blair.

Instituti Tony Blair ka publikuar një dokument të ri ku propozohet që Britania të vendosë si objektiv rikthimin në një Bashkim Europian të reformuar brenda një dekade. Dokumenti parashikon që Londra të nisë një proces negociatash me BE-në dhe të mbajë të hapura çështje që lidhen me tregun e përbashkët, bashkimin doganor dhe lëvizjen e lirë.

Sipas raportit, ideja nuk do të ishte thjesht një kthim te marrëdhënia që ekzistonte përpara Brexit-it, por pjesë e një marrëdhënieje të re me një Europë të reformuar. Blair ka argumentuar se Londra duhet të synojë një lidhje formale me BE-në, duke i lënë negociatat të përcaktojnë kushtet përfundimtare.

Ky propozim e vendos qeverinë e Burnham nën presion të dyfishtë: nga njëra anë për të ruajtur vijën aktuale të afrimit gradual me BE-në dhe, nga ana tjetër, nga një pjesë e Partisë Laburiste që kërkon të diskutohet hapur edhe mundësia e rikthimit të Britanisë në Union.

Brexit rikthehet në debatin elektoral

Çështja europiane tashmë është e lidhur edhe me strategjinë politike të Partisë Laburiste për zgjedhjet e ardhshme.

Sondazhe të cituara në Britani kanë treguar mbështetje në rritje për një marrëdhënie më të afërt me BE-në, megjithëse rezultatet ndryshojnë sipas metodologjisë, periudhës së matjes dhe formulimit të pyetjeve.

Në këtë klimë, fakti që Burnham nuk e ka përjashtuar rikthimin në BE nga një angazhim i ardhshëm elektoral ka mjaftuar për të rihapur debatin mbi Brexit-in, dhjetë vjet pas referendumit.

Megjithatë, kryeministri britanik nuk ka shpallur ndonjë plan konkret për rikthimin e vendit në Bashkimin Europian. Për momentin, qëndrimi i tij publik është se prioritet mbetet forcimi i marrëdhënieve me BE-në dhe rindërtimi i lidhjeve të dëmtuara pas Brexit-it.

Kështu, rikthimi në BE mbetet një mundësi e lënë hapur për të ardhmen, ndërsa politika e menjëhershme e qeverisë së Burnham është orientuar drejt një afrimi gradual me Brukselin.