Dekreti i Presidentit mbetet në fuqi

Gjykata Kushtetuese ka rrëzuar me shumicë votash kërkesën e 39 deputetëve të Partisë Demokratike, të cilët kishin kundërshtuar dekretet e Presidentit të Republikës lidhur me emërimin e Kryeministrit dhe Këshillit të Ministrave, në pjesën që lidhet me të ashtuquajturën “ministre Diella”.

Vendimi i marrë më 8 tetor 2026 lë në fuqi dekretet presidenciale të kundërshtuara nga opozita. Deputetët kërkonin shfuqizimin e dispozitave përkatëse, duke pretenduar se përmes tyre ishte krijuar një strukturë ministrore dhe ishin përcaktuar përgjegjësi që nuk burojnë nga Kushtetuta apo legjislacioni në fuqi.

Çështja kishte marrë një dimension të veçantë për shkak të përdorimit të inteligjencës artificiale në ushtrimin e funksioneve publike. Gjykata Kushtetuese e ka trajtuar këtë si një çështje të re, për të cilën, sipas saj, nuk kishte pasur më parë një qëndrim gjyqësor në këtë kontekst.

Në arsyetimin e saj, Gjykata thekson se teknologjia, pavarësisht zhvillimit dhe funksioneve që mund të kryejë, nuk mund të ndryshojë rregullat kushtetuese që përcaktojnë mënyrën e ushtrimit të pushtetit publik.

Sipas trupës gjykuese, përdorimi i inteligjencës artificiale nuk mund të shërbejë si bazë për krijimin e kompetencave të reja, zgjerimin apo transferimin e kompetencave ekzistuese, si dhe as për zëvendësimin e përgjegjësisë dhe llogaridhënies së organeve publike.

Çfarë kërkonin deputetët e PD-së?

Kërkesa ishte depozituar nga një grup prej 39 deputetësh, në cilësinë e subjektit kushtetues që përfaqëson jo më pak se një të pestën e deputetëve të Kuvendit.

Opozita kishte kundërshtuar nenin 2 të dekretit nr. 331, datë 12 shtator 2025, “Për emërimin e Kryeministrit”, si dhe një pjesë të dekretit nr. 333, datë 15 shtator 2025, “Për emërimin e Këshillit të Ministrave”.

Në thelb, deputetët pretendonin se përmes këtyre akteve ishte krijuar një strukturë e re ministrore dhe se Kryeministrit i ishte atribuar një përgjegjësi që nuk përcaktohet nga Kushtetuta apo ligji.

Sipas kërkuesve, kjo situatë cenonte ndarjen e kompetencave kushtetuese ndërmjet institucioneve dhe rregullat që lidhen me emërimin dhe ushtrimin e funksionit të ministrit.

Gjykata: Inteligjenca artificiale nuk ndryshon Kushtetutën

Një nga elementet kryesore të vendimit lidhet me raportin mes inteligjencës artificiale dhe ushtrimit të autoritetit publik.

Gjykata ka vlerësuar se kjo është një situatë e re nga pikëpamja kushtetuese dhe se përdorimi i një instrumenti teknologjik nuk mund të ndryshojë vetë rendin kushtetues dhe ligjor.

Në këtë kuadër, përgjegjësia për vendimmarrjen dhe ushtrimin e kompetencave publike mbetet te organet dhe funksionarët që i përcakton Kushtetuta dhe ligji. Një mjet teknologjik nuk mund të krijojë kompetenca që nuk ekzistojnë më parë dhe as të transferojë përgjegjësi nga një institucion te një tjetër.

Pse Gjykata nuk e shqyrtoi çështjen mbi bazën e nenit 131?

Gjykata Kushtetuese e analizoi kërkesën duke iu referuar tri kompetencave të parashikuara në nenin 131, pika 1, të Kushtetutës, përkatësisht shkronjave “c”, “ç” dhe “e”.

Për sa i përket shkronjës “c”, që lidhet me kontrollin e pajtueshmërisë së akteve normative me Kushtetutën dhe marrëveshjet ndërkombëtare, Gjykata arriti në përfundimin se dispozita e kundërshtuar nuk ka karakter normativ.

Sipas saj, formulimi i dekretit mund të prodhojë një efekt juridik individual ndaj Kryeministrit, por nuk krijon në mënyrë autonome kompetenca ose struktura të reja me karakter kushtetues. Për këtë arsye, kërkesa nuk mund të shqyrtohej mbi këtë bazë.

Edhe pretendimi për një konflikt kompetencash mes pushteteve nuk u konsiderua i mjaftueshëm. Gjykata vlerësoi se, për të ngritur një mosmarrëveshje të tillë kushtetuese, kërkuesi duhet të plotësojë edhe kushtet që lidhen me subjektin që legjitimohet për ta paraqitur atë.

Në rastin konkret, sipas Gjykatës, grupi i deputetëve nuk rezultonte të ishte vetë palë në një konflikt kompetencash dhe as subjekt i prekur drejtpërdrejt nga një cenim i tillë.

As “emërimi i ministrit” nuk u konsiderua objekt kontrolli

Gjykata analizoi gjithashtu kërkesën në raport me shkronjën “e” të nenit 131 të Kushtetutës, e cila lidhet me çështjet e zgjedhshmërisë, papajtueshmërisë dhe verifikimit të zgjedhjes ose emërimit të funksionarëve kushtetues.

Edhe në këtë pikë, Gjykata arriti në përfundimin se rasti konkret nuk lidhej me një funksionar konkret kushtetues, zgjedhshmëria apo emërimi i të cilit mund të kontrollohej në bazë të kësaj dispozite.

Terminologjia e përdorur në dekretet presidenciale, sipas Gjykatës, nuk ishte e mjaftueshme për ta vendosur çështjen brenda kësaj kompetence të saj.

Në përfundim të shqyrtimit, Gjykata Kushtetuese vendosi me shumicë votash rrëzimin e kërkesës së 39 deputetëve të opozitës.

Me këtë vendim, dekretet presidenciale të kundërshtuara nga deputetët mbeten në fuqi, ndërsa Gjykata ka dhënë një nga qëndrimet e para kushtetuese mbi kufijtë e përdorimit të inteligjencës artificiale në funksionimin e institucioneve publike.